III SA/Kr 1002/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie : Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. N. na decyzję nr 5/2024 Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2024 r. znak AG.SNM.M.2213.7.2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego oddala skargę Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie decyzją nr 5/2024 z dnia 10 kwietnia 2024 r., znak AG.SNM.M.2213.7.2024, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) oraz art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. N. od decyzji nr 38/2024 Komendanta Powiatowego Policji w Dąbrowie Tarnowskiej z dnia 12 marca 2024 r., znak DAF–2213/38/2024, odmawiającej przyznania T. N. pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Komendant Powiatowy Policji w Dąbrowie Tarnowskiej decyzją nr 38/2024 z dnia 12 marca 2024 r., znak DAF–2213/38/2024, wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), art. 88 ust. 1 i ust. 4, art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 145 ze zm.), § 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i § 3a ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2351 ze zm.) oraz § 2-3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania kwater przeznaczonych dla policjantów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 947 ze zm.) – odmówił przyznania T. N. pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji – powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 r., sygn. akt OPS 1/99 – wskazał, że policjant w chwili wystąpienia z wnioskiem w dniu 29 stycznia 2024 r. miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, bo w dniu 12 stycznia 2024 r. stał się właścicielem 126-metrowego domu jednorodzinnego w miejscowości S., w którym w dniu 19 stycznia 2024 r. zamieszkał z żoną i dwoma synami. Działając na skutek odwołania T. N., Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 10 kwietnia 2024 r., którą utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy – powołując się na uchwałę NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OPS 7/08, wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 389/21 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1087/09 – wskazał, że pomoc nie przysługuje policjantowi, który składając wniosek, zajmuje już nadający się do zamieszkania dom. Pismem z dnia 14 maja 2024 r. T. N. wywiódł skargę na powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § w zw. z art. 140 k.p.a. przez dokonanie wadliwych i dowolnych ustaleń faktycznych skutkujących naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, do czego doszło przez pominięcie w szczególności faktu, że skarżący, który spełnia przesłanki do przyznania mu pomocy na uzyskanie domu jednorodzinnego, otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego dla policjanta (które to uprawnienie cofnięto mu dopiero w dniu 5 lutego 2024 r.) i że skarżący zaciągnął zobowiązanie finansowe na zakup nieruchomości, na którego częściową spłatę ma być przeznaczona wnioskowana pomoc finansowa; 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji; 3) art. 88 ust. 1 i 4, art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 3 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów przez odmówienie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego przez uznanie, że pomoc finansowa nie przysługuje, bo w dacie wystąpienia z wnioskiem skarżący miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, podczas gdy skarżący spełnia warunki do przyznania mu wnioskowanej pomocy finansowej, bo za okres do dnia 12 stycznia 2024 r. (dzień nabycia nieruchomości) skarżący otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego dla policjanta i uprawnienie to nie było kwestionowane przez jego pracodawcę, co oznacza, że skarżący do tego czasu usiłował zrealizować swoje prawo do lokalu mieszkalnego, spełniał przesłanki pozytywne przyznania mu wnioskowanej pomocy finansowej, przy braku istnienia przesłanek negatywnych, zaś przepisy ustawy o Policji nie przewidują i nie limitują czasu, w jakim pomoc może zostać przyznana. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł w szczególności, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej złożył w dniu 19 stycznia 2024 r. (7 dni po nabyciu nieruchomości i po zamieszkaniu w znajdującym się na niej domu jednorodzinnym), jednakże nie zmienia to faktu, że domagał się pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) jako zamiennego świadczenia za przydział. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie wniósł o jej oddalenie, wskazując przy tym, że fakt zaciągnięcia kredytu hipotecznego w celu zaspokojenia potrzeby mieszkaniowej, który w dacie składania wniosku o pomoc finansową nie był spłacony, jest bez znaczenia, bo przepisy nie przewidują przyznania pomocy finansowej na spłatę zobowiązań kredytowych związanych z uzyskaniem lokalu mieszalnego lub domu czy też na refundację poniesionych z tego tytułu kwot. W art. 94 ust. 2 u.o.P. minister nie otrzymał upoważnienia do określenia przesłanek nabycia prawa do pomocy finansowej; prawo to wynika z ustawy i nie może być wywodzone w drodze interpretacji rozwiązań prawnych wynikających z aktu wykonawczego ("Do wniosku dołącza się [...] wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna [...] domu jednorodzinnego"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna. Art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 145) stanowi, że policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. W uchwale z dnia 29 marca 1999 r., OPS 1/99, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że policjantowi nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu lub domu, jeżeli policjant nie ma prawa do przydziału lokalu mieszkalnego, określonego w art. 90 ustawy, w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ posiada inny odpowiedni lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej (art. 95 powołanej ustawy). Pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia policjanta, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. Za takim rozumieniem przepisu art. 94 ust. 1 ustawy przemawia sama istota prawa policjanta do lokalu, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy. Prawo policjanta do lokalu mieszkalnego jest wyraźnie powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej uprawnionego funkcjonariusza. Uprawnienia policjanta do lokalu mieszkalnego lub pomocy finansowej na cele mieszkaniowe nie mogą być interpretowane w oderwaniu od art. 95 ustawy. Ani prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, ani pomoc finansowa udzielona na cel wymieniony w art. 94 ust. 1 ustawy nie przysługują zatem policjantowi mającemu zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, w sposób określony w art. 95 ustawy, a zatem – w szczególności – przez posiadanie w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego (ust. 1 pkt 2). Spełnienie przesłanki przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu wiązać należy tylko z taką sytuacją, w której policjant spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast jeśli policjant ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w formie przewidzianej przez ustawę (art. 95 ustawy), to nie spełnia on ustawowych warunków do uzyskania prawa do lokalu (art. 88 ustawy). W konsekwencji taki policjant nie spełnia też niezbędnej przesłanki przyznania pomocy finansowej (określonej w art. 94 ust. 1 ustawy). Dla oceny tej przesłanki miarodajny jest moment składania wniosku o pomoc finansową (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r., I OPS 7/08, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2024 r., III OSK 356/23). W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną – przyznawaną także w skardze – jest to, że skarżący przed złożeniem wniosku o pomoc finansową nabył dom jednorodzinny, a zatem w momencie składania wniosku był już jego właścicielem. Co więcej, okolicznością bezsporną jest również to – co trzeba podkreślić zwłaszcza w kontekście powołanej wyżej uchwały z dnia 29 kwietnia 2009 r. – że skarżący przed złożeniem wniosku o pomoc finansową w nabytym domu zamieszkał. Okoliczności te stanowiły przeszkodę do wydania decyzji pozytywnej, co organ prawidłowo skonstatował. Zaskarżona decyzja jest zatem zgodna z prawem. Sformułowane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne. Organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji – co wynika z poczynionych wyżej rozważań. W tym miejscu wypada jedynie dodać, że okoliczność pobierania przez skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego pozostaje poza hipotezą konkretyzowanej normy materialnej, toteż w założeniu nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Ponadto, zdaniem Sądu, rację ma organ, gdy twierdzi, że przesłanki przedmiotowego prawa do pomocy finansowej są materią ustawową i nie mogą być korygowane z powołaniem się na przepisy rozporządzenia wykonawczego. Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym przepisów statuujących w postępowaniu administracyjnym zasadę prawdy materialnej. Stan faktyczny został ustalony w sposób wyczerpujący (obejmuje komplet relewantnych okoliczności) i w istocie jawi się jako bezsporny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Skoro organ odwoławczy uznał, że zachodzą podstawy do rozstrzygnięcia sprawy w taki sposób, w jaki uczynił to organ pierwszej instancji – to prawidłowo orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.