II SA/Kr 964/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółka z o.o. w G. o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu przez stronę skarżącą sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2015 r. w sprawie skargi A. Spółka z o.o. w G. na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 maja 2015r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić wniosek. W dniu 21 września 2015r. A. Spółka z o.o. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] znak [...] z dnia 22 maja 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W uzasadnieniu swego wniosku skarżąca wskazała, ze "w związku z trudna sytuacja finansowa wnoszę o zwolnienie z wniesienia żądanej opłaty". W uzupełnieniu wniosku złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca wskazał nadto, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w G. zablokowane zostały wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Wszystkie środki ruchome zostały natomiast zajęte przez komorników. Skarżąca Spółka wzywana była przez orzekającego o przedstawienie szeregu dokumentów poświadczających o jej kondycji finansowej, zobowiązaniach i obciążeniach, stanie posiadania nieruchomości, ruchomości, kont bankowych etc. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca Spółka skierowała do Sądu pismo z dnia 4 grudnia 2015 r., w którym oświadczyła, iż żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty, a wezwanie to jest tylko fikcją mającą na celu uzasadnienie odmowy przyznania prawa pomocy, w której strona skarżąca nie będzie brała udziału i dlatego nie prześle żądanych dokumentów. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r. oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Strona skarżąca złożyła sprzeciw na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie jako rażąco naruszającego prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." - od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W aktualnym brzmieniu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 260 § 1 stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie jednak z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 poz. 658) do postępowań sądowych wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej tj. przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, a więc w brzmieniu: "W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie". W niniejszej sprawie skarga została wniesiona w dniu 7 lipca 2015 r., a zatem zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu sprzed nowelizacji. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym (a taki jest zakres wniosku w niniejszej sprawie) może być przyznane osobie prawnej gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Sądu strona skarżąca Spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd nie dysponuje jakimikolwiek informacji o ewentualnych postępowaniach egzekucyjnych toczonych wobec tej Spółki lub np. utracie płynności finansowej przez Spółkę, a zatem nie ma podstaw do traktowania spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Na razie koszty sądowe to wpis od skargi w wysokości 100 zł. Spółka podała, że Urząd Skarbowy G. zajął ("zablokował") jej rachunki, a wszystkie środki ruchome zajął komornik. Kapitał zakładowy spółki wynosi 5000 zł, zaś wartość jej aktywów trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła [...] zł. Wysokość strat za ostatni rok obrotowy to [...] zł. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Nadto wykazana przez wnioskodawcę strata za ostatni rok obrotowy w wysokości nie musi oznaczać, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający partycypowanie w kosztach postępowania w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Dodać należy, że celem wezwania spółki o wyjaśnienie swej sytuacji finansowej było prawidłowe i rzetelne ustalenie stanu faktycznego przez Sąd celem rozpoznania wniosku strony. Spółka nie wykonała zarządzenia i nie dostarczyła żadnych dokumentów, zatem Sąd musiał ocenić sytuację finansową wnioskodawczyni na podstawie dostępnych danych, co doprowadziło do wniosku o braku wykazania przez spółkę, że znajduje się w sytuacji, w której nie jest w stanie uiścić kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi. Trzeba również wskazać, że w innej sprawie ze skargi tej samej spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienia (sygn. II OZ 1051/15). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1, art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.