II SAB/Kr 166/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego samowoli budowlanej postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu. II SAB/Kr 166/25 UZASADNIENIE 10 lipca 2025 r. J. S. wywiódł skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu, w której wniósł o zobowiązanie do wydania nakazu rozbiórki, stwierdzenie bezczynności i przewlekle prowadzonego postępowania (z rażącym naruszeniem prawa) oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że 25 września 2023 r. do PINB wpłynął jego wniosek o wszczęcie postępowania celem usunięcia naruszenia § 12 ust. 3b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2004 r. polegającego na zabudowie obiektu gospodarczego i innych na działce nr [...] przy ul. [...] (własność Ł. K.) w odległości mniejszej niż trzy metry od granicy działki nr [...] przy ul. [...]własność skarżącego), jednakże PINB zareagował dopiero w odpowiedzi na ponaglenie (pismo z 10 lutego 2025 r.), kwalifikując wniosek jako skargę powszechną i stwierdzając, że podstaw do wszczęcia postępowania nie ma, bo sporny obiekt to wiata do 50 mkw., która nie wymaga pozwolenia i zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 2 Pb). W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu wniósł o oddalenie skargi, wskazując przy tym, że nie pozostawał w bezczynności, bo pismem z 10 lutego 2025 r. powiadomił skarżącego o ustaleniach kontroli w terenie z 30 kwietnia 2024 r. (PINB.5143.41.2024.R). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, bo przedmiotem skargi była bezczynność (art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "ppsa"). Skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego, toteż należało w pkt I odrzucić ją na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, a w konsekwencji w pkt II zwrócić uiszczony od niej wpis (k. 32 – 100 zł) na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa. Rozpocząć należy od tego, że sądy administracyjne mogą kontrolować działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie (art. 184 Konstytucji RP). Nie jest zatem tak, że sądy administracyjne zajmują się wszystkimi sprawami, jeśli tylko pojawia się w nich organ administracji publicznej (tu: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 ppsa). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a ppsa). Tak z zawiadomienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Targu z 10 lutego 2025 r., jak i z zawiadomienia nr 55/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 11 marca 2025 r. wynika, że – nazwane przez skarżącego "wnioskiem" – pismo z 20 września 2023 r. stanowiło w istocie tzw. skargę powszechną, o której mowa w dziale VIII "Skargi i wnioski" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "kpa"). Zgodnie z art. 227 kpa przedmiotem tzw. skargi powszechnej może być w szczególności naruszenie praworządności lub interesów skarżącego. Postępowanie wszczynane w związku z wniesieniem tzw. skargi powszechnej (art. 227 i n. kpa) ma uproszczony charakter. Cechuje je jednoinstancyjność, brak stron postępowania i brak jakiegokolwiek rozstrzygnięcia adresowanego do skarżącego. O sposobie załatwienia tzw. skargi powszechnej organ ma obowiązek zawiadomić skarżącego, jednak na to zawiadomienie nie służy ani zwyczajny środek zaskarżenia, ani skarga do sądu administracyjnego. ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2006r. I OZ 1133/06, publ. CBOSA ). Skoro na zawiadomienie o sposobie załatwienia tzw. skargi powszechnej skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, to nie przysługuje także na bezczynność organu w tym postępowaniu (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2009r. II OSK 241/09 i postanowienie WSA w Krakowie z 15 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 232/23). Końcowo podkreślić należy, że przed wniesieniem skargi do sądu skarżący został zawiadomiony o sposobie załatwienia tzw. skargi powszechnej (art. 238 § 1 kpa). Z tych powodów Sąd odrzucił skargę i zwrócił uiszczony od niej wpis. Na marginesie warto także zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 8 września 2025r. stwierdził: "1) Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku". To stanowisko ugruntowuje w sposób zasadniczy interpretację, że postępowanie, o którym mowa w uchwale, nie może być wszczęte na wniosek.