II SAB/Kr 215/13
WyrokWSA w Krakowie2013-12-06
Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Waldemar Michaldo, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka akcyjna wykonująca zadania publiczne w zakresie dystrybucji energii elektrycznej jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej na wniosek, w tym dokumentów historycznych dotyczących budowy linii energetycznych, nawet jeśli nie wytworzyła ich samodzielnie?Ratio decidendi
Spółka akcyjna wykonująca zadania publiczne w zakresie dystrybucji energii elektrycznej jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, w tym dokumentów historycznych dotyczących budowy linii energetycznych, nawet jeśli nie wytworzyła ich samodzielnie. Bezczynność w udostępnieniu kompletnej informacji publicznej uzasadnia zobowiązanie organu do jej wydania, jednakże błędna wykładnia przepisów nie stanowi rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej decyzji i dokumentów związanych z budową linii energetycznych. Spółka uzależniła udostępnienie od osobistego stawiennictwa lub wskazała, że dokumenty są dostępne do wglądu w siedzibie oddziału. Po wniesieniu skargi na bezczynność, spółka przesłała część dokumentów, jednak skarżący uznali, że informacja nie została udzielona w całości. Sąd rozpoznał skargę na bezczynność spółki.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano [...] S.A. w K. do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w sprawie realizacji wniosku E.L. i P.L. z dnia 18 marca 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej; stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; zasądzono od [...] S.A. w K. na rzecz skarżących E.L. i P.L. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K,. M.C.-G. sprawy ze skargi E.L. i P.L. na bezczynność [...] S.A. w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje [...] S.A. w K. do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w sprawie realizacji wniosku E.L. i P.L. z daty 18 marca 2013 r. znak: [...] o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od [...] S.A. w K. na rzecz skarżących E.L. i P.L kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skargi E.L i P.L. z daty 26 sierpnia 2013 r. na bezczynność [...] S.A. w K. , polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżących z dnia 18 marca 2013 r., znak[...] , w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie art. 17 ust. 1 tej ustawy.
Skarżący domagali się stwierdzenie bezczynności spółki [...] S. A. w K. oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie, oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi E.L,. i P.L. zawarli kolejno rozważania prawne dotyczące: nieistnienia ustawowego terminu wyznaczającego skuteczność wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie; obowiązku stosowania przez [...] S.A. w K. , jako spółkę prawa handlowego zajmującą się realizacją zadań publicznych (dystrybucją energii elektrycznej) ustawy o dostępie do informacji publicznej w świetle brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 5; kwalifikacji żądania udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych (dotyczącej "sprawy publicznej" ) jako informacji publicznej - ze skutkiem obowiązku jej udzielenia przez to przedsiębiorstwo; skuteczności wniesienia niniejszej skargi w świetle art. 52 § 3, art. 52 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publiczne bez konieczności uprzedniego wyczerpania trybu przesądowego.
W uzasadnieniu faktycznym skarżący podawali, że pismem z dnia 18 marca 2013 r. wystąpili do [...] S.A. w K. m. in. o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę budowy, posadowienia i przebudowy linii energetycznych. W odpowiedzi otrzymali pismo z dnia 4 kwietnia 2013 r., znak[...] , w którym [...] S.A. uzależniła udostępnienie wnioskowanych informacji publicznych od osobistego stawiennictwa w siedzibie Oddziału spółki. Dlatego skarżący wystosowali jeszcze do przedsiębiorstwa przesyłowego pismo z dnia 15 kwietnia 2013 r., w którym zwrócili się z ponownym wnioskiem m.in. o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę budowy, posadowienia i przebudowy linii elektroenergetycznych. Pismem z dnia 2 maja 2013 r., znak [...] przedsiębiorca przesyłowy podtrzymał poprzednie stanowisko w kwestii warunku udostępnienia informacji. Tym samym [...] S.A. odmówił ich udostępnienia, a nawet dokładnego oznaczenia tych decyzji tak, aby możliwe było ich poszukiwanie w stosownych archiwach państwowych i samorządowych.
Do dnia sporządzenia skargi E.L. i P.L. i nie otrzymali jakichkolwiek wnioskowanych dokumentów , ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej.
Pisma powoływane w skardze przedstawiono wraz z nią jako załączniki.
W odpowiedzi na skargę [...]S.A. w K. wnosiła o umorzenie postępowania, zaś w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku - o odrzucenie skargi, a także obciążenie kosztami postępowania skarżących.
Uzasadniając powyższe podawała, że pismem z dnia 18 marca 2013 r. pełnomocnik M.N. , działając w imieniu skarżących, wystąpił do Spółki [...][ z wezwaniem do zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu dotyczącej działki nr [...] obr. [...] , obj. KW [...] oraz z wezwaniem przedsądowym do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z tej nieruchomości za okres od 6 stycznia 2003r. do dnia 6 stycznia 2013 r. , a także z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na to pismo, w części dotyczącej udostępnienia dokumentacji, Spółka [...] wskazała, że dokumentacja ta dostępna jest w siedzibie Oddziału Spółki w B. ul. [...] . Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżących ponownie wniósł o przedłożenie kserokopii dokumentów dotyczących budowy urządzeń elektroenergetycznych na nieruchomości skarżących. W odpowiedzi na to pismo Spółka [...] wskazała, ze linia przebiegająca przez ich działkę wybudowana została w latach 70 - tych ubiegłego wieku. Na przebieg linii Spółka uzyskała zgodę poprzedniego właściciela nieruchomości, co wskazuje na uregulowany stan prawny tych urządzeń.
Z powołanej korespondencji wynika, że spółka [...] nie uniemożliwiała dostępu do żądanej dokumentacji, a jedynie wskazała, że są one do wglądu w siedzibie Oddziału w B. .
Po wniesieniu skargi, pismem z dnia 11 września 2013 r. Spółka przesłała kserokopie dokumentów dotyczących posadowienia na działce skarżących urządzeń elektroenergetycznych, a to :
1.wniosku P. P.L. z dnia 10 października 1972 r. o podanie ogólnych warunków przyłączenia urządzeń elektrycznych ,
2 oświadczenia P. P.L. z dnia 7 czerwca 1973 r.
3. wniosku P. P.L. z dnia 5 września 1979 r. o podanie ogólnych warunków przyłączenia urządzeń elektrycznych,
4. umowy dostawy energii elektrycznej z dnia 8 października 1979 r.
5. oświadczenia P. P.L. z dnia 11 października 1979 r.
W tej sytuacji, skoro Spółka udostępniła dokumenty dotyczące urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na nieruchomości skarżących, żądanie udostępnienia informacji stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia wniosek o umorzenie postępowania.
Na wypadek nie podzielenia powyższego stanowiska [...] S.A. w K. podnosiła, że z pisma pełnomocnika skarżących wynika , iż wezwanie do przekazania dokumentacji ma związek z wystąpieniem z roszczeniami o charakterze majątkowym (wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości), jak i z wystąpieniem o ustanowienie służebności przesyłu. Powyższe wskazuje, że uzyskanie dokumentacji ma służyć przygotowaniu wystąpienia na drogę sądową. W tym zakresie [...] S.A. w K. zacytowała tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt: II SAB/OI1/08 , w którym stwierdzono, że : "1. Informacja publiczna odnosi się do faktów, gdyż wnioskiem może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Wniosek taki nie może więc być postulatem wszczęcia postępowania w jakiejś sprawie np. karnej czy cywilnej, ani też nie może dotyczyć przyszłych działań organu w sprawach indywidualnych. Informacje publiczne nie są bowiem środkiem do kwestionowania pewnych danych. 2. Nie mają charakteru informacji publicznej wnioski w sprawie indywidualnej, tj. żądanie wyjaśnienia treści aktów, czy polemika z dokonanymi ustaleniami w sprawie. 3. Organy uprawnione do wykonywania zadań publicznych, z założenia nie podejmują innych czynności jak załatwianie spraw publicznych, przy czym wykonywanie zadania publicznego nie może polegać na realizacji sprawy prywatnej i pod pojęciem informacji o sprawie publicznej należy rozumieć każdą czynność i każde działanie organu władzy publicznej w sferze prawa administracyjnego, czy w sferze prawa cywilnego. 4.Informacja, o działaniach organu podjętych w indywidualnej sprawie administracyjnej stanowi informację publiczną."
Jak wyjaśniała, wezwanie pełnomocnika skarżących ma właśnie taki charakter i kierowane jest przy tym bezzasadnie do Spółki [...] mimo że wszelkie decyzje związane z budową wydawane były przez organy administracji państwowej.
[...] S.A. w K. wskazywała następnie, na treść art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej , akcentowała ścisły związek informacji publicznej z zagadnieniem "sprawy publicznej" , cytowała tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Iz dnia 19.12.2007r. - sygn. akt: IV SA/Po 652/07 (publ. LEX nr 460751), wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2010 r. , sygn. akt l OSK 851/10 ( publ. LEX nr 737513), a także regulacje z art. 9c ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 roku, póz. 1059), konkludując, że skoro powołane uregulowanie z art. 9c ust. 3 nie wymienia obowiązku udostępnienia posiadanej dokumentacji, to nie ulega wątpliwości, że stanowisko Spółki [...] zawarte w pismach kierowanych do pełnomocnika skarżących jest prawidłowe i zgodne z przepisami.
[...] S.A. w K. wskazała ponadto na regulacje z art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wyjaśniając, że Spółka jest obecnie spółką akcyjną, stanowiącą według statystyki G.U.S. własność również osób prywatnych. Zatem w odniesieniu do Spółki [...] obowiązek udostępniania informacji ewentualnie wywodzić można wyłącznie z treści przepisu art. 4 ust. 1 pkt. 5 ustawy w części, w której przepis ten odnosi się do podmiotów reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne, gdyby za takie zadania uznać statutowe zadania Spółki jako przedsiębiorstwa energetycznego. Zadania te dotyczyłyby jego zadań jako operatora systemu dystrybucyjnego, o których mowa w przepisie art. 3 pkt 25 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, tj. dystrybucji paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialności za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, zapewnienie bieżącego i długookresowego bezpieczeństwa funkcjonowania tego systemu, eksploatacji, konserwacji, remontów oraz niezbędnej rozbudowy sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 12 powołanej ustawy przedsiębiorstwem energetycznym jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi. Jednakże zakres ten dotyczyłby nie całej sfery działalności przedsiębiorstwa energetycznego jako operatora systemu dystrybucyjnego, a tej części, która dotyczyłaby zadań wynikających z przepisów ustawy Prawo energetyczne, w zakresie który dotyczy informacji publicznej .
W zakresie pojęć informacji publicznej oraz zadań publicznych za istotne [...] S.A. w Krakowie uznawała zacytowane tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007 r., do sygn. akt IV SA/Po 652/07 ( LEX nr 460751) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt l OSK 851/10 ( LEX nr 737513), podając iż trudno uznać, aby zakres udostępniania informacji publicznej obejmował obowiązek udostępnienia dokumentów historycznych zgromadzonych przez stronę na własny użytek, we własnym interesie i na jej koszt , związanych z usytuowaniem urządzeń energetycznych. W zakresie tym bowiem przedsiębiorstwo energetyczne jako operator systemu dystrybucyjnego nie realizuje żadnych, a tym bardziej władczych uprawnień Skarbu Państwa, pomijając nawet kwestie związane z tym, że dokumentów takich : 1. nie wytwarzało - wytwarzane bowiem one były i wydawane przez organy administracji niegdyś państwowej obecnie publicznej, 2. nie otrzymywało ich - przejmowanie na majątek urządzeń energetycznych, zazwyczaj nie wiązało się z otrzymywaniem dokumentów związanych z ich realizacją - szczególnie w przypadku, gdy inwestorami były inne podmioty, najczęściej Skarbu Państwa, z uwagi na fakt obowiązywania zasady jednolitej własności ogólnonarodowej, która przysługiwała Skarbowi Państwa; 3. w przeważającej większości przypadków nie dysponuje faktycznie tego rodzaju dokumentami - z przyczyn wskazanych wyżej, jak również z uwagi fakt, że mogły ulec zniszczeniu wskutek m.in. powodzi, która dotknęła archiwa zakładowe, a także mogły ulec wybrakowaniu, gdyż okres ich przechowywania był krótki (nie były one objęte kategorią archiwalną A).Co więcej z uwagi na krótki okres przechowywania takich dokumentów nie dysponują nimi również archiwa państwowe, a także archiwa organów administracji publicznej. W każdej ze spraw tego rodzaju strona przeciwna zwraca się do archiwów państwowych i archiwów organów administracji publicznej o udostępnienie takich dokumentów, często otrzymując odpowiedź negatywną co do ich posiadania przez te podmioty. Zazwyczaj ma to miejsce w toku sporów sądowych, związanych z usytuowaniem urządzeń energetycznych Spółki na nieruchomościach stanowiących własność osób trzecich i żądaniem przez te osoby rekompensaty finansowej, czy też odszkodowań z różnych zresztą tytułów. Dotyczy to również niniejszej sprawy, gdyż żądanie zgłoszone przez skarżących dotyczy tego rodzaju przyszłego prawdopodobnie roszczenia. Poza tym należy podkreślić, że dokumenty takie to przede wszystkim decyzje administracyjne, które kończyły prowadzone przez organy postępowania administracyjne w sprawie, prowadzone w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, który ma zastosowanie do postępowań przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych - zatem nie publicznych, o czym stanowi przepis art. 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
W dalszych wywodach [...]S.A. w K. cytowała tezy wyroków Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dat 30 października 2008 r., do sygn. akt l OSK 951/08, i 18 września 2008 r., sygn. akt l OSK 194/08 ( LEX nr J16808) - odnoszących się do możliwości uzyskania informacji publicznej z akt administracyjnych, oraz postanowienia z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt l OSK 1021/08 (LEX nr 565663) .
Wskazywała też, że w ocenie Spółki, żądanie skarżących nie dotyczy informacji publicznej w rozumieniu przepisu art. 1 ustawy, ani też w zakresie tym Spółka nie jest podmiotem, który byłby zobowiązany do udzielenia takiej informacji, o jakim mowa w przepisie art. 4 ustawy. Okoliczność ta uzasadnia wniosek o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej.
Do odpowiedzi na skargę Spółka załączyła m.in. pismo do pełnomocnika skarżących z dnia 11 września 2013 r., znak[...] , wraz z załącznikami stanowiącymi kserokopie dokumentów przesłanych pełnomocnikowi skarżących po wniesieniu skargi.
Ustosunkowując się pod powyższego w piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2013 r. skarżący potrzymali pierwotne stanowisko, potwierdzili fakt otrzymania po wniesieniu skargi z dnia 11 września 2013 r., znak[...] , z załącznikami. Podkreślali jednakże, że przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został w dalszym ciągu rozpatrzony w całości. Udostępnienie tylko fragmentarycznych dokumentów nie można uznać za uwzględnienie skargi w ramach samokontroli, dlatego też pismem z 25 września 2005 r. skarżący wystąpili do [...] S.A. w K. o przedstawienie ostatecznego stanowiska w sprawie, tj. jednoznaczne stwierdzenie czy dokumentacja złączona do pisma z dnia 11 września 2013 r. stanowi wszystkie informacje publiczne posiadane przez przedsiębiorstwo przesyłowe w związku z budową, posadowieniem, przebudową, remontami i eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na nieruchomości skarżących, a nie tylko jak podano w tym piśmie – " dokumentacji, która posłużyła do zajęcia stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia 02.02.2013 r." Otrzymane w tym zakresie pismo z dnia 16 października 2013 r. nie zawiera jednakże konkretnej odpowiedzi w przedmiocie kompletności przesłanej dokumentacji.
Z ostrożności procesowej, na wypadek nie podzielenia przedstawionej argumentacji i uwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania, skarżący podtrzymali jednak wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
Do powyższego pisma dołączyli korespondencję powstałą po wniesieniu skargi.
W związku z zarządzeniem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 215/13, wezwaniem z daty 15 listopada 2013 r., pełnomocnik [...] S.A. w K. (któremu równolegle doręczono odpis powyższego pisma skarżących), został zobowiązany do jednoznacznego wskazania w piśmie procesowym, w terminie 3 dni ( najpóźniej na rozprawie), czy Spółka jest w posiadaniu decyzji administracyjnych lub innych dokumentów dotyczących budowy, posadowienia ( w tym protokołów z odbioru linii przesyłowych oraz planów z mapkami ) innych niż dołączone do pisma skierowanego do radcy prawnego M.N. z dnia 11 września 2013 r., znak[...] pod rygorem ujemnych skutków procesowych w zakresie niepełnej realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 18 marca 2013 r. (pismo znak[...] ).
Odpowiadając na powyższe wezwanie, pismem z daty 25 listopada 2013 r. [...] S.A. w K. poinformowała, że przedłożyła pełnomocnikowi skarżących wszystkie dokumenty dotyczące przedmiotowej linii za wyjątkiem tych, z których wynika z jakiej stacji transformatorowej linia znajdująca się obecnie na nieruchomości skarżących jest obecnie zasilana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W sprawie niniejszej z uwagi na przedmiot zaskarżenia należy mieć na uwadze przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm. - zwana dalej w skrócie u.d.i.p.), która kształtuje prawo do informacji publicznej , a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania ( art. 1 – 2a u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wnika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
Obowiązujące przepisy nie przewidują terminu do złożenia skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. W takim przypadku nie istnieje też powinność uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia bezczynności, ani wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Regulacja zawarta w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie zawiera odrębnych postanowień nawiązujących do przesłanek art. 52 p.p.s.a. Nie wprowadza ona środka zaskarżenia bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., zaś sam sposób udostępniania informacji publicznej kształtuje jako dalece odformalizowany, kładąc nacisk na szybkość i sprawność postępowania. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w ograniczonym zakresie, jedynie w sytuacjach, o których mowa w art. 16 - art. 17 u.d.i.p. oraz art. 23g ust. 11 i 12 u.d.i.p., co skutkuje brakiem podstaw żądania wyczerpania trybu z art. 37 k.p.a. Artykuł 52 § 3 p.p.s.a. nawiązuje do regulacji pozostających poza przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Z jego treści wynika wprost, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest "środkiem zaskarżenia" o jakim mowa w § 1 i § 2, lecz środkiem samoistnym, odrębnym i znamiennym tylko dla sytuacji ściśle określonych, mającym służyć realizacji zasady przedsądowej autokontroli administracji, ale tylko w przypadku działania, a nie zaniechania, tj. bezczynności organu ( tak m.in. NSA w wyrok z dnia 24 maja 2006 r. I OSK 601/05, zam. zb. Lex nr 236545 i WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 14 października 208 r., sygn. akt II SAB/Bk 29/08, zam. zb. LEX nr 505258).
W świetle powyższego, w niniejszej sprawienie nie zachodziłyby przesłanki do odrzucania skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Skarga została należycie opłacona, zaś brak także przesłanek do wydania takiego orzeczenia z innych przyczyn wskazanych w art. 58 § 1 p.p.s.a.
Skarga w niniejszej sprawie jest skargą na bezczynność w realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
W razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość istotnym jest to, że wyrok nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności ( tak m.in. NSA w wyroku z 18 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 198/11, zam. zb. LEX nr 990211). W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność albo przewlekłość sąd nie może w szczególności określać w jaki sposób powinna być rozpoznana sprawa, w której organ pozostaje w bezczynności, nie może bowiem nakazywać organowi wydania konkretnej decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści. Także sama kontrola czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej w konkretnej sprawie obejmuje jedynie ich kierunek wyznaczony przez przedmiot postępowania.
W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Specyficzna sytuacja, uniemożliwiająca wydanie wyroku co do istoty sprawy, ma miejsce wówczas, gdy w toku postępowania sądowoadmnistracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność albo przewlekłość zostanie stwierdzony fakt wydania przez organ administracji publicznej decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo podjęcia stosownej czynności choćby z przekroczeniem terminów ustawowych. Ten przypadek pozostaje jednak poza szerszymi rozważaniami. W sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodzi, co zostanie wykazane w poniższych wywodach. W rozważaniach tych zostaje nadto uwzględnione, że problematyka którą należy mieć na uwadze jest dość szeroka, a stanowisko [...] S.A. w . niejednoznaczne i częstokroć pozbawione konsekwencji.
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się trafnie ( m.in. T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1067/08, zam.zb. Lex nr 491969 – nadal aktualne), że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.
Powyższe kwestie mogą jednakże mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa.
Bezczynnością skutkuje także dokonanie czynności w sposób niepełny – np. udostępnienie informacji publicznej niekompletnej.
W art. 4 ust. 1 u.d.i.p. został określony podstawowy, otwarty katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, zaś z jego treści wstępnej wynika w ogólnym ujęciu, że zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W szczególności, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienie informacji publicznej są też podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W przypadku osób prawnych wykonujących zadania publiczne nie jest koniecznym by taki podmiot dysponował majątkiem publicznym albo by Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego miały pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Część pierwsza przepisu , w której mowa o wykonywaniu zadań publicznych odnosi się bowiem do wszystkich osób ( cywilnych i prawnych) oraz jednostek organizacyjnych.
Zważyć należy dalej, że dystrybucja energii elektrycznej i inne z tym związane zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo, ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, są "zadaniami publicznymi", a sprawy z tym związane sprawami publicznymi. Do analogicznych wniosków prowadzą przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne ( tekst jednol. Dz.U. z 2012 r. , poz. 1059 z późn. zm. ), która w myśl art. 1 ust. 1 określa zasady kształtowania polityki energetycznej państwa, zasady i warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw i energii, w tym ciepła, oraz działalności przedsiębiorstw energetycznych, a także określa organy właściwe w sprawach gospodarki paliwami i energią. Celem ustawy, stosownie do art. 1 ust. 2, jest tworzenie warunków do zrównoważonego rozwoju kraju, zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, oszczędnego i racjonalnego użytkowania paliw i energii, rozwoju konkurencji, przeciwdziałania negatywnym skutkom naturalnych monopoli, uwzględniania wymogów ochrony środowiska, zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych oraz równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii. Przepisy Prawa energetycznego nie zawierają regulacji szczególnych dotyczących udostępniania informacji publicznej, ani też nie zwalniają od stosowania przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Budowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń ustawodawca uznaje za cel publiczny ( art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tekst jednol. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.).
W tym aspekcie drugorzędne znaczenie mają kwestie podmiotowe i możliwe struktury majątkowe zaś wykonywanie zadań publicznych nie jest ograniczone do przejawów władczych działań Państwa.
Prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś obejmuje ono między innymi dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepis art. 6 u.d.i.p. wprowadza przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 ppkt a) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Uwzględniając normy konstytucyjne oraz fakt, że powyższy katalog ma charakter otwarty należy stwierdzić, że informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do podmiotu wykonującego zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale przymiot taki będą posiadać także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Bez znaczenia jest również w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez dany podmiot i odnosiły się do niego bezpośrednio. Innymi słowy, dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2006 r., II SA/Wa 2043/05, opub. w LEX nr 196314).
Również w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że dokumentacja związana z procesami inwestycyjnymi (w tym decyzje administracyjne, operaty szacunkowe i inne dokumenty) są dokumentami, do których dostęp gwarantuje ustawa o dostępie do informacji publicznej jeżeli znajdują się one w posiadaniu organu, do którego kierowany jest wniosek o taką informację (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2008 r., IV SA/Po 545/07, LEX nr 516697, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007 r., IV SA/Po 652/07, LEX nr 460751, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 grudnia 2007 r., II SA/Go 595/07, LEX nr 459987). Analogiczny charakter ma dokumentacja znajdująca się w posiadaniu osób nie będących organami władzy publicznej, które jednak wykonują zadania publiczne.
Stosownie zaś do art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
W świetle powyższych rozważań, zawarte we wniosku skarżących z dnia 18 marca 2013 r., znak [...], żądanie " udostępnienia wszelkich ewentualnych decyzji administracyjnych i innych stosownych dokumentów, dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy ww. urządzeń usytuowanych na działce Mocodawców, w tym protokoły z odbioru budowanych linii przesyłowych oraz plany z mapkami..." - jest żądaniem udostępnienia informacji, która jest informacją publiczną i skierowane zostało do podmiotu mieszczącego się w kategorii zobowiązanych do jej udostępnienia w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej . Część wstępna pisma sygnalizuje zaś, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczy linii elektroenergetycznej naziemnej niskiego napięcia 0,4 o łącznej deklarowanej długości 25 mb, przebiegającej po działce nr [...] , obr.[...] , gm.B. . Z czynionych uprzednio wywodów wynika również, że podlegającą udostępnieniu informacją publiczną będą nie tylko dokumenty, a szczególności decyzje zredagowane i technicznie wytworzone określony podmiot, który je posiada, ale także te dokumenty, których dany podmiot używa do realizacji powierzonych mu prawem zadań. Nie ma znaczenia to, w jaki sposób dokumenty znalazły się w posiadaniu tego podmiotu i jakiej sprawy dotyczą, istotnym jest natomiast, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez dany podmiot i odnosiły się do niego bezpośrednio. W sprawie niniejszej bez znaczenia pozostaje zatem to, w jaki sposób [...] S.A. w K. weszła w posiadanie informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia 18 marca 2013 r., znak [...] albo czy jest możliwe jej uzyskanie przez wnioskodawców z innych źródeł. Ważne jest jedynie by Spólka takie dokumenty posiadała.
Zważyć należy dalej, że art. 7 - 12 u.d.i.p. normują sposób oraz formę udostępniania informacji publicznej .
Termin udostępnienia informacji publicznej na wniosek został określony w art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p. który stanowi w ust. 1, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku ( art. 13 ust. 2).
Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. W myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.
Artykuł 15 u.d.i.p. normuje zasady pobierania opłaty za realizację wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Także zatem fakt uznania, że wniosek dotyczy informacji wymagającej przetworzenia nie pozwala na brak aktywności ze strony podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. W myśl trafnych poglądów doktryny " Takie czynności organu jak m.in. selekcja dokumentów, uchwał, a także ich analiza pod względem treści to zwykłe czynności (procesy) związane z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej. Nie posiadają one cech przetwarzania informacji, ponieważ w wyniku ich stosowania nie powstaje żadna nowa - pod względem jakościowym - informacja. Podobnie samo sięganie do materiałów archiwalnych nie przesądza jeszcze o tym, że mamy do czynienia z przetwarzaniem informacji (...) Wyłączenie pewnych danych ze względu na ochronę informacji niejawnych, ochronę innych tajemnic ustawowo chronionych, prywatność osoby fizycznej czy też tajemnicę przedsiębiorcy z treści udostępnianej informacji publicznej nie powoduje nadania tej informacji charakteru informacji przetworzonej " ( tak Niżnik-Mucha A. artykuł CASUS 2008/2/15 Problematyka zakresu przedmiotowego konstytucyjnego prawa do informacji publicznej. Tezy 6 i 7 ).
W sprawie niniejszej w początkowej fazie rozpoznawnia wniosku skarżących z dnia 18 marca 2013 r., znak [...] , [...] S.A. w K. nie kwestionowała, że żądane w nim informacje mają charakter informacji publicznej, że jest podmiotem zobowiązanych do ich udostępnienia, oraz że takie informacje posiada - podając jednak, że kserokopie materiałów archiwalnych pozostają do wglądu w siedzibie Oddziału w B. ( pisma z dat 4 kwietnia 2013 r. i 2 maja 2013 r.). Spółka pozostawała zatem w bezczynności w realizacji przedmiotowego wniosku albowiem nie przesłała skarżącym żądanej informacji publicznej po myśli art.14 ust. 1 u.d.i.p. ( informacja o formie i treści dokumentów winna być udostępnione w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem ), a także nie zastosowała procedury przewidzianej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
O ile już po wniesieniu skargi określone dokumenty zostały skarżącym przesłane w kserokopiach przy piśmie z dnia 11 września 2013 r., to jednakże brak podstaw do uznania, że udostępniono wszelkie dokumenty posiadane przez [...] S.A. w K. , a żądane przez skarżących we wniosku z dnia 18 marca 2013 r., znak [...] Świadczy o tym wprost treść pisma [...] S.A. w K. z daty 25 listopada 2013 r., w którym Spółka poinformowała, że przedłożyła pełnomocnikowi skarżących wszystkie dokumenty dotyczące przedmiotowej linii za wyjątkiem tych, z których wynika z jakiej stacji transformatorowej linia znajdująca się obecnie na nieruchomości skarżących jest obecnie zasilana. W tym zakresie zważyć należy, że w przedmiotowym wniosku nie żądano tylko dokumentów archiwalnych, albo określanych później w pismach [...] S.A. w K. jako uwzględnione przy udzieleniu odpowiedzi na roszczenia natury cywilnoprawnej, albo też li tylko dotyczących konkretnego urządzenia znajdującego się na działce skarżących, ale szerzej -udostępnienia wszelkich decyzji administracyjnych i innych dokumentów, dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy urządzeń usytuowanych na działce skarżących nr [...] obr.[...] , w tym protokołów z odbioru budowanych linii przesyłowych oraz planów z mapkami, a zatem także dokumentów odnoszących się do tego z jakiej stacji transformatorowej linia znajdująca się na nieruchomości skarżących jest obecnie zasilana. Takie dokumenty dotyczą bowiem posadowienia linii przesyłowej na działce skarżących nr[...] , obr.[...] , zaś potencjalnie mogą zawierać również informacje odnośnie jej budowy albo przebudowy.
Na koniec należy wskazać, że w sprawie niniejszej [...] S.A. w K. nie podnosiła argumentów mających związek z odmową udostępnienia z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 u.d.i.p. , jak również nie twierdziła by w sprawie realizacji wniosku skarżących została wydana decyzja.
Skargę należy zatem uznać za zasadną pomimo częściowej realizacji wniosku z dnia 18 marca 2013 r., znak[...] , już po jej złożeniu, albowiem w opisanym stanie faktycznych brak podstaw do przyjęcia, że E.L. i P.L. z daty 26 sierpnia 2013 r. udzielono im informacji kompletnej.
Bezczynność ta nie ma jednakże cech rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty ( tak NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894 ). Takich cech, tj. oczywistości w naruszeniu prawa, nie sposób przyjąć w kontrolowanym stanie faktycznym, skoro w efekcie odpowiedź na skargę ujawnia rzeczywisty pogląd Spółki co do braku obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Zważyć należy bowiem, że stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wymaga także w niniejszym przypadku dokonania ich wykładni, nie zaś mechanicznego odniesienia do określonej sytuacji. Nie stanowi zaś o rażącym naruszeniu prawa błędna wykładnia, czy niewłaściwe zastosowanie takich wymagających interpretacji przepisów.
Mając powyższe na uwadze, uwzględniając, że [...]S.A. w K. nie udostępniła skarżącej pełnej informacji publicznej na wniosek z daty 18 marca 2013 r., znak[...], nie wydała w tej kwestii decyzji, jak również nie podjęła innych właściwie uzasadnionych czynności, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I.-II. sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 149 § 1 p.p.s.a.
Skarżąca nie składała wniosku o wymierzenie organowi grzywny, zaś podstaw do zastosowania takiej sankcji z urzędu, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak, zwłaszcza w przypadku, gdy bezczynność nie ma cech rażącego naruszenia prawa.
Podstawę prawną orzeczenia o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego zawartego w pkt III. sentencji wyroku stanowi art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło