II SAB/Kr 233/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi T. Z. na bezczynność Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. spółka z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w B. spółka z o.o. do wydania w terminie 14 dni aktu lub dokonania czynności w sprawie z wniosku T. Z. z dnia 7 sierpnia 2015 r.; 2. stwierdza, że bezczynność Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. spółka z o.o. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. spółka z o.o. na rzecz skarżącego T. Z. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący T. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. sp. z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucana bezczynność dotyczyła nierozpoznania wniosku skarżącego z dnia 7.08.2015 r., przesłanego do Przedsiębiorstwa za pośrednictwem poczty elektronicznej. We wniosku tym skarżący domagał się nieodpłatnego udzielenia następujących informacji: 1. czy adresat wniosku korzysta ze stałej pomocy prawnej udzielanej przez adwokata/radcę prawnego; 2. jakie są koszty miesięczne i roczne brutto obsługi prawnej; 3. jaka procentowa część środków przeznaczonych na funkcjonowanie przedsiębiorstwa pochodzi ze źródeł publicznych (w tym samorządowych); 4. czy wystąpiło i ile wyniosło łącznie zadłużenie brutto odbiorców usług komunalnych w obrębie działalności przedsiębiorstwa; 5. ile łącznie dłużników z tytułu świadczonych usług komunalnych posiada przedsiębiorstwo oraz o ile osób/podmiotów wzrosło zadłużenie w relacji 2014 r. do roku 2013 r. W skardze do sądu administracyjnego skarżący domagał się zobowiązania Przedsiębiorstwa do udzielenia żądanej informacji publicznej, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także zasądzenia kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Uzasadniając skargę, T. Z. podał, że w chwili zainicjowania postępowania sądowego Przedsiębiorstwo pozostawało w bezczynności. Zwrócił uwagę, że skuteczne było złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej na powszechnie udostępniony adres Spółki. Do podmiotu publicznego należy bowiem odpowiednie zorganizowanie zasad odbierania korespondencji. W ocenie T. Z., Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w B. sp. z o.o. było zobowiązane do udzielenia informacji publicznej związanej z jej działalnością, gdyż jest to spółka komunalna, zaś, jak wskazał "dokumenty związane z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego – są informacją publiczną". Żądanie stwierdzenia, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa jest uzasadnione faktem, iż od dnia złożenia wniosku minęło już kilka miesięcy. W odpowiedzi na skargę Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w B. sp. z o.o. wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazało, że: 1. skarżący nie ma legitymacji do wniesienia skargi; 2. skarżący nie wykazał faktu wpłynięcia do Spółki wniosku o udzielenie informacji; 3. wniosek z dnia 7 sierpnia 2015 r. zawiera braki formalne; 4. skarżący nie wykazał, iż Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji jest zobowiązane do udzielania informacji publicznych; 5. żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Przedsiębiorstwo podało następujące argumenty: Ad. 1 Skarga na bezczynność wniesiona została przez T. Z., natomiast wniosek o udzielenie informacji publicznej wysłany został z adresu [...]. Treść wniosku nie została podpisana. Wskazany zaś adres może założyć dowolna osoba. Brak jest podstaw by utożsamiać adres e-mail z osobą skarżącego. Utworzona nazwa e-mail wskazuje na nieokreśloną grupę możliwych osób. W ocenie strony przeciwnej, skarżący nie wykazał by wystąpił z jakimkolwiek wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, a tym samym by przysługiwała mu legitymacja do zarzucania Przedsiębiorstwu bezczynności w tej sprawie. Nadto, nie wykazał on swojego interesu prawnego. Ad. 2. Wydruk o treści odpowiadającej wydrukowi załączonemu do skargi (treść e-maila) można sporządzić na ogólnie dostępnym programie biurowym. Nie można przy tym z góry zakładać, że wiadomość dotarła do odbiorcy. Przedsębiorstwo dysponuje oprogramowaniem zabezpieczającym przed spamem, które eliminuje adresy (maile) podejrzane. Na nadawcy ciąży obowiązek skorzystania z rozwiązań pozwalających potwierdzić dotarcie wiadomości do odbiorcy bądź weryfikacji otrzymania wiadomości elektronicznej przez odbiorcę. Strona przeciwna nie pozostaje zatem w zwłoce. Ad. 3. Nawet gdyby założyć, że wiadomość zawierająca żądnie udzielenia informacji publicznej rzeczywiście została wystała, to w ocenie Przedsiębiorstwa nie może być uznana za wniosek o udzielenie informacji publicznej. To, iż informacji publicznej można udzielić każdemu, nie oznacza, że mogą być udzielone osobie nieoznaczonej lub anonimowej. Informacji takiej należałoby wówczas udzielać hakerom lub programom wysyłającym automatyczne wiadomości elektroniczne. W tym zakresie wskazano na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12.04.2012 r. (II SAB/Ol 33/12). Minimalnymi wymaganiami wniosku jest podanie przez wnioskodawcę danych pozwalających na jego identyfikację. Wiadomość elektroniczna powinna być podpisana bezpiecznym podpisem elektronicznym (I. Kamińska, komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej). Ad. 4. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w B. jest spółką prawa handlowego. Jej udziałowcami jest 5 podmiotów – co powoduje, że nie jest zobowiązana do udzielania informacji publicznej. Ad. 5. Informacje o zarządzaniu wierzytelnościami z tytułu świadczonych usług (zadłużenie odbiorców, ich liczba), informacje o polityce kadrowej, o wynagrodzeniu, a także strukturze środków kapitałowych – stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Jawne są informacje w zakresie składanym do KRS i te informacje może skarżący uzyskać poprzez wgląd od akt rejestrowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje zobowiązaniem Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. sp. z o.o. do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie z wniosku T. Z. z dnia 7.08.2015 r. Przedmiotem sporu w kontrolowanej sprawie było zarówno to, czy żądane we wskazanym wyżej piśmie wnioskodawcy z dnia 7.08.2015 r. informacje, stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 2058; dalej ustawa powoływana jako u.d.i.p.), jak również to, czy Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w B. sp. z o.o. - jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia takiej informacji. Ocenić nadto należało, czy podnoszone w odpowiedzi na skargę argumenty, mogły skutecznie uwolnić PWiK od rozpoznania wniosku T. z.. Zajmując stanowisko wobec wskazanych zagadnień należy na wstępie zwrócić uwagę, że stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Zadania publiczne to zadania, które są realizowane powszechnie i są użyteczne dla ogółu obywateli. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U.2015.1515) w celu wykonywania zadań, gmina może tworzyć jednostki organizacyjne. Art. 9 ust. 4 tej ustawy wskazuje, że zadaniami własnymi gminy są zadania użyteczności publicznej. Te zaś, określone zostały w art. 7 ust. 1 ustawy. Wskazany przepis, w pkt 3 zalicza do zadań własnych gminy: sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę oraz spawy kanalizacji. Taki też jest przedmiot działalności podmiotu do którego kierowany był wniosek T. Z. z dnia 7.08.2015 r. Należy w związku powyższym wskazać, że art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. stanowi, że zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są w szczególności podmioty reprezentujące (...) osoby prawne samorządu terytorialnego albo (...) jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z KRS Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. sp. z o.o. wynika, iż wspólnikami tej spółki są dwie gminy oraz związek międzygminny. W kontekście wskazanych regulacji i rozważań, powyższe oznacza, iż osoba prawna utworzona przez jednostkę samorządu terytorialnego – jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, którymi dysponuje. Odpowiadając na pytanie, czy wniosek skarżącego odnosił się do informacji publicznej należy wskazać, że normatywną definicję "informacji publicznej" zawiera art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie do tego przepisu – informacją publiczną jest "każda informacja o sprawach publicznych". Rozwinięcie powyższej definicji znaleźć można w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Wskazuje ono, że informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (por. np. wyrok NSA z dnia 25.03.2014 r.; sygn. akt I OSK 2352/13). Dokonując zatem oceny wniosku T. Z. z dnia 7.08.2015 r. należy uznać, że żądane przez skarżącego informacje mają charakter informacji publicznej. Informacja dotycząca tego, czy PWiK w B. posiada obsługę prawną, odnosi się w istocie do sposobu organizacji tej spółki. To zaś zagadnienie – jako podlegająca udostępnieniu informacja publiczna - jest wprost wymienione w u.d.i.p. (por. art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b). Pozostałe pytania skarżącego dotyczyły różnych aspektów gospodarki finansowej tej spółki. Dotyczyły więc majątku osoby prawnej jednostki samorządu terytorialnego. Art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c wprost określa, iż tego typu zagadnienie stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu podmiotowi zainteresowanemu. Niewątpliwe jest, iż w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego PWiK w B. sp. z o.o. było bezczynne i stan taki istniał w chwili orzekania w tej sprawie. Wobec powyższego orzec należało o zobowiązaniu spółki do wydania w terminie 14 dni aktu lub dokonania czynności (pkt I sentencji). Art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270; dalej p.p.s.a.) stanowi bowiem, iż Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. Ponadto na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona w tej sprawie bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji). Kwalifikacja ta wynika w istotnej mierze z oceny rodzaju i charakteru zarzutów podnoszonych przez spółkę w odpowiedzi na skargę. Należy podkreślić bowiem, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że w sposób oczywisty prawo zostało naruszone. Naruszenie to musi być także "istotne", a więc nie do pogodzenia z regułami demokratycznego państwa prawa. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż nie można wykluczyć, że istotnie wniosek T. Z. z dnia 7.08.2015 r. nie dotarł do Spółki w wyniku działania oprogramowania antyspamowego. Trafnie wskazywała Spółka także na kwestię "anonimowości" wnioskodawcy i związanego z tym braku formalnego jego wniosku. Należy jednak zwrócić uwagę, że najpóźniej od dnia wpływu skargi do Spółki (20.11.2015 r.), miała ona pełnię wiedzy o treści skierowanego do niego żądania dotyczącego informacji publicznej oraz osobie wnioskodawcy i jego adresie. To zaś wymuszało na spółce podjęcie czynności lub rozstrzygnięć określonych w u.d.i.p. Czyni to niezasadnymi zarzuty wskazane w pkt 1-4 odpowiedzi na skargę ale jednocześnie przemawia za wnioskiem, iż wobec usprawiedliwionych wątpliwości co do poprawnej oceny i kwalifikacji wniosku T. Z., nie można przypisać Spółce rażącego naruszenia prawa. Zajmując stanowisko wobec zarzutu, iż żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa (zarzut nr 5) należy wskazać, iż powyższe zapatrywanie nie zwalniało PWiK w B. od wydania stosownego rozstrzygnięcia w formie przewidzianej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). O kosztach (pkt III sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 par. 2 p.p.s.a.