III SA/Kr 1055/12

WyrokWSA w Krakowie2012-11-21

Skład orzekający: Halina Jakubiec, Elżbieta Kremer, Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, której matka jest najemcą lokalu mieszkalnego, a umowa najmu zawiera zgodę wynajmującego na zamieszkanie tej osoby w lokalu, posiada tytuł prawny do lokalu, który wyłącza ją z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o lokal z zasobu gminy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo zawarcie w umowie najmu zapisu o zgodzie wynajmującego na zamieszkanie określonych osób w lokalu nie tworzy automatycznie po stronie tych osób prawa pochodnego do lokalu. Prawo pochodne powstaje dopiero w momencie faktycznego zawarcia umowy lub dopuszczenia do zamieszkania przez najemcę. Brak zgody najemcy na zamieszkanie, nawet przy zgodzie wynajmującego, wyklucza powstanie takiego prawa. W związku z tym, Prezydent Miasta błędnie zinterpretował umowę najmu i przepisy uchwały, odmawiając skarżącej uprawnień do ubiegania się o lokal gminny.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta odmówił I. W. przyznania pomocy mieszkaniowej, uznając, że posiada ona tytuł prawny do innego lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu zawartej przez jej matkę. Skarżąca zakwestionowała tę interpretację, argumentując, że jej matka, jako najemca, nie wyraziła zgody na jej zamieszkanie w tym lokalu, a sama umowa nie tworzy dla niej bezpośredniego prawa. Sąd administracyjny rozpoznał skargę po tym, jak skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżony akt Prezydenta Miasta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi I. W. na akt Prezydenta Miasta z dnia 8 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy I. uchyla zaskarżony akt, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. B. - Kancelaria Adwokacka w K, ul. K tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Prezydent Miasta pismem z dnia 8 maja 2012 r. , w odpowiedzi na złożoną w dniu 7 marca 2012 roku aktualizację wniosku z dnia 20 czerwca 2005r. o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobu Gminy poinformował I. W., że nie jest ona osobą uprawnioną do ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobu Gminy. Prezydent podał, że w myśl § 49 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2007 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy (Dziennik Urzędowy Województwa z dnia 5 grudnia 2007 r. Nr 850 poz. 5589 z późn. zm.), za osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych nie są uznawane osoby posiadające jakikolwiek tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, stanowiący podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Powołał się na pismo Dyrektora Szpitala z dnia 17 kwietnia 2012r. skierowane do Urzędu Miasta, z którego wynika, że I. W. posiada tytuł prawny (prawo pochodne) uprawniający ją do zamieszkania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. A w K, na podstawie § 4 umowy najmu tego lokalu, zawartej 30 listopada 2010 roku przez Jej matkę J. K. W załączeniu Prezydent przekazał kopię umowy najmu. Ponadto Prezydent wskazał, że lokal położony przy ul. A w K składa się z dwóch pokoi, aneksu kuchennego oraz przynależności o łącznej powierzchni użytkowej 44,65 m, co oznacza, że jest on większy niż lokal położony przy ul. G (składający się z jednego pokoju oraz przynależności o łącznej powierzchni 42,06 m2), w którym I. W. zamieszkiwała i z którego Jej wniosek został pozytywnie zweryfikowany jako osoby zamieszkującej w lokalu o nadmiernym zaludnieniu. W tej sytuacji nie można uznać, że I. W. jest osobą uprawnioną do ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobu Gminy. Pismem datowanym na dzień 14 maja 2012r. I. W. wezwała Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa. W wezwaniu tym wniosła o uznanie jej za osobę uprawnioną do ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobu Gminy, ponieważ stanowisko Prezydenta pozostaje w sprzeczności z § 49 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2007 r. w sprawie wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy. Skarżąca wskazała, że dopiero po otrzymaniu pisma Prezydenta Miasta z dnia maja 2012 r. poznała treść