II SA/Kr 781/21

WyrokWSA w Krakowie2021-09-29

Skład orzekający: Magda Froncisz, Mirosław Bator, Paweł Darmoń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy Jordanów, przyjmując regulamin utrzymania czystości i porządku, mogła w § 14 pkt 1 lit. h wprowadzić wymóg oznakowania tabliczką ostrzegawczą nieruchomości, na której pies jest zwolniony ze smyczy, oraz wymóg, aby ogrodzenie wykluczało samowolny dostęp osób trzecich?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność § 14 pkt 1 lit. h Regulaminu, uznając, że Rada Gminy Jordanów wykroczyła poza zakres upoważnienia ustawowego. Wprowadzone przez radę gminy dodatkowe wymogi dotyczące oznakowania tabliczką ostrzegawczą oraz ogrodzenia wykluczającego samowolny dostęp osób trzecich nie miały oparcia w przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ani w ustawie o ochronie zwierząt, stanowiąc tym samym istotne naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Suchej Beskidzkiej zaskarżył uchwałę Rady Gminy Jordanów w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku, kwestionując § 14 pkt 1 lit. h, który dopuszczał zwolnienie psa ze smyczy na terenie ogrodzonej nieruchomości pod warunkiem jej odpowiedniego oznakowania i wykluczenia samowolnego dostępu osób trzecich. Skarżący zarzucił naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Organ wniósł o oddalenie skargi, argumentując zgodność regulacji z prawem i orzecznictwem.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w zakresie § 14 pkt 1 lit. h.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Suchej Beskidzkiej na uchwałę Nr XI/117/2019 Rady Gminy Jordanów z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Jordanów stwierdza nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w zakresie § 14 pkt 1 lit. h). Prokurator Rejonowy w Suchej Beskidzkiej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwalę Nr XI/117/2019 Rady Gminy Jordanów z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Jordanów, wnosząc – na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o stwierdzenie jej nieważności w części, a to w § 14 pkt 1 lit. h Regulaminu zamieszczonego w załączniku do uchwały. Skarżący zarzucił zaskarżonej uchwale obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez umożliwienie w zapisie § 14 pkt 1 lit h zwolnienia psa z uwięzi na terenie nieruchomości w przypadku kiedy jest ona ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający samowolny dostęp osób trzecich oraz odpowiednio oznakowanej tabliczką ze stosownym ostrzeżeniem. W uzasadnieniu wskazano, że Rada Gminy Jordanów w dniu 28 listopada 2019 roku podjęła Uchwałę Nr XI/117/2019 w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Jordanów. Jako podstawę uchwały powołano przepis art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym oraz art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W świetle art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gmina na podstawie upoważnień ustawowych ma prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przedmiotowa uchwała jest aktem prawa miejscowego, nosząc cechy normy generalnej i abstrakcyjnej. Dotyczy ona sprawy publicznej o znaczeniu lokalnym oraz została wydana na podstawie upoważnienia ustawowego. Regulamin ten określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Jordanów. Na podstawie art. 50 § 1, art. 52 § 1 i art. 53 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prokurator może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W § 14 pkt 1 lit h organ gminy zawarł regulację umożliwiającą właścicielowi danej nieruchomości zwolnienie psa ze smyczy na terenie nieruchomości, które może mieć miejsce w sytuacji nieruchomości ogrodzonej w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający samowolny dostęp osób trzecich, odpowiednio oznakowanej tabliczką ze stosownym ostrzeżeniem. Zdaniem skarżącego nie sposób zgodzić się z taką regulacją, bowiem ustawodawca w art. 4 ust. 2 pkt 6 nie upoważnił rady gminy do ingerowania prawo własności w ten sposób, aby nałożyć na właścicieli nieruchomości obowiązek oznakowania tabliczką ze stosownym ostrzeżeniem nieruchomości na terenie, na którym przebywają psy zwolnione ze smyczy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2016 roku, sygn. akt IV SA/Po 622/16). Natomiast określenie sposobu zabezpieczenia nieruchomości w sposób "wykluczający samowolny dostęp osób trzecich" zmierza do ochrony osób, które mogłyby podjąć próbę samowolnego wkroczenia na teren prywatny, a przecież żadne zwykłe ogrodzenie może nie zapobiec takiemu wtargnięciu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 października 2019 roku, sygn. II SA/Kr 680/19). Pogląd ten również wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 30 marca 2021 roku, sygn. akt II SA/Kr 153/21 uwzględniając skargę Prokuratora Rejonowego w Suchej Beskidzkiej na Uchwalę Nr XXIX/268/2017 