II SA/Kr 844/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. S., W. S., M. E., M. S. i G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 lutego 2013 r., znak: [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty tytułem wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Wójt Gminy M. decyzją z dnia 20 listopada 2012 r. znak [....] działając na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1,6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 104 K.p.a. oraz uchwały Rady Gminy z dnia 24 czerwca 2005 r. nr XXV/216/05 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania fragmentu miejscowości Mogilany ustalił jednorazową opłatę dla zbywców prawa własności nieruchomości położonej we wsi Mogilany, gmina Mogilany oznaczonej jako działka nr [....] o powierzchni 0,2200 ha dla M.S. w wysokości 4 550,00 zł, dla W.S. w kwocie 4 550,00 zł, dla M.E. w kwocie 3 033,33zł, dla M.S. w wysokości 3 033,33 zł i dla G.S. w kwocie 3 033,34 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (tzw. opłata planistyczna). Organ I instancji przywołał w uzasadnieniu decyzji przyjęte przesłanki i okoliczności ponownego ustalenia opłaty jednorazowej. Podkreślił uwzględnienie w procesie wydawania decyzji zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1520/09 oraz decyzji SKO w K. z dnia 19 czerwca 2012 r. Od tej decyzji odwołanie wnieśli M.S. , W.S. , M.E. , M.S. i G.S. reprezentowani przez radcę prawnego, domagając się jej uchylenia i odstąpienia od wymierzenia opłaty planistycznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 20 lutego 2013 r. nr [....] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdziło, że materialnoprawną podstawą pobierania tzw. renty planistycznej jest w stanie faktycznym niniejszej art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wedle normy ujętej przywołanym przepisem, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu, wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy, jej wysokość nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Działając zgodnie z zaleceniami wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 maja 2010 r. i decyzji SKO z dnia 19 czerwca 2012 r. Wójt Gminy Mogilany ustalił przeznaczenie tej nieruchomości przy uwzględnieniu zapisów Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Mogilany uchwalonego przez Radę Gminy Mogilany uchwałą nr IX/65/99 z dnia 17 grudnia 1999 r. wedle których działka nr [....] w Mogilanach znajdowała się w obszarach ochrony podstawowych zasobów ekologicznych znajdujących się również w sferze rolniczej przestrzeni produkcyjnej, a następnie wartość przedmiotowej nieruchomości przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystania działki w okresie tzw. luki planistycznej jako przeznaczenie rolne. Kwestią niezbędną dla ustalenia opłaty planistycznej, pozostawało stwierdzenie zaistnienia warunku materialnego nałożenia takiej opłaty, tj. ustalenie, iż do wzrostu wartości nieruchomości doszło wskutek uchwalenia planu. Dla określenia wartości nieruchomości przy uwzględnieniu faktycznego sposobu użytkowania w okresie braku planu tzw. luki planistycznej autorzy operatu szacunkowego przyjętego jako dowód w sprawie określili wartość nieruchomości w dwóch wariantach . Określono ją jako nieruchomość rolną bez prawa zabudowy i nieruchomość z potencjalną możliwością zabudowy budynkiem mieszkalnym w oparciu o decyzje o warunkach zabudowy. W pierwszym przypadku wartość nieruchomości obliczono na kwotę 107 000 zł ,zaś w drugim na 263 000 zł. Natomiast wartość przedmiotowej nieruchomości przy uwzględnieniu przeznaczenia w aktualnie obowiązującym planie oszacowano na kwotę 289 000 zł. Dla ustalenia wysokości opłaty jednorazowej związanej z wejściem w życie obowiązującego planu miejscowego przejęto wzrost wartości o 182 000,00 zł. Nie uwzględniono drugiego wariantu wyliczonego w operacie szacunkowym ze względu na bezsporne ustalenie braku możliwości zabudowy przez wejściem w życie aktualnego planu z 15 września 2005 r. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M.S. , W.S. , M.E. , M.S. i G.S. , reprezentowani przez radcę prawnego, domagając się jej uchylenia i zmiany jej treści w postaci odstąpienia od wymierzonej opłaty planistycznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega, po pierwsze – prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, a po drugie – trafność wykładni tych przepisów. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na decyzję (lub postanowienie), uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Normy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące doręczenie stanowią w istocie gwarancje przestrzegania przez organ administracji publicznej zasady demokratycznego państwa prawnego. Ich celem jest ochrona obywatela w związku z czym nie mogą być one interpretowane niejako na jego szkodę, w sytuacji gdy ten podejmuje wszelkie starania mające zapewnić mu prawo do wniesienia odwołania (zażalenia) od wydanego przez organ rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 3/08; wyrok NSA z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 436/08; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 887/08). Oznacza to, że każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia decyzji lub postanowienia stronie powinna być oceniana indywidualnie. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego jest pogląd, że zgodnie z art. 40 § 2 K.p.a., jeśli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w K.p.a. zasadą oficjalności doręczeń, obarcza organy administracyjne obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych w tym orzeczeń, pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika, winien on mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje takie same skutki prawne. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 20 lutego 2013 r. nr [....] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Mogilany. Niniejsze rozstrzygnięcie zostało wysłane do radcy prawnego W.M. na adres ul. [....] . Tymczasem w aktach sprawy znajdują się dokumenty (między innymi pełnomocnictwo k-34 akt administracyjnych), z których jednoznacznie wynika, że właściwy adres pełnomocnika M.S. , W.S. , M.E. , M.S. i G.S. to ul. [....] . Zatem uznać należy, że przesyłka zawierająca decyzję organu II instancji nie została doręczona pełnomocnikowi skarżących zgodnie z zasadami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego biegnie dla strony postępowania przed organem administracji publicznej od momentu, w którym stronie tej organ doręczy decyzję administracyjną kończącą postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 109 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który znajduje w sprawie zastosowanie, decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, przepis art. 109 § 1 K.p.a. stanowi o doręczeniu stronom "decyzji", a więc jej oryginału, a nie odpisu, wyciągu z protokołu posiedzenia organu czy też kopii decyzji. Strona jest uprawniona do otrzymania w oryginale, z własnoręcznym podpisem osoby reprezentującej organ, dokumentu, jakim jest decyzja sporządzona na piśmie (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, komentarz do art. 109, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, wersja elektroniczna Legalis). Sąd rozpoznający skargę w niniejszej sprawie, aprobując przytoczone poglądy judykatury i doktryny, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi M.S. , W.S. , M.E. , M.,S. i G.S. – radcy prawnemu W.N. . To z kolei uniemożliwiło stronom właściwą ochronę swoich interesów i ograniczyło prawo do sądu. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.