umowy najmu lokalu z dnia 30 listopada 2010 r. W aktualizacji wniosku z dnia 7 marca 2012 r. wskazała m.in., że wraz z córką jest osobą bezdomną, o czym Prezydent Miasta (Wydział Mieszkalnictwa) został poinformowany pismami z dnia 27 i 30 grudnia 2010 r.). Prezydent E. L. w piśmie z dnia 4 sierpnia 2011r. w sposób jednoznaczny przyznała, że sytuacja socjalno-bytowa skarżącej jest trudna i że kwalifikuje się ona do umieszczenia na ostatecznej liście osób zakwalifikowanych do gminnej pomocy mieszkaniowej. Stan faktyczny i prawny w dniu 4 sierpnia 2011 r. stwarzał takie możliwości, gdyż skarżąca posiadała wystarczającą ilość punktów. Nadto, ze względu na redukcję etatów w jednostkach samorządu terytorialnego umowa o pracę, zawarta na czas określony do dnia 31 grudnia 2011 r., nie została ze skarżąca przedłużona. Prezydent Miasta dokonał błędnej wykładni § 49 ust. 1 pkt 1 Uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2007 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy, gdyż to matka skarżącej J. K., z którą zawarto w dniu 30 listopada 2010 r. umowę najmu przedmiotowego lokalu, w § 4 ust. 1 zdanie drugie umowy uzyskała prawo decydowania, czy w lokalu, którego jest najemcą, skarżąca będzie mogła zamieszkać wraz z córką. Najemca J. K. nie wyraziła zgody na zamieszkanie w lokalu przez skarżącą i jej córkę. Gdzie ten lokal się znajduje skarżąca dowiedziała się o położeniu lokalu dopiero po otrzymaniu w dniu 8 maja 2012 r. przedmiotowej umowy W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Prezydent Miasta wyjaśnił, że w świetle obowiązujących unormowań prawnych na pomoc mieszkaniową mogą liczyć osoby dokumentujące niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz osiągające niskie dochody. Kryterium niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz kryterium niskich dochodów muszą być spełnione równocześnie. W myśl § 49 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2007 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy (Dziennik Urzędowy Województwa z dnia 5 grudnia 2007 r. Nr 850 poz. 5589 z późn. zm.), za osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych nie są uznawane osoby posiadające jakikolwiek tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, stanowiący podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Wydział Mieszkalnictwa UM na podstawie pisma Dyrektora Szpitala [...] z 17 kwietnia 2012 roku uzyskał informację, iż skarżąca posiada tytuł prawny (prawo pochodne) uprawniający do zamieszkania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. A w K, na podstawie § 4 zawartej 30 listopada 2010 roku przez Pani matkę J. K. umowy najmu przedmiotowego lokalu. Powyższa sytuacja jest zgodna z praktyką, stosowaną także przez Gminę. W skierowaniach do zawarcia umowy najmu, jak i w samych umowach najmu wskazywane są osoby które są najemcami lokali oraz osoby uprawnione do zamieszkiwania w lokalach gminnych. Odnosząc się do kwestii jednoznacznego przyznania przez Prezydent E. L., iż sytuacja skarżącej jest trudna i kwalifikuje Ją do umieszczenia na ostatecznej liście mieszkaniowej osób zakwalifikowanych do gminnej pomocy mieszkaniowej Prezydent wskazał, że we wskazanym przez skarżącą piśmie wyraźnie użyto stwierdzenia: "do czasu umieszczenia", które nie jest tożsame z umieszczeniem na liście mieszkaniowej. Uzyskana przez skarżącą zarówno w 2006 r. (85 pkt. wobec wymaganych 180 pkt.) jak i w 2010 r. (148 pkt. wobec wymaganych 166 pkt.) liczba punktów nie dała podstawy do objęcia Jej listą ostateczną osób uprawnionych do zawarcia umowy gminnego lokalu mieszkalnego. Prezydent podtrzymał swoje stanowisko odnośnie posiadania przez skarżącą tytułu prawnego – prawa pochodnego - do lokalu mieszkalnego, co w świetle postanowień § 49 ust. 1 pkt. 1 Uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2007 roku wyłącza uznania skarżącej za osobę o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych. Prezydent zaznaczył, że lokal zamienny - którego najemcą jest matka skarżącej - składa się z dwóch pokoi, aneksu kuchennego (powierzchnia pokoi wraz z aneksem kuchennym to 34,61 m2) oraz przynależności o łącznej powierzchni użytkowej 44,65 m2., czyli jest znacząco większy