II SA/Kr 901/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Anna Kopeć Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców w W. Okręg Małopolski w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 4 czerwca 2025 r. nr SKO-PW-4171-74/23 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala Prezydent Miasta Nowego Sącza postanowieniem z dnia 17 listopada 2023 r. nr WSR.6331.5.2023.MP działając na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a. w związku z art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego zgłoszenia przez Polski Związek Działkowców – Okręg Małopolski w K. nieprawidłowości na działce nr [...] obr[...] N. S. polegających na podwyższeniu terenu działki nr [...] skutkującego zalewaniem terenu działek nr [...] obręb [...] N. S. i nr [...] obręb [...] N. S.. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2023 r. Polski Związek Działkowców - Okręg Małopolski w K. zgłosił nieprawidłowości na działce nr [...] obręb [...] N. S. polegające na podwyższeniu terenu działki nr [...] co skutkuje zalewaniem terenu działek: nr [...] obręb [...] N. S. i nr [...] obręb [...] N. S.. Przesiąknięta nadmiarem wody droga dojazdowa na działce nr [...] utrudnia swobodne przemieszczanie się na teren ROD "N. Ś.". PZD - OM w K. wskazuje, że usunięcie nieprawidłowości związane ze źródłem zalewania działek nr [...] i nr [...] powinno nastąpić w trybie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Uzupełniając wniosek w piśmie z dnia 13 września 2023 r. wyjaśniono, że do zmiany poziomu wody w gruncie przyczynili się mieszkańcy domów jednorodzinnych, którzy podnieśli teren pod budowę domów bez wskazania działek lokalizacyjnych. Poinformowano, że ok. 4 lata temu wybudowana została droga z kostki brukowej stanowiąca dojazd z ul. [...] do posesji p. K.. Przez podniesienie terenu drogi woda opadowa spływa bezpośrednio na działki nr [...] obr. [...] i nr [...] obr[...], droga dojazdowa na działce nr [...] nie była utwardzana. Zgodnie z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Nowego Sącza z dnia 8 grudnia 2022 r. zostało usunięte wysypane kruszywo na przedmiotową drogę. Szkodliwy wpływ podniesienia terenu zaczął negatywnie oddziaływać na tereny działek nr [...] obr. 01 i nr [...] obr. [...] ok. 4 lata temu. W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że działka nr [...] obr. [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, którego budowa została rozpoczęta w 2000 roku. Wnioskodawca nie przedstawił jakie roboty, czynności wykonane na działce nr [...] w ostatnich 5 latach mogły mieć wpływ na zmianę stanu wody. Od co najmniej 5 lat w tym rejonie nie powstał nowy budynek mieszkalny. Wskazana "droga dojazdowa" nie przebiega po terenie działki nr [...]. Droga stanowi dojazd do istniejących budynków mieszkalnych w tym budynku na działce nr [...]. Pierwotnie droga była utwardzona kruszywem łamanym i teren drogi był już podniesiony względem drogi na działce nr [...]. Wykonanie nawierzchni z kostki brukowej nie zmieniło tego stanu. Droga dojazdowa do ROD "N. Ś." przebiegająca po działce nr [...] w maju 2017 roku została utwardzona tłuczniem i żwirem aby zapewnić korzystanie z niej, z uwagi na zbieranie się nadmiaru wód opadowych na drodze. Wykonanie utwardzenia drogi bez dopełnienia formalności prawnych doprowadziło do nakazu usunięcia tego utwardzenia. Utrwalony stan spływu wód opadowych na przedmiotowym terenie trwa co najmniej 5 lat i użytkownik wiedział o zbieraniu się nadmiaru wody opadowej na drodze. Usuniecie utwardzenia z drogi tylko pogorszyło warunki korzystania z tej drogi. Działka nr [...] obręb [...] wg księgi wieczystej nr [...] [...] stanowi własność Gminy Miasto N. S. i osób prywatnych. Działka nr [...] obręb [...] wg księgi wieczystej nr [...] [...] stanowi własność Gminy N. S. z prawem użytkowania na czas nieoznaczony przez [...] Związek Działkowców. Zatem PZD – OM w K. nie wykonuje praw właścicielskich dla terenu działek nr [...] i nr [...]. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Polski Związek Działkowców w W. Okręg Małopolski w K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu postanowieniem z dnia 4 czerwca 2025 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1/ zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2/ odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Z art. 17 pkt 1 prawa wodnego, wynika, że przepisy ustawy dotyczące właścicieli - stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, a w przypadku eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska – do prowadzącego instalację. Ustęp 2 art. 234 prawa wodnego przewiduje, że na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast zgodnie z ust. 3 tego samego artykułu, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Ponadto wskazać trzeba na art. 234 ust. 5 prawa wodnego, który stanowi, że postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Z niezakwestionowanych przez Polski Związek Działkowców Okręg Małopolski w K. ustaleń organu I instancji - popartych pismem Dyrektora Wydziału Geodezji i Nieruchomości UM N. S. z dnia 19 października 2023 r., wynika, że wnioskodawca nie jest właścicielem działek ewid. nr [...] obr[...] i nr [...] obr. [...] w N. S., co do których w treści wniosku z dnia 2 sierpnia 2023 r. wskazywał, iż są objęte szkodliwym oddziaływaniem zmiany stosunków wodnych na wskazanej we wniosku działce sąsiedniej. Z tego samego pisma wynika, że w odniesieniu do drugiej z ww. działek Prezydent Miasta Nowego Sącza wydał decyzję stwierdzającą nabycie przez wnioskodawcę z mocy prawa, nieodpłatnie na czas nieoznaczony, prawa użytkowania. Tymczasem w świetle dyspozycji art. 234 oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 prawa wodnego, za strony postępowania prowadzonego w tym przedmiocie powinni zostać uznani właściciele (lub odpowiednio - posiadacze samoistni oraz użytkownicy wieczyści) nieruchomości, na której doszło do zmiany stanu wody na gruncie oraz właściciele (lub odpowiednio - posiadacze samoistni oraz użytkownicy wieczyści) nieruchomości, która w wyniku tej zmiany ponosi szkodę (tak wyrok WSA w Krakowie z dn. 05.11.2020 r. sygn. II SA/Kr 672/20). W stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca nie jest właścicielem, posiadaczem samoistnym ani użytkownikiem wieczystym wskazanych przez siebie nieruchomość. Natomiast z tytułu dysponowania prawem użytkowania jednej z działek, jest on jedynie – jak słusznie zauważył organ I instancji - jej posiadaczem zależnym, co wynika z art. 336 kc. Prawo użytkowania nieruchomości i wynikające z niego posiadanie zależne nie stanowi jednakże źródła interesu prawnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Jest nim jedynie własność i odpowiednio użytkowanie wieczyste, względnie posiadanie samoistne. Prawidłowość powyższego potwierdza też art. 234 ust. 5 prawa wodnego, regulujący przedawnienie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stosunków wodnych, którego bieg rozpoczyna się z chwilą dowiedzenia się właśnie przez właściciela gruntu o szkodliwym oddziaływaniu zmiany stosunków wodnych. W tej sytuacji prawidłowym jest ustalenie, że wnioskodawca nie jest podmiotem uprawnionym (legitymowanym) do złożenia wniosku w sprawie naruszenia stanu wody na działce nr ewid. [...] obr. [...] N. S. wskazanych we wniosku, powodującego szkody na działkach ewid. nr [...] obr. [...] i nr [...] obr. [...] w N. S.. Powyższe ustalenie w wystarczającym stopniu uzasadniało wydanie przez Prezydenta Miasta Nowego Sącza postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Polski Związek Działkowców w W. Okręg Małopolski w K. zarzucając naruszenie: 1/ art. 234 ust. 1, 3, 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Polski Związek Działkowców nie może być stroną postępowania w sytuacji gdy jest użytkownikiem nieruchomości, a nie jej właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub posiadaczem samoistnym w sytuacji gdy z przepisów tych nie wynikają takie ograniczenia, 2/ art. 17 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten stanowi zamknięty katalog podmiotów mogących być stroną postępowania na gruncie prawa wodnego w sytuacji gdy przepis ten mówi jedynie o możliwości odpowiedniego stosowania przepisów wobec użytkowników wieczystych oraz posiadaczy samoistnych, 3/ art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że Polski Związek Działkowców nie może być stroną postępowania dotyczącego usunięcia skutków działań dokonanych przez właścicieli działek sąsiednich wpływających bezpośrednio na obszar działek będących w użytkowaniu stowarzyszenia; 4/ art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że stanowi on odpowiednią podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie w sytuacji gdy nie wystąpiły "inne uzasadnione" przyczyny odmowy wszczęcia postępowania, a w szczególności nie istnieją jednoznaczne, oczywiste przyczyny do stwierdzenia braku podstaw do wszczęcia postępowania, 5/ art. 7, 77, 80, 89 § 2 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a także brak wyczerpującego odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania podniesionych przez stroną skarżącą i poprzestanie na podtrzymaniu twierdzeń organu I instancji mimo zgłoszenia odpowiednich zarzutów w zażaleniu z dnia 28 listopada 2023 roku. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności postanowienia, o odmowie wszczęcia postępowania, w sprawie naruszenia stosunków wodnych. W ocenie organu, strona skarżąca jako użytkownik (posiadacz zależny) nieruchomości, która według złożonego wniosku doznaje szkód na skutek zmiany stanu wód na działce sąsiedniej, nie ma interesu prawnego by żądać wszczęcia postępowania w sprawie. Ponadto w ciągu ostatnich pięciu lat, w terenie objętym żądaniem wszczęcia postępowania nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Zdaniem sądu postanowienie to ma usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Z treści w/w przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej do złożenia wniosku, drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy lub zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie dotyczące tej samej sprawy albo postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe a bezprzedmiotowość ta jest oczywista (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15,) Przytoczyć można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r. II GSK 429/21 w którym wskazano, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku. W ocenie sądu, organ wydając kontrolowane postanowienie wadliwie ocenił przesłanki do jego orzeczenia. W ocenie sądu, w kontrolowanym w niniejszym postępowaniu postanowieniu organy administracji prawidłowo zastosowały, regułę o której mowa wyżej,. Zachodziły bowiem przesłanki do uznania, że strona skarżąca nie jest uprawniona do żądania wszczęcia postępowania o naruszenie stosunków wodnych. Zgodnie z art 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, o którym mowa w wyżej przytoczonej regulacji musi mieć charakter osobisty, konkretny i realny, a jego źródłem musi być norma prawa materialnego powszechnie obowiązującego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2025 r. II OSK 1465/24). Nie jest wystarczające powoływanie się przez wnioskodawcę, na interes faktyczny, polegający na subiektywnym przekonaniu, o konieczności wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego kwestii będącej w sferze jego zainteresowania, jeżeli brak normy prawnomaterialnej, która gwarantuje mu ochronę tego tej sfery. Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2025 r. II OSK 2046/22 pojęcie interesu prawnego jest powszechnie wiązane z obiektywną, czyli rzeczywiście istniejącą potrzebą ubiegania się o udzielenie ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Istnieje on zatem wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Postępowanie o naruszenie stosunków wodnych kompleksowo regulowane jest przez art 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 960 z późn. zm.). Przeisy te stanowią, że Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust 3). Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane (ust 4). Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust 5). Regulacja, zamieszczona w wyżej przytoczonych przepisach wprowadza zakaz zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych oraz kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a także odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Przepisy te określają też kompetencję burmistrza lub prezydenta miasta do nakazania właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w razie stwierdzenie naruszenia stosunków wodnych przez właściciela terenu ze skodą dla gruntów sąsiednich. Kompetencje te wynikają przy tym, z uprawnień własnych (organ może prowadzić postępowanie z urzędu) lub są konsekwencją żądania (wniosku) wszczęcia postępowania w sprawie, które to uprawnienie ustawa w sposób wyraźny przyznaje właścicielowi gruntu, jeżeli na skutek naruszenia stosunków wodnych grunt ten doznaje szkodliwego oddziaływania. Przepisy zakreślając mu jednocześnie pięcioletni okres do złożenia takiego żądania. Termin ten jest liczony od dnia, w którym dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Przytoczyć należy też regulację zamieszczoną w art 17 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, która stanowi, że przepisy ustawy dotyczące właścicieli - stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, a w przypadku eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - do prowadzącego instalację. Tak więc przepisy prawa materialnego – ustawa Prawo wodne, w sprawach dotyczących naruszenia stosunków wodnych, w sposób wyraźny uprawnienia do żądania wszczęcia w tej sprawie postępowania administracyjnego, przyznają właścicielowi gruntu, użytkownikowi wieczystemu oraz posiadaczowi samoistnemu. Zgodnie z art 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zgodnie z art 9 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego mogą być w drodze umowy sprzedawane, oddawane w nieodpłatne lub odpłatne użytkowanie na czas nieoznaczony lub użytkowanie wieczyste stowarzyszeniom ogrodowym z przeznaczeniem na zakładanie i prowadzenie ROD - w trybie określonym w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Niespornym jest, że strona skarżąca jest użytkownikiem (a nie użytkownikiem wieczystym) działki nr [...], w stosunku do której domaga się wszczęcia postępowania związanego z naruszeniem stosunków wodnych na działce sąsiedniej. Jej władztwo nad działką, ochrony której się domaga pochodzi zatem z posiadania zależnego. Posiadanie takie nie daje uprawnień, do żądania wszczęcia postępowania o naruszenie stosunków wodnych. Brak jest zatem normy prawa materialnego, z której wynikały by uprawnienie strony skarżącej, do żądania ochrony swojego interesu prawnego. Organ administracji nie widząc konieczności wszczęcia takiego postępowania z urzędu, miał pełne podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Nadmienić też można, że organ powołał się także na negatywną przesłankę do wszczęcia postępowania niewynikającą z art 234 ust 5 ustawy Prawo wodne, co jednak ma drugorzędne znaczenie wobec przesłanki podstawowej tj. wniesienia żądania wszczęcia postępowania przez podmiot nie będący stroną. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.