Rady Gminy Jordanów w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Jordanów, że norma taka stanowi ochronę osób chcących samowolnie wkroczyć na teren prywatnej nieruchomości. Podobny pogląd wyraził tenże Sąd w wyroku z dnia 31 marca 2021 roku, sygn. akt II SA/Kr 101/21 uznając, że norma taka wprowadza dodatkowe nieprzewidziane ustawą o ochronie zwierząt obostrzenia związane z dopuszczalnością zwalniania psa z uwięzi na terenie prywatnym. Ustawa wymaga jedynie, aby teren był ogrodzony w sposób uniemożliwiający wydostanie się przez psa, zaś rada gminy, dodając wymóg ogrodzenia wykluczający samowolny dostęp osób trzecich, zmodyfikowała zapis ustawowy, również poprzez oznakowanie nieruchomości stosowną tabliczką z ostrzeżeniem. Wobec przytoczonej argumentacji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wskazano w § 14 pkt 1 lit. h Regulaminu: "1) Do obowiązków właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe należy ponoszenie pełnej odpowiedzialności za zachowanie utrzymywanych zwierząt, a w szczególności: (...) h) zwolnienie przez właściciela nieruchomości psów ze smyczy na terenie nieruchomości może mieć miejsce w sytuacji, gdy nieruchomość jest ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający samowolny dostęp osób trzecich, odpowiednio oznakowanej tabliczką ze stosownym ostrzeżeniem." Zdaniem organu w/w zapis pozostaje w pełni prawidłowy. W ocenie organu nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, jakoby analizowany obowiązek w sposób zbyt daleko idący wkraczał w prawo własności. Na uwagę zasługuje, że wprowadzone przez Radę Gminy Jordanów regulacje są aprobowane na gruncie orzecznictwa. Powyższe wynika m.in. z orzeczenia WSA w Gorzowie Wielkopolskim, zgodnie z którym: "Przy wprowadzeniu takiej regulacji, w ocenie Sądu, nie można bez wykazania stopnia ingerencji, czyli z samej zasady bez jej szczegółowego uzasadniania, zarzucać organowi przekroczenia zasady proporcjonalności przy nakładana tego obowiązku, czy też doprowadzania do działań niehumanitarnych wobec zwierząt. Oznaczenie tablicą ostrzegawczą tego, że na terenie nieruchomości przebywa pies bez uwięzi (bez narzucania jej treści) jest regulacją uzasadnioną potrzebą ochrony ludzi przed potencjalnym niebezpieczeństwem czy zagrożeniem i zarazem regulacją mało inwazyjną i łatwą do zrealizowania dla osób utrzymujących zwierzęta na danej nieruchomości." (Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 24 czerwca 2020 r., II SA/Go 104/20, LEX nr 3029122.) Na podkreślenie zasługuje również, że WSA w Krakowie uznał zapis przewidujący uprawnienie do: "zwalniania przez właściciela nieruchomości psa ze smyczy na terenie nieruchomości jedynie w sytuacji, gdy nieruchomość jest ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa" za zgodny z prawem oraz oddalił skargę, której jeden z zarzutów odnosił się właśnie do przywołanego zapisu. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wyjaśnił: "Natomiast w zakresie obowiązku wymienionego w tiret 4 należy wskazać, że wiele nieruchomości prywatnych przylega do terenów publicznych (chodniki, drogi, parki), a osoby na nich przebywające, w tym w szczególności dzieci, mają prawo czuć się w takim terenie wolne od zagrożenia, jakie mogą stanowić psy wybiegające z czyjejś posesji i próbujące ich w różny sposób atakować. Szczególnie, że właściciel posesji, jeśli chce posiadać psa, a nie chce lub nie może jej ogrodzić, może wybudować dla psa tzw. kojec lub stosowny wybieg. Kwestia ogrodzenia i wskazanego zabezpieczenia jest też o tyle uzasadniona, że w przypadku nieruchomości przylegających do terenów publicznych, brak ogrodzenia często uniemożliwia ustalenie, gdzie kończy się teren publicznie dostępny, a zaczyna teren prywatny." (Wyrok WSA w Krakowie z 10 stycznia 2020 r., II SA/Kr 1296/19, LEX nr 2773484.) Tożsamy pogląd WSA w Krakowie wyraził w wyroku zapadłym w sprawie o sygnaturze II SA/Kr 901/19. Tego typu rozwiązania, w ocenie organu, nie ograniczą praw właścicieli zwierząt, pozostając uzasadnione i konieczne dla zachowania bezpieczeństwa i zagwarantowania możliwych środków ostrożności, zapewniających osobom postronnym ochronę przez ewentualnym zagrożeniem i uciążliwościami. Tym samym zarówno zarzuty odnoszące się do oznaczenia nieruchomości tabliczką informacyjną, jak i te kwestionujące uprawnienie do zwolnienia psa na terenie ogrodzonej nieruchomości, zdaniem organu, nie powinny zostać uwzględnione. Mając na uwadze powyższe, w przedmiotowej sprawie z uwagi na brak naruszeń opisanych w skardze, a zwłaszcza naruszenia "istotnego", nie istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, a skarga jest bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842). Zgodnie z nim przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 29 września 2021 r. Przedmiotem zaskarżenia jest § 14 pkt 1 lit. h Regulaminu zamieszczonego w załączniku do zaskarżonej uchwały w brzmieniu: "1) Do obowiązków właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe należy ponoszenie pełnej odpowiedzialności za zachowanie utrzymywanych zwierząt, a w szczególności: (...) h) zwolnienie przez właściciela nieruchomości psów ze smyczy na terenie nieruchomości może mieć miejsce w sytuacji, gdy nieruchomość jest ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający samowolny dostęp osób trzecich, odpowiednio oznakowanej tabliczką ze stosownym ostrzeżeniem." Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Na zasadzie art. 147 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 5, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do uchwał organów gminy przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (zwanej w skrócie u.s.g.), zgodnie z którym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O sprzeczności z prawem, skutkującej stwierdzeniem nieważności, stosownie do art. 91 ust. 4 u.s.g., można mówić w sytuacji "istotnego naruszenia prawa". Wobec braku ustawowej definicji tego pojęcia, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano pogląd, że są to takie naruszenia prawa jak: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, przepisów wyznaczających podstawę prawną podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego i prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Rozważania dotyczące legalności zaskarżonego aktu rozpocząć należy od wskazania, że będąca przedmiotem oceny Sądu uchwała należy do aktów prawa miejscowego. W tym zakresie wyjaśnić trzeba, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego akty prawa miejscowego ustanowione przez organy na obszarze ich działania (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Takie zaliczenie pociąga za sobą konsekwencje w postaci konieczności odnoszenia do nich (i spełniania przez nie) wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim zaś zasady prymatu ustawy w hierarchii aktów prawnych, i zasady, że wszelkie inne akty prawotwórcze mogą być stanowione wyłącznie na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie (por. D. Dąbek: "Prawo miejscowe samorządu terytorialnego", Bydgoszcz - Kraków 2003 r., s. 58). W stosunku do aktów prawa miejscowego zasady te wyraża art. 94 Konstytucji RP, według którego organy samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że w hierarchii źródeł prawa akty prawa miejscowego zajmują pozycję zależną, gdyż są uwarunkowane normami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej powoływana jako u.c.p.g.) Delegację ustawową dla podjęcia zaskarżonej uchwały stanowi art. 4 ust. 1 u.c.p.g. Przepis ten upoważnia radę gminy do uchwalenia, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie określonym w art. 4 ust. 2 ww. ustawy. Przyznane radzie gminy kompetencje do uchwalenia przedmiotowego regulaminu ograniczone zostały do ustalenia w nim jedynie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy i w zakresie ściśle określonym w ustawie. Jeżeli katalog spraw, w zakresie których ustawodawca upoważnił radę gminy do określenia szczegółowych zasad postępowania, jest zamknięty, to organ ten może dokonywać regulacji prawnych tylko w takim zakresie, w jakim został do tego upoważniony. Elementy wskazane w wymienionym art. 4 ust. 2 u.c.p.g. mają charakter wyczerpujący, nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały w nim wymienione - por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12. Art. 4 ust. 2 u.c.p.g. nie daje radzie gminy prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, jak również nie pozwala na podejmowanie regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Poza tym należy mieć na uwadze, że wymienione w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. elementy regulaminu utrzymania czystości i porządku mają charakter obligatoryjny. Uchwalając regulamin rada gminy winna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w powołanym przepisie zagadnień. Określając zakres tych zagadnień ustawodawca nie posłużył się bowiem sformułowaniem "w szczególności", "może określić", lecz użył pojęcia "regulamin określa" - por. wyroki NSA z 9 września 2014 r., sygn. akt II OSK 654/14 i z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12; oraz wyroki WSA w Gliwicach z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 465/14; wyrok WSA w Poznaniu z 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 748/13; wyrok WSA w Szczecinie z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 238/13. Jednocześnie należy wskazać na regulację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), zgodnie z którą w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (§ 115 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia), przy czym nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej (§ 118 w związku z § 143 tegoż rozporządzenia). Jakakolwiek modyfikacja przepisu ustawowego przez rzeczony akt jest niedopuszczalna i jest uznawana w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa powodujące nieważność aktu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 431/11; wyrok WSA w Poznaniu z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 746/14; wyrok WSA w Łodzi z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 515/15). Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że ocena czy dany akt normatywny wydany został w ramach, czy też z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, powinna być dokonana z punktu widzenia charakteru prawnego upoważnienia ustawowego i jego zakresu w konkretnej sprawie, z uwzględnieniem poprawności legislacyjnej wynikającej z przytoczonych wyżej przepisów rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej. Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd podziela zarzuty skargi dotyczące zaskarżonego § 14 pkt 1 lit. h Regulaminu zamieszczonego w załączniku do zaskarżonej uchwały. W tym zakresie wskazać należy, że w myśl art. 3 ust. 2 pkt 13 u.c.p.g. gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności określają wymagania wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe w zakresie bezpieczeństwa i czystości w miejscach publicznych. Przepis ten nie upoważnia gminy do określania obowiązków właścicieli nieruchomości poza miejscami publicznymi. Nie powinno natomiast budzić jakichkolwiek wątpliwości, że za miejsce publiczne nie może być uznany teren prywatnej nieruchomości. Ponadto za rażąco sprzeczne z ustawą należy uznać ograniczenie prawa własności w zakresie decydowania o tym, kiedy na terenie prywatnej nieruchomości można zwolnić psa ze smyczy. Co więcej zapis ten nie bierze również pod uwagę faktycznego zagrożenia, jakie mogą stwarzać psy różnych ras. Brak jest podstaw uprawniających radę gminy do przyjęcia, że właściciel nieruchomości może zwolnić psa ze smyczy tylko w sytuacji gdy nieruchomość jest ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający dostęp osób trzecich oraz jest zaopatrzona w odpowiednio oznakowaną tabliczkę ze stosownym ostrzeżeniem. Wprowadzone przez radę gminy ograniczenia pozostają w sprzeczności ustawą zasadniczą. Podkreślić trzeba, że nakładanie obowiązków na właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe, co do zasady, jest zgodne z celem art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Niemniej jednak obowiązki te muszą pozostawać w zgodzie z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego § 14 pkt 1 lit. h Regulaminu, zawierającego regulacje dotyczącą zwolnienia ze smyczy psa na terenie własnej nieruchomości w przypadku kiedy jest ona ogrodzona w sposób uniemożliwiający jej opuszczenie przez psa i wykluczający samowolny dostęp osób trzecich, odpowiednio oznakowanej tabliczką ze stosownym ostrzeżeniem także dlatego, że zgodnie z art. 10a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 122 ze zm.), zabrania się puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna (ust. 3). Zakaz, o którym mowa w ust. 3, nie dotyczy terenu prywatnego, jeżeli teren ten jest ogrodzony w sposób uniemożliwiający psu wyjście. (ust. 4) Rację ma skarżący Prokurator, że Regulamin wprowadził dodatkowe, nieprzewidziane ustawą o ochronie zwierząt obostrzenia związane z dopuszczalnością zwalniania psa z uwięzi na terenie prywatnym. Ustawa wymaga jedynie, aby teren był "ogrodzony w sposób uniemożliwiający psu wyjście", zaś rada gminy dodatkowo zmodyfikowała ten obowiązek dodając wymóg, że ogrodzenia ma również wykluczać samowolny dostęp osób trzecich. Nadto teren nieruchomości powinien być oznakowany tabliczką ze stosownym ostrzeżeniem. Regulacje nie mają umocowania w delegacji ustawowej, modyfikują przepisy ustawy i prowadzą do nieuprawnionego wkraczania w sferę prawa własności i ograniczenia tego prawa. Ustawa kładzie bowiem nacisk na to, aby istniała fizyczna bariera dla wydostania się psa z terenu prywatnego na teren publicznie dostępny, gdzie pies mógłby stanowić zagrożenie dla osób trzecich lub teren ten zanieczyszczać. Tymczasem rada gminy wydaje się chronić również osoby, które zechciałyby podjąć próbę "samowolnego wkroczenia" na teren prywatny, a ta ochrona nie znajduje żadnego usprawiedliwienia prawnego czy merytorycznego. Na marginesie tylko można powiedzieć, że zasadniczo żadne zwykłe ogrodzenie nie wykluczy "samowolnego dostępu osób trzecich", a gdy teren jest duży, a ogrodzenie długie, jedna tabliczka ostrzegawcza zapewne nie spełni swojego zadania. Podobny pogląd wyraził tutejszy Sąd w wyrokach o sygn. II SA/Kr 680/19, II SA/Kr 399/21, II SA/Kr 101/21. Mając na względzie opisany wyżej zakres i wagę stwierdzonych naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., uwzględnił skargę i orzekł o stwierdzeniu nieważności § 14 pkt 1 lit. h Regulaminu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło