II SA/Kr 979/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : WSA Waldemar Michaldo (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2014 r. sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Wojewody [....] z dnia 17 kwietnia 2014 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014 r. znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził, że odwołanie A. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości zostało wniesione w uchybieniem terminu. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267). Wojewoda [...] wyjaśnił w uzasadnieniu opisanego wyżej postanowienia, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia 4 lipca 2013 r. została doręczona na adres A. M. w dniu 12 lipca 2013 r. W wyniku dodatkowego postępowania wyjaśniającego (pismo Urzędu Miasta [...] z dnia 2 kwietnia 2014 r. nr [...]) ustalono, że przedmiotowa korespondencja została odebrana osobiście przez A.M. w dniu 12 lipca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, podpisane przez tę osobę w sposób nieczytelny). Zdaniem Wojewody stosownie do normy art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem 26 lipca 2013 r. Jeżeli bowiem początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczeniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu (art. 57 § 1 k.p.a.). Równocześnie organ odwoławczy zauważył, iż odwołanie A. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 lipca 2013 r. zostało nadane w placówce pocztowej na adres Urzędu Miasta w dniu 30 lipca 2013r. (pieczątka nadania), a więc z uchybieniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności procesowej. Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] wskazał, iż jeżeli odwołujący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, organ odwoławczy obowiązany jest na podstawie przepisu art. 134 k.p.a. stwierdzić uchybienie terminu do jego wniesienia. Nie jest to bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. W tym stanie rzeczy Wojewoda [...] stwierdził, że odwołanie A. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 lipca 2013r., nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. M. podniosła, że zawsze stara się przesyłać pisma w wyznaczonym terminie, jednakże przez ostatnie lata bardzo podupadła na zdrowiu. Wskazała, że choruje na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze i ostre zapalenie trzustki, w związku z czym bierze wiele lekarstw i tego względu ma problemy z pamięcią. Zaznaczyła, że sprawa zwrotu nieruchomości ciągnie się już parę lat. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a.- tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga A. M. okazała się zasadna w zakresie w jakim doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Sądu organ II instancji nie wyjaśnił w przedmiotowej sprawie kwestii zachowania terminu do wniesienia odwołania, mając na uwadze brzmienie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., czym naruszył zasady postępowania administracyjnego wynikające m.in. z art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody z dnia 17 kwietnia 2014 r. stwierdzające, że odwołanie A. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 lipca 2013 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na wstępie podkreślić należy, że orzeczenie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. winno być oparte na wnikliwej analizie okoliczności danej sprawy, bowiem w istocie zamyka ono stronie możliwość ponownego rozpoznania jej sprawy rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji przez odrębny organ administracji publicznej - czyli realizację zasady dwuinstancyjności postępowania mającą oparcie nie tylko w art. 15 ust. 1 k.p.a., ale przede wszystkim w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku wątpliwości co do terminu wniesienia odwołania, czy też niejasności co do sposobu jego wniesienia organ winien podjąć stosowne czynności wyjaśniające (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 sierpień 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1110/13). Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. W myśl § 2 cyt. przepisu odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego - wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.). Wobec tego dla zachowania terminu do wniesienia odwołania za pośrednictwem polskiej placówki operatora publicznego niezbędne jest jego nadanie przed upływem ustawowego terminu w tejże placówce. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w takim przypadku decyduje data stempla pocztowego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy, skarżąca otrzymała decyzję Prezydenta Miasta w dniu 12 lipca 2013 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem w dniu 26 lipca 2014 r. Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że odwołanie A. M. zostało nadane w placówce pocztowej na adres Urzędu Miasta w dniu 30 lipca 2013 r., a zatem z uchybieniem terminu. Analiza akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wykazała, że w aktach brak jest koperty w której nadane zostało odwołanie skarżącej. Sam Wojewoda odpowiadając na wezwanie Sądu, o przedstawienie koperty w której nadano korespondencję, oświadczył, w piśmie z dnia 10 października 2014 r., że kopertą taką nie dysponuje. Niewątpliwie ustalenie daty nadania odwołania jest kwestią zasadniczą dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika bowiem jednoznacznie, że skarżąca nadała swoje odwołanie za pośrednictwem urzędu pocztowego. W tej sytuacji, wobec braku koperty ze stemplem i datą nadania, która jest kluczowym dowodem wskazującym na datę wniesienia odwołania, organ nie może przyjąć, że odwołanie to zostało złożone z uchybieniem terminu. Zauważyć w tym miejscu należy, że ustawodawca w treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie wprowadził wymogu nadania pisma listem poleconym. Dopuścił zatem także możliwość wysłania go listem zwykłym. Potwierdzeniem oddania pisma jest w takim wypadku umieszczona na kopercie pieczęć poczty z widniejącą na niej datą. Dowód ten z chwilą otrzymania przesyłki jest w posiadaniu jej adresata. Z tego też względu obowiązkiem organu, który stwierdza czy odwołanie zostało wniesione w terminie jest traktowanie tego dowodu z najwyższą starannością i zachowanie koperty z datą stempla pocztowego, w której pismo zostało przesłane. W sytuacji, gdy organ z przyczyn leżących po jego stronie nie jest w stanie przedstawić koperty pozwalającej na ustalenie bez cienia wątpliwości konkretnej daty nadania przesyłki w urzędzie pocztowym, niedopuszczalne jest wywodzenie niekorzystnych dla strony skarżącej skutków prawnych. Błąd pracownika organu, który nie zachował koperty nie może skutkować niekorzystnymi skutkami prawnymi dla strony wnoszącej odwołanie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 362/06 i z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. I OSK 250/08). W związku z powyższym, zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Wojewoda wydając zaskarżone postanowienie uchybił przepisom postępowania bowiem zaniechał podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia pewnej daty złożenia odwołania w placówce pocztowej. W przypadku, gdyby organ nie miał możliwości ustalenie powyższej okoliczności, wątpliwości odnośnie dochowania terminu winien potraktować na korzyść skarżącej.