niż lokal położony przy ul. G, składający się z jednego pokoju o powierzchni 18,98 m2 oraz przynależności o łącznej powierzchni 42,06 m2), w którym zamieszkiwała skarżąca i z którego Jej wniosek został pozytywnie zweryfikowany jako osoby zamieszkującej w lokalu o nadmiernym zaludnieniu. Na koniec Prezydent podkreślił, że Szpital [...] przyznając lokal zamienny zamierzał zaspokoić potrzeby mieszkaniowe nie tylko głównego najemcy, ale także wszystkich osób dotychczas zamieszkujących z tą osobą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na akt wydany przez Prezydenta Miasta w dniu 8 maja 2012 r. , znak [...], skarżąca wniosła o jego uchylenie, o uznanie uprawnienia skarżącej do ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobu Gminy, jako osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych, oraz o zwolnienie od kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania od chwili złożenia w 2005 r. wniosku o pomoc mieszkaniową, poprzez postępowanie po aktualizacji wniosku dokonanej przez nią w dniu 7 marca 2012 r. Skarżąca zakwestionowała dokonaną przez Prezydenta Miasta interpretację umowy najmu zawartej przez J. K. z Szpitalem [...], która to interpretacja doprowadziła do naruszenia prawa materialnego - błędnego zastosowania w stosunku do niej zapisu § 49 ust. 1 pkt. 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy. Podkreśliła, że to jej matka J. K., z którą zawarto w dniu 30 listopada 2010 r. umowę najmu przedmiotowego lokalu, uzyskała prawo decydowania, czy w lokalu, którego jest najemcą, będzie mogła zamieszkać skarżąca wraz z córką. Jeżeli najemczyni lokalu dobrowolnie nie skorzysta z tego prawa, to nikt w żaden sposób nie może Jej do tego zmusić. Najemczyni J. K. nie wyraziła zgody na zamieszkanie w lokalu przez skarżąca i jej córkę, a gdzie ten lokal się znajduje dowiedziała się skarżąca dopiero po otrzymaniu umowy. Samo zapisanie w umowie najmu, że wynajmujący wyraża zgodę na zamieszkanie w lokalu I. W., K. W. i M. W., nie daje tym osobom żadnego prawa do lokalu mieszkalnego. Skarżąca powołała wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2004 r. (sygn. akt V CA 1/04)., w którym Sąd stwierdził, że wykładnia językowa art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów nie pozostawia wątpliwości, iż status lokatora w rozumieniu ustawy uzyskuje osoba, która używa lokalu na podstawie tytułu prawnego innego niż prawo własności, a zatem chodzi o każdy tytuł prawny, który nie jest prawem własności. Mieści się więc w tym pojęciu także osoba, której przysługuje prawo pochodne wynikające z umowy najmu zawartej na czas nieoznaczony. Skoro skarżąca nie używa przedmiotowego lokalu, to nie jest lokatorem, nie przysługuje jej prawo pochodne wynikające z umowy najmu zawartej przez Jej matkę, zatem nie może korzystać z ochrony polegającej na skutecznym domaganiu się dopuszczenia do współposiadania przedmiotowego lokalu. Przedstawiono obszerną argumentację prawną mającą wykazać, że pochodne prawo do lokalu powstaje w sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca wyłącznie za zgodą i wiedzą najemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonych do sądu aktów z przepisami prawa materialnego, oraz przepisami postępowania, obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawowaniu kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną- art. 134 p.p.s.a. Kontrolując zaskarżony akt zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 18 ust. 2 pkt. 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), oraz art. 21 ust. 1 pkt. 2 i ust. 3 Ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), Rada Miasta uregulowała w uchwale z dnia [...] 2007r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy zasady przydziału lokali mieszkalnych z zasobów Gminy (dalej zwanej uchwałą ). Preambuła do tej uchwały stanowi, ze została ona uchwalona w celu "realizacji przez gminę Miejską zadań własnych, wynikających z Ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, polegających na tworzeniu warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, w szczególności poprzez zapewnienie lokali socjalnych i zamiennych oraz pomieszczeń tymczasowych a także zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw o niskich dochodach". Dział III uchwały w § 16 - § 21 reguluje zasady weryfikacji i kwalifikowania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu. Zgodnie z § 16 ust. 2 wstępna weryfikacja wniosku następuje w ciągu 30 dni od dnia złożenia wniosku wraz z kompletem wymaganej dokumentacji, zgodnie z ust. 3 w uzasadnionych przypadkach okres weryfikacji może być przedłużony o kolejne 30 dni. (...) Stosownie do postanowień § 20 ust. 6, w przypadku stwierdzenia przez właściwy do spraw mieszkaniowych wydział Urzędu Miasta braku spełnienia kryteriów udzielenia pomocy mieszkaniowej wynikających z uchwały, wnioskodawca jest o tym pisemnie zawiadamiany wraz z informacją o możliwości złożenia skargi na akt prawny z zakresu administracji publicznej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest pismo Prezydenta Miasta z dnia 8 maja 2012 r. znak [...] skierowane do I. W. po dokonaniu wstępnej kontroli aktualizowanego w dniu 7 marca 2012 wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Pisemne zawiadomienie wnioskodawcy, że nie spełnia określonych w uchwale przesłanek do zawarcia umowy najmu stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy p.p.s.a., podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Wniesienie skargi na taką czynność powinno być zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. poprzedzone wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W kontrolowanej sprawie skarżąca zachowała tryb poprzedzający wniesienie skargi, ponieważ w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma Prezydenta z dnia 8 maja 2012r. skierowała ( w dniu 14 maja 2012r.) pismo zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym zakwestionowała stanowisko zawarte w piśmie z dnia 8 maja 2012r. i wniosła o uznanie jej za osobę uprawnioną do ubiegania się o lokal socjalny z zasobu Gminy. Dlatego skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Skarżąca złożyła w dniu 7 marca 2012r. aktualizację wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej wskazując na nową podstawę - tj. względy społeczne – bezdomność. Aktualizacja dotyczy złożonego przez skarżącą w dniu 20 czerwca 2005r. wniosku z powodu przypadającej na osobę powierzchni mieszkaniowej 4, 74 m2., oraz trudnej sytuacji finansowej. Wniosek ten był rozpatrzony pozytywnie w oparciu o przepisy ówcześnie obowiązującej uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2003r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy. Podlegał on dwukrotnej weryfikacji pod kątem tworzenia ostatecznych list osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu gminnego lokalu mieszkalnego. Uzyskana w 2006 r. i w 2010r. liczba punktów nie dała podstawy do objęcia I. W. taką listą. Podlegający kontroli sądu w niniejszym postępowaniu akt Prezydent Miasta z dnia 8 maja 2012r. jest właśnie pisemnym zawiadomieniem, w odpowiedzi na zaktualizowany w dniu 7 marca 2012r. o nową przesłankę, wniosek skarżącej. Dział X uchwały zatytułowany Przepisy uzupełniające, przejściowe i końcowe zawiera przepis § 49 -"Wyłączenia podmiotowe", który w ust. 1 pkt. 1 stanowi : "Za osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych nie są uznawane osoby posiadające jakikolwiek tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, stanowiący podstawę zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie". Powyższy przepis przytoczony został przez Prezydenta jako podstawa uznania, że skarżąca nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobu Gminy. Przede wszystkim stwierdzić należy, że legalność przepisu § 49 ust. 1 pkt. 1 uchwały Rady Miasta z dnia [...] 2007r. Nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy była przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1092/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w pkt. I. oddalił skargę na ten przepis. Wyrok ten jest prawomocny (dostępny w https://cbois.nsa.gov.pl/doc/32F4E4911F). Dlatego wniosek Prezydenta Miasta z dnia 2 listopada 2012r. (wpł. 6 listopada 2012r.) o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. należało uznać za nieuzasadniony. Jako uzasadnienie faktyczne stanowiska przedstawionego w zaskarżonym przez I. W. akcie Prezydent wskazał § 4. 1 umowy najmu lokalu mieszkalnego nr 9 położnego w budyniu przy ul. A w K, zawartej w dniu 30 listopada 2010r. przez matkę skarżącej J. K. z Szpitalem [...] w K jako wynajmującym. Zgodnie z zapisem § 4.1 tej umowy :"Najemcy nie wolno podnajmować ani oddawać w bezpłatne użytkowanie bez zgody Wynajmującego, wyrażonej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Wynajmujący wyraża zgodę na zamieszkanie w lokalu I. W., K. W. i M. W. (prawo pochodne)". Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest więc ocena prawidłowości interpretacji zapisu powyższej umowy dokonanej przez Prezydenta i zastosowania wobec skarżącej § 49 ust. 1 pkt. 1 uchwały. Z zapisu § 4.1 umowy najmu zawartej przez J. K. wywodzi bowiem Prezydent istnienie po stronie skarżącej tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. A w K, stanowiącego podstawę zaspokajania przez skarżącą potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, co wyłącza możliwość ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobu Gminy. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że do podnajmu lub oddania w bezpłatne użytkowanie lokalu stosuje się przepisy art. 668 kodeksu cywilnego z modyfikacjami wynikającymi z art. 6882 , który został dodany Ustawą z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminny i o zmianie kodeksu cywilnego i ma następujące brzmienie: "Bez zgody wynajmującego najemca nie może oddać lokalu lub jego części do bezpłatnego używania ani go podnająć. Zgoda wynajmującego nie jest wymagana co do osoby, względem której najemca jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym". Odnosząc powyższą regulacją do brzmienia § 4 ust. 1 zawartej przez J. K. umowy najmu stwierdzić należy, że z powyższego zapisu umowy jednoznacznie wynika, iż wynajmujący wykluczył możliwość podnajęcia lokalu czy oddania go w bezpłatne użytkowanie bez swojej zgody wyrażonej na piśmie pod rygorem nieważności. Wynajmujący wyraził zgodę na zamieszkanie w lokalu skarżącej, jej córki, oraz M. W. Tym samym wyraził zgodę na podnajęcie przez najemczynię lokalu tym osobom, lub oddanie go im w bezpłatne użytkowanie. Taki zapis bez wątpienia oznacza, że wynajmujący pozostawił kwestię zamieszkania osób wymienionych w § 4. 1 umowy, w lokalu stanowiącym przedmiot umowy najmu z dnia 30 listopada 2010 roku uznaniu najemczyni, której wolno lokal podnająć tym osobom, lub oddać im w bezpłatne użytkowanie, w dowolnej formie, bez konieczności ubiegania o zgodę wynajmującego w tej kwestii. Zapis § 4.1 umowy najmu zawartej przez J. K. z Szpitalem [...] nie oznacza jednak, że najemczyni ma obowiązek skorzystać z możliwości, jaką dał jej wynajmujący, tym bardziej nie oznacza, że ma obowiązek lokal ten udostępnić skarżącej oraz jej córce od dnia zawarcia umowy najmu. Oznacza on tylko brak konieczności ubiegania się o zgodę wynajmującego w przypadku zaistnienia po stronie najemczyni woli udostępnienia lokalu do zamieszkania osobom wymienionym w tym zapisie. Umowa ta nie zawiera wskazania, że skarżąca jest uprawniona do zamieszkania w przedmiotowym lokalu, co byłoby postanowieniem wiążącym najemczynię lokalu. Wbrew stanowisku Prezydenta, z tak jednoznacznie brzmiącego jej zapisu w § 4.1 uprawnienie takie skarżącej i jej córki nie wynika. Nadto § 4.1 umowy nie sposób odczytywać bez uwzględnienia treści jej § 2, w którym wynajmujący oświadczył, że zapewnia najemcy – a nie najemcy wraz z osobami z nim zamieszkałymi - lokal zamienny za lokal dotychczasowy (....). Interpretacja powyższych zapisów spornej umowy najmu, które są w § 4.1 zbieżne w treści z przepisem art. 6882 kodeksu cywilnego przywołanych przepisów kodeksu cywilnego nie pozwalają na zaaprobowanie stanowiska Prezydenta Miasta, które legło u podstaw uznania, że skarżąca legitymuje się tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego nr 9 położnego przy ul. A w K. Zdaniem Prezydenta pochodne prawo skarżącej do zajmowania tego lokalu powstało z mocy samego § 4.1 zawartej umowy, z czym nie można się zgodzić. Tytułem wynikającym z istnienia prawa pochodnego skarżąca legitymowałaby się wówczas, gdyby najemczyni lokalu faktycznie zawarła w jakiekolwiek formie umowę, o której mowa w § 4.1 umowy najmu, także przez faktyczne dopuszczenie skarżącej i jej córki do zamieszkania w tym lokalu. Dopiero wówczas powstałoby po stronie skarżącej prawo pochodne i dopiero z tą chwilą skarżąca mogłaby skutecznie dochodzić przed sądem powszechnym dopuszczenia do współposiadania tego lokalu mieszkalnego. Dopóki sytuacja taka nie występuje, dopóty skarżąca nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do tego lokalu. Twierdzenie więc, że skarżąca legitymuje się prawem pochodnym do tego lokalu nie może się ostać w powyższym stanie prawnym i faktycznym. Istniejący w § 4.1 umowy zapis "prawo pochodne" oznacza tylko, że w przypadku zamieszkania w tym lokalu za zgodą jego najemczyni, czyli w przypadku zaistnienia stosunku umownego, o którym mowa w tym zapisie, takie prawo pochodne po stronie skarżącej powstanie. Prawo pochodne nie mogło powstać przez samo zamieszczenie w § 4.1 umowy takiego określenia, ale tylko przez zawarcie (nawiązanie) przez skarżącą, oraz najemczynię lokalu stosunku umownego umożliwiającego zamieszkanie przez skarżącą i jej córkę w przedmiotowym lokalu. W takim właśnie przypadku wynajmujący nie mógłby kwestionować faktu zamieszkiwania w tym lokalu przez skarżącą, ponieważ wyraził na to zgodę w § 4.1 umowy. Rację należy przyznać skarżącej, która powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, podkreślające, że osoba uzyskuje prawo pochodne do lokalu wyłącznie za wiedzą i zgodą najemcy. Wówczas prawo to jest skuteczne wobec wynajmującego. W sytuacji natomiast braku zgody najemcy prawo takie nie powstaje i nie czyni tego zgoda wynajmującego. Dlatego jak wyżej wskazano, bez znaczenia dla istnienia takiego prawa po stronie skarżącej jest zapis § 4.1 umowy zawierający określenie "prawo pochodne". Bez znaczenia dla wyniku oceny zaskarżonego aktu są natomiast okoliczności dotyczące daty dowiedzenia się przez skarżącą o istnieniu spornej umowy najmu i położeniu lokalu mieszkalnego, którego ta umowa dotyczy. Nie mogą także stanowić uzasadnienia dla poparcia stanowiska Prezydenta przytaczane w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz w odpowiedzi na skargę, okoliczności dotyczące "nie dołożenia przez skarżącą starań w przedmiocie uzyskania prawa do zamieszkiwania w lokalu zamiennym", co zdaniem organu decydowało o możliwości zamieszkania we wskazanym lokalu, oraz twierdzenie, że celem Szpitala było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych nie tylko głównego najemcy, ale także wszystkich osób dotychczas zamieszkujących z tą osobą. Skarżąca nie była stroną zawieranej przez Szpital umowy, więc nie można Jej zarzucać "nie dołożenia starań w przedmiocie uzyskania prawa do zamieszkiwania w lokalu zamiennym". Nie wiadomo przy tym, jakich konkretnie starań, których skarżąca zdaniem Prezydenta nie dołożyła, dotyczy ten zarzut. Podkreślenia wymaga, iż kontroli w niniejszej sprawie podlega zgodność z prawem aktu Prezydenta Miasta, co nakazuje badanie treści umowy z dnia 30 listopada 2010r. zawartej przez J. K. z Szpitalem [...] i w konsekwencji zastosowanie wobec skarżącej przepisu § 49 ust. 1 pkt. 1 uchwały. Z tej umowy wywodzi bowiem Prezydent istnienie po stronie skarżącej tytułu wyłączającego ubieganie się o pomoc mieszkaniową. Natomiast okoliczności towarzyszące opuszczeniu przez najemczynię J. K. i skarżącą poprzednio zajmowanego lokalu nie mogą decydować o wyniku analizy spornej umowy i rzutować na istnienie bądź nieistnienie prawa skarżącej do zajmowania lokalu. Odnosząc się natomiast do żądania skargi uznania przez sąd uprawnienia skarżącej do ubiegania się o lokal mieszkalny z zasobów Gminy stwierdzić należy, że żądanie to wykracza poza przypisane ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kompetencje sądu administracyjnego. Orzeczenie w takim przedmiocie byłoby merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, do czego sąd nie jest uprawniony. Mając na uwadze powyższe uznać należało, że akt Prezydenta Miasta z dnia 8 maja 2012r. znak [...] wydany został z naruszeniem prawa materialnego - § 49 ust. 1 pkt. 1 Uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2007r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło