II SAB/Kr 166/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów RP w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów RP w K. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej; III. zasądza od Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów RP w K. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] w W. kwotę 257,00 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 30 lipca 2015 r. Stowarzyszenie "[...]" wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP, w przedmiocie udzielenia informacji w trybie dostępu do informacji publicznej. Strona skarżąca w uzasadnieniu wskazała, iż pismem z dnia 3 lutego 2015 r.- przesłanym drogą elektroniczną - wystąpiła do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP, z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, tj. o udzielenie następujących informacji: ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej w roku 2013 i w roku 2014 toczyło się przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym Okręgowej Izby Architektów RP w K. ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej, które toczyły się przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym Okręgowej Izby Architektów RP w K. zakończyło się prawomocnym orzeczeniem w roku 2013 i w roku 2014? ile postępowań dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz odpowiedzialności zawodowej, które toczyły się przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym Okręgowej Izby Architektów RP w K. zakończyło się prawomocnym ukaraniem obwinionego w roku 2013 i w roku 2014? kiedy i gdzie planowane są posiedzenia przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym Okręgowej Izby Architektów RP w K. w roku bieżącym? Strona skarżąca wniosła o przesłanie powyższych informacji na adres e-mail lub pocztą tradycyjną. W skardze domagała się o zobowiązania organu do rozpoznania powyższego wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni. Strona skarżąca podniosła, iż organ nie udzielił informacji i do dnia dzisiejszego w ogóle nie zareagował na wniosek. Wobec powyższego strona skarżąca, zgodnie z przepisami Ustawy o DIP i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych postanowiła złożyć skargę na bezczynność bez uprzedniego składania zażalenia ani też wzywania do usunięcia naruszenia prawa. Podniosła, iż w myśl art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 Ustawy o DIP każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. W ocenie strony skarżącej okoliczność, że wymóg ten spełniają informacje, których dotyczy niniejsza skarga, nie budzi wątpliwości. Strona skarżąca wskazała, że Sąd Dyscyplinarny bez wątpienia jest jednostką organizacyjną, i że wykonuje zadania publiczne polegające na sprawowaniu sądownictwa dyscyplinarnego, a co za tym idzie m.in. decyduje o możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP, uwzględnił w całości skargę z dnia 30 lipca 2015 r. oraz stwierdził, że bezczynność OSD nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ wskazał, iż skarga jest uzasadniona z uwagi na przedmiot i treść wniosku. Zdaniem organu możliwe jest przy tym skorzystanie z kompetencji autokontrolnej przez OSD, albowiem nie upłynął termin, o jakim mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. Organ wskazał, iż brak odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej był spowodowany pominięciem przedmiotowego wniosku z uwagi na formę, w jakiej został złożony (wiadomość e-mail), co spowodowało zakwalifikowanie go jako tzw. wiadomości SPAM. W odpowiedzi na pytania skarżącego poinformował, iż: Ad. 1 W 2013 roku toczyło się przed OSD 5 postępowań z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie oraz 6 postępowań z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej, a w 2014 roku toczyły się 2 postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie oraz 5 postępowań z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej. Ad. 2 W 2013 roku zapadły 3 prawomocne decyzje w postępowaniach z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie oraz 3 prawomocne orzeczenia z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej. W 2014 roku zapadło jedno prawomocne orzeczenie w postępowaniu z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej. Ad. 3 W 2013 roku zapadły 3 prawomocne decyzje o ukaraniu w postępowaniach z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie oraz 2 prawomocne orzeczenia o ukaraniu w postępowaniach z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej. W 2014 roku zapadło jedno prawomocne orzeczenie o ukaraniu w postępowaniu z tytułu odpowiedzialności dyscyplinarnej. Ad. 4 Posiedzenia OSD odbywają się w siedzibie OSD w K. przy ul. K.. Terminy posiedzeń są wyznaczane z wyprzedzeniem, nie ma jednak stałych terminów posiedzeń. Jednocześnie organ podkreślił, że w posiedzeniach OSD mają prawo co do zasady brać udział strony postępowania, a postępowanie nie jest jawne dla nieograniczonego kręgu podmiotów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014.1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu obejmuje również orzekanie w sprawach spraw na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 § 2 art. 3 p.p.s.a. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie, jest bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w p.p.s.a. przyjmuje się, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. § 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 1b Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. § 2 Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07). Co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Jednakże w przypadku skargi na bezczynność organu, której przedmiotem jest dostęp do informacji publicznej należy przyjąć, iż skarga nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Brak jest bowiem podstaw do występowania z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa oraz wykazywania, że złożone zostało zażalenie na bezczynność organu w trybie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej stanowi w art. 1 ust. 1, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 181/02; wyrok NSA z dnia 20 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02 oraz wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 2036-2037/02 za: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28). Z powyższego wynika, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań w zakresie władzy publicznej. W myśl art. 14 ust. 1 ustawy, udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia w sposób i w formie przewidzianej we wniosku, a wówczas to podmiot obowiązany do udostępnienia postępuje w sposób przewidziany w art. 14 ust. 2 ustawy. Nie budzi przy tym wątpliwości interpretacyjnych to, że udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze czynności materialno technicznej jak i to, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy, następują w drodze decyzji administracyjnej wedle reguł kodeksu postępowania administracyjnego. Gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy, to dopuszczalną i właściwą formą odniesienia się do wniosku o udostępnienie takiej informacji jest pismo zawiadamiające wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z kolei, formą obrony swojego stanowiska dla wnioskodawcy w takiej sytuacji jest skarga na bezczynność organu (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 405/10, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 września 2012 r., sygn. akt II SAB/ Go 31/12 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zgodnie z art. 13 ustęp 1 udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Wobec powyższego koniecznym było zbadanie czy bezczynność w przypadku Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP miała miejsce. Analizując zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy materiał dowodowy Sąd uznał, że bezczynność w postępowaniu Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Architektów RP miała miejsce. W rozpoznawanej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu 4 lutego 2015 r. (data prezentaty organu) a Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Architektów RP informacji udzielił dopiero w odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 4 września 2015 r. Zdaniem Sądu od dnia otrzymania wniosku tj. 4 lutego 2015 r. do dnia udzielenia informacji tj. do dnia 3 września 2015 r. organ pozostawał w bezczynności. Zgodnie z art. 149 § 1 a w zw. z § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawa nie reguluje przesłanek takiego orzeczenia. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność organu miała charakter rażący, stanowić musi wynik oceny sądowej, nawiązującej do okoliczności sprawy. Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, doszedł do przekonania, biorąc pod uwagę tak znaczne przekroczenia terminów załatwienia sprawy, iż bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Organ pozostawał bowiem w bezczynności 7 miesięcy. Nie zasługuje na wiarę tłumaczenie organu, iż e - mail strony skarżącej potraktowany został jako SPAM. Na wniosku z dnia 3 lutego 2015 r. widnieje prezentata organu "wpłynęło 4 lutego 2015 r." Za rażące naruszenie w/w przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08. 2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). W przedmiotowej sprawie w dacie orzekania przez sąd organ nie pozostawał w stanie bezczynność, albowiem wniosek strony skarżącej został załatwiony dnia 3 września 2015 r. W konsekwencji więc zachodziły podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności ze względu na bezprzedmiotowość orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do udzielenia informacji publicznej, gdy w momencie orzekania przez sąd informacja taka została już udzielona, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej udzielenia. Z tych przyczyn postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do podjęcia czynność jest bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie przepisu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt II wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.