II SAB/Kr 201/24

Dnia 12 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka w sprawie udzielenia informacji publicznej z wniosku z dnia 28 lipca 2024 roku, I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie udzielenia informacji publicznej; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi J. M. jest bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w formie elektronicznej "projektu organizacji ruchu dla Rynku Górnego w Wieliczce oraz ulic dochodzących do tego placu". W dniu 28 lipca 2024 r. skarżący J. M. za pomocą poczty elektronicznej skierował do Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka (Urzędu Miasta w Wieliczce) wniosek dotyczący przesłania mailem elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla R. G. w Wieliczce oraz ulic dochodzących do tego placu. W odpowiedzi na wniosek Gminnego Zarządu Dróg w Wieliczce wystosował do Skarżącego z żądanie podania celu udostępnienia projektu organizacji ruchu. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższą korespondencję. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji publicznej, pierwszego dnia roboczego po 14 dniach od złożenia wniosku (dostarczenia na serwer poczty elektronicznej organu), czyli 12 sierpnia 2024 r. W terminie wynikającym z przepisów, jak i do dnia sporządzenia niniejszej skargi Burmistrz Wieliczki nie udostępnił ani nie przesłał mi informacji, o którą wnioskowałem, jak również nie wydał decyzji podlegającej zaskarżeniu. W związku z powyższym Burmistrz Wieliczki pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z tego względu Skarżący wniósł w dniu 22 września 2024 roku skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia: art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskania informacji publicznej przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz art. 10 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej – dalej jako "UDIP", w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 28 lipca 2023 r. dotyczącego przesłania mailem elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla R. G. w Wieliczce oraz ulic dochodzących do tego placu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 28 lipca 2024r. skarżący przesłał na skrzynkę mailową Urzędu Miasta i Gminy w Wieliczce prośbę o "przesłanie zwrotnie elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla R. G. oraz ulic dochodzących do tego placu". Żądane dokumenty przekazane zostały skarżącemu w dniu 4 października 2024 r. Tym samym żądanie skarżącego zostało zrealizowane. Następnie za pismem z dnia 10 grudnia 2024 roku Skarżący poinformował, że po otrzymaniu skargi Burmistrz Wieliczki udostępnił wnioskowane informacje, w związku z czym zmodyfikował on żądanie skargi w ten sposób, że wniósł o stwierdzenie bezczynności na dzień przekazania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a nadto rozstrzyga w kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W przypadku, o którym mowa w § 1, Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części sąd oddala skargę w całości albo w części. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., ani wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ani ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. I OSK 2931/16; NSA z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/15; NSA z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. I OSK 503/15; NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. I OSK 88/13). Dokonując kontroli wspomnianych okoliczności w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialnotechnicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Ustawodawca przewidział w ustawie zamknięty katalog czynności w procedurze dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W myśl art. 17 ust. 1 o dostępie do informacji publicznej do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie, następuje zatem albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej), albo w formie decyzji (w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej, por. np. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 roku, sygn. II SAB/Kr 154/21). Przechodząc do kontrolowanej sprawy, trzeba wskazać, że Skarżący w dniu 28 lipca 2024 r. za pomocą poczty elektronicznej skierował do Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka (Urzędu Miasta w Wieliczce) wniosek dotyczący przesłania mailem elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla R. G. w Wieliczce oraz ulic dochodzących do tego placu. Zgodnie z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej termin 14 dni na udzielenie odpowiedzi upływał w dniu 12 sierpnia 2024 r. W dniu 22 września 2024 r. skarżący wystąpił ze skargą do sądu administracyjnego. W załączniku do pisma z dnia 3 października 2024 r. organ przesłał skarżącemu na podany przez niego adres mailowy elektroniczną wersji projektu organizacji ruchu dla R. G. w Wieliczce oraz ulic dochodzących do tego placu, a zatem 11 dni po wniesieniu skargi. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący wystąpił o udostępnienie informacji publicznej. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, że został przekroczony 14-dniowy termin, określony w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej, na załatwienie wniosku. Wobec tego należy uznać, że organ od dnia 13 sierpnia 2024 r. do dnia 3 października 2024 r. pozostawał w bezczynności. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w dacie wniesienia skargi, to jest na dzień 22 września 2024 r. organ pozostawał w bezczynności. Jednakże z uwagi na udostępnienie informacji w załączniku do pisma z dnia 3 października 2024 r. konieczne stało się umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności. Obowiązkiem Sądu, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., było stwierdzenie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przypisania organowi kwalifikowanej postaci bezczynności. Dla uznania naruszenia prawa jako rażącego konieczne jest ustalenie, że bezczynność posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w ustawie przepisów o terminach załatwienia sprawy, jednak naruszenie to musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ z niezbyt dużym opóźnieniem zareagował na złożony wniosek, a jego postępowania w tym zakresie nie sposób zakwalifikować jako oczywistego czy też intencjonalnego naruszenia terminów do załatwienia wniosku, w związku z czym nie sposób przypisać postępowaniu organu rażącego naruszenia prawa. Z wymienionych przyczyn, na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono w punkcie IV wyroku, na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 100 zł składa się uiszczony wpis od skargi.