II SA/Kr 797/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 maja 2025 r. znak: SKO.Oś/4170/116/2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 maja 2025 r. nr SKO.Oś/4170/116/2025, stwierdzono na podstawie 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) niedopuszczalność odwołania I. M. (dalej: skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 30 stycznia 2025 r. w przedmiocie zezwolenia na wycinkę drzew. Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach: Opisaną powyżej decyzją, Prezydent zezwolił Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w K. na usunięcie 8 sztuk drzew. Skarżąca, będąca członkiem tej wspólnoty, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że "nie jest zadowolona" z jej treści. Kolegium uznało jej odwołanie za niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Organ wyjaśnił, że skarżąca nie wykazała oddziaływania zaskarżonej decyzji na jej nieruchomość lokalową, co pozwalałoby wyodrębnić jej sytuację od sytuacji wszystkich innych właścicieli lokali w budynku. Powołał także orzecznictwo, z którego wynika, że wyłącznie zarząd wspólnoty mieszkaniowej albo spółdzielnia wykonująca zarząd ma status strony w sprawie dotyczącej wycinki drzew rosnących na nieruchomości wspólnej. Zdaniem organu odwoławczego brak statusu strony jest w niniejszym przypadku oczywisty, dlatego nie było przesłanek do wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W sprawie zasadnym było natomiast stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne uznanie, że współwłaściciel nieruchomości wspólnej nie jest stroną w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z terenu nieruchomości, za wyjątkiem sytuacji, gdy decyzja oddziałuje na jego lokal, 2. art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w sytuacji, gdy w sprawie nie wystąpiły do tego przesłanki, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w efekcie odwołanie nie zostało merytorycznie rozpoznane. W świetle powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Ponadto podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W judykaturze przeważa pogląd wyrażony w uchwale NSA z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3. Nie mniej jednak w sytuacji, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie jest oczywisty i w sposób niebudzący wątpliwości wynika z tego odwołania, możliwe jest stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1774/11). Sąd zgadza się z organem odwoławczym, że brak interesu prawnego po stronie skarżącej jest w przedmiotowej sprawie oczywisty. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Treść pojęcia interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego. Mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania (wyrok NSA z 7.06.2013 r., I OSK 2226/12, LEX nr 1356980). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok WSA w Łodzi z 5.06.2013 r., III SA/Łd 26/13, LEX nr 1334447). O interesie prawnym strony decyduje to, czy w konkretnym postępowaniu zmierza do zrealizowania lub ochrony prawa podmiotowego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2019, poz. 737) w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. W myśl zaś art. 3 ust. 2., nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Zgodnie zaś z art. 6 ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Jeżeli zaś chodzi o reprezentację wspólnoty mieszkaniowej, to zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Powierzenie zarządu nieruchomością wspólną zarządowi wspólnoty ma swoje uzasadnienie w potrzebie zapewnienia sprawnego zarządzania nieruchomością wspólną, co jest szczególnie istotne w razie znacznej liczby współwłaścicieli, reprezentujących niekiedy sprzeczne interesy. W konsekwencji w orzecznictwie przyjęto, że w przypadku postępowań dotyczących części wspólnych wspólnot mieszkaniowych stroną jest wspólnota mieszkaniowa, którą z kolei reprezentuje na zewnątrz (czyli również wobec organów administracji publicznej) zarząd (art. 21 ust. 1) lub zarządca (art. 18 ust. 1) (por. wyroki NSA z dnia: 10 lutego 2017 r., II OSK 1346/15, 13 kwietnia 2016 r., II OSK 1325/15; z 21 października 2015 r., II OSK 3064/14; 21 października 2015 r., II OSK 3064/14; 4 marca 2011 r., II OSK 419/10 oraz II OSK 406/10; z 6 grudnia 2006 r., II OSK 858/06). Powyższy sposób reprezentacji w sprawach dotyczących wycinki drzew znajduje dodatkowo potwierdzenie w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz. 1478). W myśl art. 83 ust. 4 tej ustawy, spółdzielnia mieszkaniowa informuje, w sposób zwyczajowo przyjęty, członków spółdzielni, właścicieli budynków lub lokali niebędących członkami spółdzielni oraz osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, a zarząd wspólnoty mieszkaniowej - członków wspólnoty, o zamiarze złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu, wyznaczając co najmniej 30-dniowy termin na zgłaszanie uwag. Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 12 miesięcy od upływu terminu na zgłaszanie uwag. Celem wprowadzenia tych regulacji było usprawnienie procedury dotyczącej zgody na usunięcie drzew zlokalizowanych na terenach nieruchomości wspólnej, przy równoczesnym zapewnieniu czynnego udziału współwłaścicieli lokali w podjęciu decyzji co do wycinki, ale na etapie "przedadministracyjnym". W szczególności w uzasadnieniu tej zmiany wskazano, że rozwiązanie to pozwoli mieszkańcom spółdzielni i wspólnoty na podjęcie ewentualnych działań zapobiegających usunięciu drzew (np. złożenie protestu, zwołanie walnego zgromadzenia, dokonanie wspólnych oględzin drzew) – zob. druk sejmowy nr 2656/VII kadencja. W świetle powołanych wyżej regulacji zawartych w ustawie o ochronie przyrody nie budzi wątpliwości, że to wyłącznie zarząd wspólnoty mieszkaniowej albo spółdzielnia wykonująca zarząd ma status strony w sprawie dotyczącej wycinki drzew rosnących na nieruchomości wspólnej. Fakt, że usunięcie drzew jest sprzeczne z interesem faktycznym skarżącej, która z przyczyn subiektywnych nie godzi się na taką wycinkę, nie jest równoznaczne z istnieniem po jej stronie interesu prawnego. Skarżąca argumentuje, że wycięcie drzew rosnących przed jej oknami znacząco ograniczy zieleń przy budynku, odsłoni go, w wyniku czego do lokalu mieszkalnego skarżącej będzie docierać wiele więcej hałasu i światła, co znacząco wpłynie na komfort przebywania w mieszkaniu. Nie ma jednak żadnych norm prawnych, które gwarantowałyby zachowanie tych parametrów oraz warunkowałyby wycinkę drzew. Roszczenia skarżącej nie mają zatem żadnej podstawy prawnej, co jednocześnie przekreśla istnienie po jej stronie interesu prawnego. Wobec powyższego organ miał wszelkie podstawy, aby odmówić skarżącej statusu strony w toczącym się postępowaniu, a w konsekwencji uznać jej odwołanie za niedopuszczalne. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.