II SAB/Kr 89/21

WyrokWSA w Krakowie2021-07-13

Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska, WSA Małgorzata Łoboz, WSA Mirosław Bator (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, będący właścicielem sąsiedniej działki, posiada interes prawny do wniesienia skargi na bezczynność organu nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej zmiany sposobu użytkowania budynku i utwardzenia terenu, jeśli organ działał z urzędu, a skarżący nie wykazał konkretnych przepisów prawa materialnego naruszonych przez te działania?
Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy organ ma obowiązek wszcząć postępowanie administracyjne lub podjąć w nim czynności, a skarżący ma przymiot strony lub interesu prawnego w tym postępowaniu. W sytuacji, gdy organ działa z urzędu, a skarżący nie wykazuje konkretnego interesu prawnego opartego na przepisach prawa materialnego, nie posiada legitymacji do wniesienia skargi na bezczynność organu.
Stan faktyczny
Skarżący T. W. złożył skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w K. w sprawie nielegalnej zmiany użytkowania budynku i urządzenia miejsc postojowych. Skarżący twierdził, że PINB nie podjął wystarczających działań kontrolnych i nie wszczął postępowania administracyjnego. PINB poinformował, że zmiana użytkowania budynku została dokonana na podstawie skutecznego zgłoszenia, a utwardzenie terenu nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że PINB nie dopuścił się bezczynności. Sąd wezwał skarżącego do wykazania interesu prawnego, który skarżący upatrywał w byciu właścicielem sąsiedniej działki i pogorszeniu jakości życia z powodu powstania zakładu stomatologicznego.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddalono.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - powiat grodzki w przedmiocie nielegalnej zmiany użytkowania budynku skargę oddala Pismem z dnia 26 marca 2021 r. T. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – powiat grodzki w sprawie dotyczącej nielegalnej zmiany użytkowania budynku przy ul. [...] w K. oraz nielegalnego urządzenia miejsc postojowych przy tym budynku. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem z dnia 3 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w K. - powiat grodzki o przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem robót budowlanych wykonanych na działkach nr [...] oraz nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., polegających na zmianie użytkowania budynku znajdującego się na dz. nr [...] oraz utwardzeniu terenu dz. nr [...]. W uzasadnieniu pisma wskazano, że inwestor nie posiada ostatecznej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla ww. prac. Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy została uchylona mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2019 r., II SA/Kr 511/19 ze względu na uprzednie wykonanie przez inwestora prac objętych decyzją WZ. Pismem z dnia 10 grudnia 2020 r. PINB wskazał, że inwestor dokonał skutecznego zgłoszenia zmiany użytkowania budynku. Wykonanie utwardzeń w ocenie PINB nie wymaga natomiast pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Pismem z dnia 22 grudnia 2020 r. skarżący wskazał, że inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru przystąpienia do zmiany użytkowania budynku już po faktycznym dokonaniu zmiany użytkowania. Pismem z dnia 7 stycznia 2021 r. PINB poinformował o sposobie załatwienia skargi. W piśmie wskazano, że organ podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 10 grudnia 2020 r. Skarga z dnia 22 grudnia 2020 r. została natomiast uznana za nieuzasadnioną. Organ w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska, nie odniósł się do argumentacji podniesionej w piśmie z dnia 22 grudnia 2020 r. Pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. skarżący wniósł ponaglenie na bezczynność PINB do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2021 r. MWINB stwierdził, że PINB nie dopuścił się bezczynności. W tym miejscu należy zauważyć, że pismo z dnia 22 grudnia 2020 r. wbrew stanowisku PINB nie stanowiło nowej skargi, a jedynie uzupełnienie skargi z dnia 3 sierpnia 2020 r., zawierające wskazanie nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, jak również odniesienie się do dotychczasowego stanowiska PINB. W niniejszej sprawie od złożenia wniosku (co miało miejsce na początku sierpnia 2020 r.) minęło już ponad siedem miesięcy. PINB podjął w niniejszej sprawie działania kontrolne, nie były one jednak wystarczające dla wyjaśnienia sprawy. W szczególności nie podjęto żadnych działań po otrzymaniu pisma z dnia 22 grudnia 2020 r. na co wskazuje krótki czas, jaki upłynął pomiędzy wpływem tego pisma a pismem PINB z dnia 7 stycznia 2021 r. Organ nie przeprowadził jakichkolwiek czynności mających na celu sprawdzenie liczby miejsc parkingowych urządzonych na terenie działki oraz ustalenie, czy zgłoszenie zmiany użytkowania budynku zostało dokonane skutecznie. Również w przypadku uznania, że pismo z dnia 22 grudnia 2020 r. stanowiło nową skargę, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności organu. PINB nie podjął jakichkolwiek działań merytorycznych w związku z wpływem pisma z dnia 22 grudnia 2020 r. - ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego. Bezzasadnie uznano, że pismo to nie zawiera wskazania nowych okoliczności. Sprawa administracyjna zainicjowana pismem z dnia 22 grudnia 2020 r. w dalszym ciągu nie została załatwiona pomimo upływu ponad dwóch miesięcy od złożenia pisma. W niniejszej sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego - wszelkie dotychczasowe działania PINB miały charakter wewnętrznych działań kontrolnych. W konkluzji skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie PINB w K. do przeprowadzenia działań kontrolnych oraz wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnie wykonanych prac. W odpowiedzi na skargę Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – powiat grodzki wniósł o jej odrzucenie. Organ wskazał, że pismo skarżącego zostało zakwalifikowane jako skarga powszechna. W związku z powyższym organ nadzoru budowlanego przeprowadził czynności inspekcyjno – kontrolne w przedmiotowej sprawie o czym poinformował skarżącego w udzielonej odpowiedzi pismem z dnia 24 sierpnia 2020 r. wskazując jednocześnie, że w przypadku naruszenia przepisów prawa budowlanego, podejmie dalsze działania w ramach swych ustawowych kompetencji. Dnia 17.09.2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - powiat grodzki przeprowadził czynności kontrolne w terenie. Dnia 1 października 2020 r. skarżący wniósł kolejne pismo, którym wystąpił o: "przyspieszenie postępowania". Organ pismem z 10 grudnia 2020 r., poinformował T. W. o wynikach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w rzeczonej sprawie. PINB wskazał w udzielonej odprowadzi, że zmiana sposobu użytkowania w budynku przy ul. [...] w K. została dokonana na podstawie skutecznego zgłoszenia do wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta K. zaś odnosząc się do robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu na działce nr [...] obr. [...] wyjaśnił, że zgodnie z regulacją art. 29 ust. 4 pkt 4 ustawy Prawo budowlane roboty te nie wymagają zgłoszenia do organu administracji architektoniczno - budowlanej ani uzyskania pozwolenia na budowę. W dniu 29.12.2020 r. do organu wpłynęło kolejne pismo T. W. (z dnia 22.12.2020 r.), w którym zażądał on "(...) dokonania rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy (...)". W odpowiedzi na wskazane pismo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w K. - Powiat Grodzki zajął stanowisko, informując wnioskodawcę o sposobie załatwienia skargi pismem z dnia 7 stycznia 2021 r., Organ opisał wyniki przeprowadzonej kontroli w zakresie cyt.: " robót budowlanych wykonywanych na działkach nr [...] oraz [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. dz. nr [...], polegających na zmianie użytkowania budynku (...) oraz utwardzeniu terenu dz. [...]" oraz wskazał, że stanowisko uprzednio wyrażone w piśmie z dnia 10.12.2020 r. nie uległo zmianie i pozostało aktualne. Przedmiotowe pismo zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru zostało doręczone w dniu 14.01.2021 r. W tym miejscu wskazać należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki zgodnie z posiadanymi kompetencjami, podejmując zgłoszenie w sprawie naruszeń ustawy Prawo budowalne, w pierwszej kolejności zobowiązany jest do weryfikacji wskazanego przez wnioskodawcę stanu ze stanem faktycznym, co oznacza podjęcie przez upoważnionych pracowników tut. organu nadzoru budowlanego czynności inspekcyjno-kontrolnych, zmierzających do ustalenia kwestii faktycznych i prawnych w danej sprawie. Następnie po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, tut. organ nadzoru budowlanego, w razie stwierdzenia naruszeń przepisów prawa budowlanego wszczyna z urzędu, odpowiednie postępowanie administracyjne lub podejmuje inne określone przez prawo działania mieszczące się w granicach posiadanych kompetencji. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł ponaglenie, które zostało rozpatrzone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 24.02.2021 r. i organ ten stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki nie dopuścił się bezczynności w załatwieniu ww. skargi powszechnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu albowiem zarzucana organowi bezczynność dotyczyła sytuacji, gdy w toku nie pozostawało postępowanie administracyjne a jego wszczęcie mogło nastąpić wyłącznie z urzędu i w którym to postępowaniu skarżący nie miałby przymiotu strony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z zasadą wyrażona w art. 53 a ust. 1 oraz art. 72 a ustawy Prawo budowlane zarówno postępowanie administracyjne w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem tej ustawy, jak i postępowania dotyczące utrzymania obiektów budowlanych wszczynane są z urzędu. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania podstawowe znaczenie ma art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.), zgodnie z którym skarga na bezczynność jest dopuszczalna wówczas, gdy w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek wydać decyzję, postanowienie lub dokonać innej czynności rozstrzygającej o prawach i obowiązkach stron a przedmiotowych działań nie podejmuje. Przedmiotowa skarga może zatem dotyczyć tylko i wyłącznie takiej sytuacji, w której organ na wniosek uprawnionej strony nie wszczyna postępowania administracyjnego, chociaż powinien lub też nie podejmuje czynności w toczącym się już postępowaniu administracyjnym. Nie można zatem skarżyć bezczynności organu administracji publicznej w sytuacji, gdy organ nie ma podstaw do wszczynania postępowania administracyjnego tj. do działania w formie władczej w zakresie swoich kompetencji i właściwości. Jak trafnie wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 1314/06 dla drogi postępowania administracyjnego dla ochrony jednostki, niezbędne jest nie tylko spełnienie przesłanek podstawowych, które wyznaczają zakres stosowania przepisów ogólnego postępowania administracyjnego regulowanego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, ale i przesłanek szczególnych wyznaczonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisami prawa materialnego. Zakres stosowania przepisów ogólnego postępowania administracyjnego regulują przepisy art. 1 pkt 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego, które wyznaczają cztery przesłanki stosowania tego trybu władczego działania administracji publicznej, a mianowicie: – po pierwsze, charakter organu, przed którym stosuje się przepisy kodeksu (organy administracji publicznej oraz inne organy państwowe, inne podmioty, powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do prowadzenia orzecznictwa administracyjnego), – po drugie, instytucja właściwości tych organów, – po trzecie, charakter sprawy (sprawy indywidualne), – po czwarte, rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej. Wystąpienie łączne tych przesłanek otwiera drogę obrony jednostki w tym trybie, ale pod warunkiem spełnienia przesłanek szczególnych. Do przesłanek szczególnych należy zaliczyć oparcie danego rodzaju postępowania na zasadzie skargowości lub na zasadzie oficjalności. Według art. 61 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego "Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu". Artykuł 61 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nie jest normą prawną samoistną do określenia zasady skargowości lub oficjalności. O tym bowiem czy w danym rodzaju postępowania obowiązuje zasada skargowości, czy zasada oficjalności przesądzają przepisy prawa materialnego. W razie gdy norma prawa materialnego expressis verbis nie przesądza, czy sprawa podejmowana jest na wniosek, czy z urzędu, przyjmuje się, że gdy przedmiotem jest przyznanie uprawnienia – postępowanie oparte jest na zasadzie skargowości, zaś gdy przedmiotem jest nałożenie obowiązku – postępowanie wszczynane jest z urzędu. Spełnienie przesłanek podstawowych i przesłanek szczególnych jest istotne dla ustalenia bezczynności organu administracji publicznej. Bezczynność w załatwieniu sprawy w trybie przepisów ogólnego postępowania administracyjnego wystąpi, gdy w sprawie indywidualnej rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, organ administracji publicznej w ustawowym terminie nie podejmie decyzji administracyjnej, przy czym ustawowy termin liczy się od dnia wszczęcia postępowania w sprawie. Przesłanką skuteczności żądania wszczęcia postępowania jest oparcie danego rodzaju postępowania na zasadzie skargowości. W razie gdy norma prawa materialnego expressis verbis ustanawia zasadę oficjalności: wszczęcie postępowania z urzędu, jednostka nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania, a w następstwie zarzucać bezczynności organu. Bezczynność organu administracji publicznej, gdy norma prawa nakazuje wszczęcie postępowania, jest naruszeniem przepisu prawa, które daje podstawę do podjęcia czynności przez organy powołane do ochrony obiektywnego porządku prawnego (złożenia żądania przez prokuratora na podstawie art. 182 K.p.a.) W razie zatem gdy norma prawa materialnego expressis verbis wprowadza zasadę oficjalności, wyłączając zasadę skargowości, nie można zarzucić bezczynności organowi administracji publicznej. Brak podstaw prawnych do skutecznego złożenia podania powoduje, że nie można skutecznie zarzucić bezczynności w załatwieniu sprawy w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem sądu oceny sprawy nie zmienia wprowadzenie do procedury administracyjnej z dniem 11 kwietnia 2011r. przepisu art. 61 "a" (na mocy ustawy nowelizacyjnej z dnia 3 grudnia 2010r. - Dz. U. z 2011r., Nr 6, poz. 18) tj. instytucji odmowy wszczęcia postępowania na żądanie osoby niebędącej stroną postępowania lub postępowania z innych przyczyn niedopuszczalnego. Do 11 kwietnia 2011r. Kodeks postępowania administracyjnego nie określał formy wszczęcia postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przewidywał, że organ administracji publicznej orzeka o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, z wyjątkiem przypadków, w których wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu złożyła organizacja społeczna (art. 31 par. 2 K.p.a.), wszczęcia wznowionego postępowania (art. 149 K.p.a.) czy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 par. 2 K.p.a.). Wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek strony, w każdym innym przypadku, następowało z mocy prawa. Każde zatem pismo, również złożone jako doniesienie o potrzebie podjęcia działań kontrolnych z urzędu, wszczynało postępowanie administracyjne, gdy zawarte we wniosku żądanie dotyczyło indywidualnej sprawy załatwianej w drodze decyzji, gdy wniosek złożony został przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., gdy wniosek odpowiadał warunkom formalnym i gdy organ, do którego wniosek wpłynął był właściwy w sprawie. W myśl art. 61a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 584/11, wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1573/11). W doktrynie wskazuje się, że "gdy skarga pochodzi od strony i w istocie wyczerpuje znamiona czynności procesowej postępowania jurysdykcyjnego, powinna być zakwalifikowana jako odpowiednia czynność tego postępowania i zgodnie z przepisami odnoszącymi się do tego postępowania załatwiona. Jeżeli natomiast skarga pochodzi od osoby niebędącej stroną, ani podmiotem na prawach strony, należy ją potraktować i załatwić tak jak skargę właściwą (actio popularis). Tak samo też powinna być potraktowana skarga strony dotycząca postępowania jurysdykcyjnego, która jednakże nie wyczerpuje znamion żadnej z przewidzianych przez prawo czynności procesowych." (Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego na żądanie, Ius Novum 2008, Nr 1, poz. 114). Skarga może być potraktowana jako wniosek o wszczęcie postępowania tylko wówczas, gdy pochodzi od strony, tzn. gdy podmiot składający ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2013 r., II OSK 1815/13, LEX nr 1361618; wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II OSK 1573/11; wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., I OSK 2244/14). Jeżeli przepis prawa expressis verbis nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek, nie jest dopuszczalne wyprowadzenie ograniczenia wszczęcia postępowania wyłącznie z urzędu. W razie gdy jednostka żąda wszczęcia postępowania ze względu na interes prawny nie można jej tego prawa pozbawić wywodząc o dopuszczalności wszczęcia postępowania z urzędu (zob. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2011 r., II OSK 584/11). W okolicznościach niniejszej sprawy zauważyć należy, że postępowanie administracyjne, którego wszczęcia przez organ domagał się skarżący dotyczyło przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem robót budowlanych wykonanych na działkach nr [...] oraz nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.. Z odpowiedzi organu udzielanych na wielokrotne pytania skarżącego, wynikało, że organ podjął z urzędu działania we wskazanym zakresie. Następnie w piśmie z dnia 10 grudnia 2020 r. organ wskazał, że zgodnie z posiadanymi kompetencjami podjął natychmiastowe działania kontrolne. W oparciu o przeprowadzone czynności kontrolne na działkach nr [...] i [...] obr. [...] ustalono, że parter budynku użytkowany jest jako część usługowa (gabinet stomatologiczny). W zakresie dokonanej zmiany inwestor posiada skuteczne zgłoszenie do Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta K. zamiaru zmiany sposobu użytkowania w budynku. Inwestor przedłożył do wglądu zaświadczenie w tym zakresie. Odnosząc się do robót budowalnych polegających na utwardzeniu terenu na działce nr [...] obr. [...], wskazać należy, że nie wymagały one zgłoszenia do organu administracji architektoniczno – budowlanej ani uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto na dzień przeprowadzonej kontroli nie stwierdzono prowadzenia żadnych robót budowlanych. Co więcej wskazać należy, że zarządzeniem z dnia 27 maja 2021 r. wezwano skarżącego do wykazania interesu prawnego w mającym się toczyć postępowaniu administracyjnym przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. – powiat grodzki. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wskazał, że T. W. jest właścicielem działki nr [...] sąsiadującej z działkami nr [...] oraz [...] obr. [...]. Na działkach nr [...] oraz [...] nielegalnie zrealizowano prace budowlane, przeprowadzono zmianę użytkowania budynku (z mieszkalnego na usługowy) w oparciu o decyzję o ustaleniu warunków zabudowy, która została uchylona przez sąd. Podano ponadto, że w najbliższym sąsiedztwie skarżącego, w dotychczas spokojniej okolicy powstał zakład stomatologiczny, co spowodowało znaczące pogorszenie jakości życia. W ocenie sądu argumentacja taka przekazana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazuje by skarżący miał interes prawny w postępowaniu które chciał zainicjować. Nie wskazał bowiem konkretnej normy prawa materialnego która miałaby być podstawą zgłoszonego żądania. Nie będąc zaś stroną tego postępowania nie miał legitymacji do skarżenia bezczynności organu. Tylko bowiem strona troczącego się postępowania może zwalczać bezczynność lub przewlekle toczące się postępowanie. Także podmiot, który domaga się wszczęcia postępowania o ile posiada interes prawny w rozstrzygnięciu danej sprawy administracyjnej może zwalczać bezczynność organu skargą opartą o przepis art. 149 P.p.s.a. Podmiot ,który jednakże interesu prawnego w rozstrzygnięciu danej sprawy nie posiada nie może zwalczać bezczynności organu, choćby w jego subiektywnym przekonaniu organ postępowanie takie powinien wszcząć i zakończyć rozstrzygnięciem co do którego jest on przekonany czy też zaineresowany. Podkreślić bowiem należy, iż czym innym jest wywodzony na podstawie art. 28 K.p.a. interes prawny danego podmiotu a czym innym jego interes faktyczny. Interes prawny jest rozumiany, jako oparta na przepisach prawa materialnego sytuacja danego podmiotu, który w oparciu o te przepisy może żądać od organu konkretnych czynności lub w stosunku do którego to, organ może nakładać obowiązki czy też ograniczenia,. Interes faktyczny to stan gdzie dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem czy wszczęciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania podjęcia czynności przez organ administracji. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć więc każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie, jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej ale nie istnieją przepisy na podstawie których żądanie swoje może opierać. Jeszcze raz podkreślić należy, że skargę na bezczynność organu może złożyć strona postępowania, które zostało wszczęte lub które powinno być wszczęte ze względu na żądanie tej strony, choćby było to postępowanie, które z założenia winno być wszczęte z urzędu. Stroną natomiast jest podmiot nie tylko zainteresowany tą sprawą, ale mający przede wszystkim interes prawny dotyczący tego postępowania. Innymi słowy, skargę na bezczynność organu może złożyć jedynie ten podmiot, który w sprawie zakończonej decyzją ostateczną miałby uprawnienie złożyć skargę opartą o przepis art. 50 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (...). Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. I OSK 2633/12 legitymacja do złożenia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny. Innymi słowy interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się, tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny. Jak mowa wyżej, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika na wezwanie sądu o wykazanie interesu prawnego wskazuje, że interes ten upatruje w tym, że na sąsiedniej działce zmieniono przeznaczenie znajdującego się na tam budynku z mieszkaniowego zakład stomatologiczny, co jego zdaniem stanowi przyczynę pogorszenia jakości swojego życia a także przyczynę zwiększenia natężenia ruchu oraz skutkuje koniecznością znoszenia hałasu z wentylatorów zakładu dentystycznego. W ocenie sądu na żadne przepisy administracyjnego prawa materialnego skarżący się nie powołał. Nie wskazał bowiem, jakie to przepisy prawa materialnego w stosunku do przysługujących mu uprawnień, jako właścicielowi działki sąsiedniej zmiana ta mogłaby, choćby potencjalnie naruszać. Wskazać też należy, że w orzecznictwie sądowym obecny jest pogląd, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 K.p.a. oparty może być także o przepisy prawa cywilnego. Jest to pogląd polemiczny, ponieważ prawo cywilne i prawo administracyjne to dwa różne porządki prawne, chroniące różne, aczkolwiek niewykluczające się wartości, ale przede wszystkim porządki prawne chroniący te wartości w oparciu o inne mechanizmy. Tym niemniej skarżący nie wykazał, jakie to przepisy prawa cywilnego, zmiana przeznaczenia zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej zostały choćby potencjalnie naruszone w stosunku do przysługujących mu praw. Niezależnie od tego, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, iż sprawy takie (o ile skarżący roszczenia cywilnoprawne w stosunku do właściciela działki sąsiedniej chciałby formułować) winny być rozpoznawane w drodze procesu cywilnego a szeroko rozumiane prawo sąsiedzkie nie daje skarżącemu uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym które chciał zainicjować, co nie wyklucza, że w innych postępowaniach administracyjnych dotyczących tej nieruchomości (np. dotyczących pozwolenia na budowę) uprawnienia takie może posiadać Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło