II SA/Kr 841/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Fronc WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2022 r. sprawy ze skarg M. W. i R. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu o wznowieniu postępowania przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej K.-K. M. S. 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu l instancji; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R. M. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. nakazuje zwrócić skarżącemu R. M. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwot 100 (słownie:-sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu; 4. odrzuca skargę M. W. Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 31.10.2019 r. na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 147 i 150 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) na wniosek R. M. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją [...] z dnia 19.07.2018 r., znak: [...] zezwalającą na rozbiórkę: "Budynku usługowego wraz z infrastrukturą techniczną oraz budynków gospodarczych na działce nr [...] obr.[...] jednostka ewidencyjna Ś. przy [...] w K.". Następnie postanowieniem z dnia 27.11.2019 r., Prezydent Miasta K. na podstawie art.113 §1 K.p.a. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu Prezydenta Miasta K. z dnia 31.10.2019 r. w ten sposób, że: - na stronie 3. w wierszu 30. wyrażenie: "Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka Z O. O., ul [...]" zastąpił wyrażeniem: "Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka Z O.O., [...]" oraz - na stronie 3 po wierszu 30 dodał wyrażenie: "4. [...] Sp. Z O.O. 3 Spółka Komandytowa, [...] 5. [...] Sp. z o. o. Spółka Komandytowa, ul. [...], [...]" . W uzasadnieniu organ podał, że powyższy błąd powstał na skutek omyłki pisarskiej podczas przygotowywania decyzji. W związku z tym, organ administracyjny, zobligowany zasadą prawdy obiektywnej i zasadą celowości postępowania administracyjnego, dążąc do prawidłowego załatwiania spraw, sprostował oczywistą omyłkę. Zażalenie na postanowienie o sprostowanie złożyła M. W., wskazując, że nie jest to oczywisty błąd, tylko zmiana treści postanowienia w przedmiocie wznowienia. Zdaniem żalącej się [...] Sp. o.o. Sp. k. nie ma statusu strony w postępowaniu. Wojewoda postanowieniem z dnia 27.02.2020 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 K.p.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że krąg stron w postępowaniu wznowieniowym określa się na podstawie tych samych przepisów ustawy Prawo budowlane oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, co w przypadku kręgu stron w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Zatem ustalony przez organ l instancji krąg stron postępowania obejmujący: pierwotnego adresata decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę (inwestora [...] Sp. z o.o. 3 Sp. k.), obecnego adresata decyzji (w wyniku przeniesienia decyzji stał się nim [...] Sp. z o.o. Sp. k.), strony pierwotnego postępowania (Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Spółki z o.o.) oraz wnioskodawcy o wznowienie postępowania (R. M.) wraz z drugim współwłaścicielem działki sąsiadującej z teren inwestycji (M. W.) - w ocenie organu odwoławczego został ustalony prawidłowo. Z treści zażalenia M. W. można wywnioskować, że nie miała ona wiedzy o przeniesieniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę na rzecz innego podmiotu, stad zapewne podnoszone wątpliwości dotyczące prawidłowości ustalonego przez organ l instancji kręgu stron postępowania. Podjęte przez Prezydenta Miasta K. działania mające na celu skorygowanie rozdzielnika postanowienia o wznowieniu postępowania poprzez ujawnienie podmiotów, które niewątpliwie są stronami takiego postępowania oraz skorygowanie adresu strony postępowania - mieszczą się w dyspozycji § 113 kpa. Odwołując się do orzecznictwa (wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 maja 2014 r. sygn. akt: III SA/Łd 317/14) Wojewoda podkreślił, że jeżeli błąd jest ewidentny, łatwo zauważalny i niewymagający dodatkowych zabiegów myślowych oraz nie wpływa na treść rozstrzygnięcia, to winien podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 K.p.a., gdyż niewątpliwie ważne jest, aby pozostające w obrocie prawnym orzeczenia administracyjne były niewadliwe pod względem formalnym i materialnym. R. M. oraz M. W. zaskarżyli ww. postanowienie Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący domagali się uchylenia postanowień wydanych w pierwszej i drugiej instancji z uwagi na naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżących sprostowanie nie dotyczy zwykłej omyłki pisarskiej, lecz wskazuje na rozszerzony zakres stron postępowania, a tym samym ma charakter merytoryczny. Zdaniem skarżących organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania poprzez wykroczenie poza zakres zastosowania procedury sprostowania oczywistych omyłek pisarskich. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołali orzecznictwo sądów administracyjnych. Wojewoda w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie. Na podstawie art.111 § 1 p.p.s.a. Sąd zarządził połączenie sprawy toczącej się do sygn. II SA/Kr 842/20 ze sprawą sygn. II SA/Kr 841/20 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż mogły być objęte jedną skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia był przepis art.113 § 1 K.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Stosownie zaś do art.126 K.p.a, przepis art.113 K.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień. Przepis art. 113 § 1 k.p.a. może mieć zastosowanie do każdego elementu decyzji administracyjnej, w tym także do oznaczenia strony (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r., sygn.. I GSK 952/21, LEX nr 3258200). Przedmiotem sprostowania mogą być błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ustawowej definicji powyższych pojęć, natomiast szeroko wypowiada się na ten temat orzecznictwo. Błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia albo niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, natomiast błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego. Z kolei, oczywisty oznacza niebudzący wątpliwości. Ustawodawca na równi z błędami rachunkowymi oraz pisarskimi potraktował inne oczywiste omyłki. Omyłka, aby mogła zostać sprostowana, w trybie art. 113 § 1 k.p.a., musi zatem mieć jeszcze określoną wagę, tj. być nieistotna (por. wyrok WSA w Gliwicach, sygn. SA/Gl 495/, LEX nr 3209867). Orzeczenie rektyfikacyjne nie może służyć weryfikacji wad orzeczenia o merytorycznym charakterze. Jego celem pozostaje naprawa zaburzonego związku pomiędzy wolą (zamierzeniem) organu, a jego wadliwym, błędnym uzewnętrznieniem i to wyłącznie w odniesieniu do pewnego specyficznego, nieistotnego charakteru wady zawartej w samym orzeczeniu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2022 r. sygn. I OSK 3192/19, LEX nr 3308131). Sprostowanie nie może skutkować modyfikacją merytoryczną ustaleń faktycznych lub prawnych organu, stanowiąc swoistą sanację popełnionych błędów. Pod pojęciem "innych oczywistych omyłek" kwalifikują się omyłki, które stoją na równi z błędami pisarskimi, czy rachunkowymi, a zatem takie omyłki, które w sposób nie budzący żadnych wątpliwości i jednoznacznie wskazują na ich oczywistość, tzn. możliwość stwierdzenia błędu bez głębszej analizy przyczyn takiej, a nie innej treści rozstrzygnięcia. Przy czym oczywistość wad aktu administracyjnego, w jego warstwie rachunkowej lub pisarskiej, jest zarazem granicą dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy innej omyłki, winna wynikać albo z natury błędu albo z samego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z wnioskiem czy innymi niespornymi okolicznościami czy dokumentami. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pozostaje możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy (por. II SA/Rz 1447/19, LEX nr 3030977). Co istotne, sprostowanie oczywistej omyłki możliwe jest wówczas, gdy dla wykazania, że określony zapis decyzji jest błędny, nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn.. II OSK 725/18). Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że w dniu 15 kwietnia 2019 r. R. M. złożył wniosek o wznowienie postępowania prowadzonego do sygn. [...] Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych pierwszą czynnością organu w sprawie było dołączenie do akt sprawy kserokopii decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 19 lipca 2019 r. Nr [...] wydanej w sprawie znak: [...] Decyzją tą udzielono inwestorowi [...]" Sp. z o.o. 3 Spółka Komandytowa ul. [...] w K. pozwolenia na rozbiórkę budynku usługowego na działce nr [...] obr[...] przy [...] w K.. Jak wynika z rozdzielnika tej decyzji stroną postępowania było również Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych sp. z o.o. ul. [...] w K.. Na podstawie rejestru gruntów (k.16) organ ustalił, że współwłaścicielami działki sąsiedniej są R. M. i M. W.. Postanowieniem z dnia 31 października 2019 r. wznowił postępowanie zakończone w/w decyzją. W rozdzielniku decyzji wskazano strony postępowania: - R. M., - M. W., - Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych sp. z o.o. ul. [...] w K.. Przesyłki zawierające to postanowienie zostały odebrane przez R. M. i M. W. (dowody doręczeń znajdują się między k.21 i k.22). Jak wynika z notatki urzędowej z dnia 27 listopada 2019 r.(k.38) pismo adresowane do Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. ul. [...] w K. zostało zwrócone z adnotacją "adres nie istnieje 13.11.2019 r" (zwrócona koperta znajduje się między kartami 41 i 42 akt). W dniu 27 listopada 2019 r. uzyskano wydruk z KRS dotyczący "[...] Sp. z o.o. 3 Spółka Komandytowa [...] w K., wydruk z KRS dotyczący Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. ul. [...] nr [...] A w K., wydruk z księgi wieczystej Nr [...], kserokopię decyzji o przeniesieniu decyzji o warunkach zabudowy ze spółki [...]" Sp. z o.o[...] Spółka Komandytowa [...] w K. na rzecz spółki [...] Sp. z o.o. Sp.K. ul. [...] w W., wydruk z KRS dotyczący [...] Sp. z o.o. Sp.K. ul. [...] w W.. W dniu 29 listopada 2019 r. postanowienia z dnia 31 października 2019 r. zostały ponownie wysłane do Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. na prawidłowy adres - ul. [...] nr [...] w K. oraz do stron nie ujętych w rozdzielniku tego postanowienia[...] Sp. z o.o. Sp.K. ul. [...] w W. oraz [...]" Sp. z o.o[...] Spółka Komandytowa ul. [...]/UI w K.. W dniu 27.11.2019 r. Prezydent Miasta K. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu Prezydenta Miasta K. z dnia 31.10.2019 r. w ten sposób, że: - na stronie 3. w wierszu 30. wyrażenie: "Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka Z O. O., [...]" zastąpił wyrażeniem: "Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Spółka Z O.O., [...]" oraz - na stronie 3 po wierszu 30 dodał wyrażenie: "4[...] Sp. Z O.O. 3 Spółka Komandytowa, [...], [...] 5. [...] Sp. z o. o. Spółka Komandytowa, ul. [...], [...]" . Tak więc sprostowanie nastąpiło po przeprowadzeniu przez organ postępowania wyjaśniającego, które pozwoliło na ustalenie prawidłowego adresu strony wznawianego postępowania - Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Spółka z o.o. w K., uznaniu za stronę wznowionego postępowania "[...]" Sp. z o.o. [...] Spółka Komandytowa w K., która była stroną postepowania zakończonego wydaniem decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 19 lipca 2019 r. Nr [...] w sprawie znak: [...], z ustaleniem jej prawidłowego adresu oraz uznaniu za stronę wznowionego postępowania [...] Sp. z o. o. Spółka Komandytowa, ul. [...], [...]. Nie jest zatem prawdziwe twierdzenie organu I instancji, zawarte w uzasadnieniu postanowienia o sprostowaniu, że "błąd" powstał na skutek omyłki pisarskiej podczas przygotowywania "decyzji". Fakty, które stały się podstawą do sprostowania postanowienia z dnia 31 października 2019 r. zostały bowiem ustalone dopiero w dniu 27 listopada 2019 r. Do błędu nie mogło zatem dojść w dniu sporządzania postanowienia z dnia 31 października 2019 r. Wadliwe jest również stanowisko organu odwoławczego, że podjęte przez Prezydenta Miasta K. działania mające na celu skorygowanie rozdzielnika postanowienia o wznowieniu postępowania poprzez ujawnienie podmiotów, które niewątpliwie są stronami takiego postępowania oraz skorygowanie adresu strony postępowania - mieszczą się w dyspozycji § 113 kpa. Z poglądem tym, w świetle przedstawionego wyżej orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodzić się nie można. Ponieważ w dniu 31 października 2019 r. organ nie dysponował wiedzą niezbędną do prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, uzyskując ją dopiero w dniu 27 listopada 2019 r., nie mógł w dniu wydania postanowienia o wznowieniu popełnić omyłki pisarskiej, tym bardziej oczywistej. Wobec powyższego ocenić należało, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające wydane zostały z naruszeniem art.133 § 1 p.p.s.a. Dlatego też na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Rozstrzygnięcie z punktu 3. wyroku zapadło na podstawie art.225 p.p.s.a., stanowiącego, że z urzędu zwraca się stronie różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi. Skarżący błędnie został wezwany, na podstawie § 2 ust.5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2003.221.2193) o uiszczenie wpisu w kwocie [...] zł. Zgodnie z tym przepisem wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości [...] zł. Tymczasem postanowienie organu administracyjnego, prostujące postanowienie o wznowieniu postępowania nie jest postanowieniem, o którym mowa w § 2 ust. 5 rozporządzenia, gdyż nie kończy ono bowiem postępowania prowadzonego w trybie wznowienia ani w sposób merytoryczny ani w sposób formalny, stąd skarga na takie postanowienie powinna być objęta wpisem stałym, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionego rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym - [...] zł. Na podstawie art.58 § 1 pkt 3) p.p.s.a., stanowiącym, że Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, orzeczono jak w punkcie 4 wyroku. Zarządzeniem z dnia 11 sierpnia 2020 r. referendarz sądowy wezwał M. W. do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez podpisanie skargi, złożenie czterech odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, oznaczenie swojego numeru PESEL. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 3 września 2020 r. Skarżąca wniosła w dniu 10 września 2020 r. niepodpisane pismo, w którym zwróciła się o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków skargi o 14 dni. Z uwagi na nieuzupełnienie, mimo wezwania, braków formalnych pisma z dnia 10 września 2020 r., zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 8 grudnia 2020 r. pismo zostało pozostawione bez rozpoznania. Skarżąca uzupełniła braki formalne skargi po terminie, dopiero w dniu 23 października 2020 r.