III SA/Kr 1069/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2014r. nr [ ] w przedmiocie zasiłku stałego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. Z. - Kancelaria Adwokacka [ ], ul. [ ] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 8 maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany wysokości zasiłku stałego. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] 2012 r. przyznano K. K. (dalej: skarżącemu) zasiłek stały od dnia 1 października 2012 r. na stałe w kwocie 212,49 zł miesięcznie oraz objęto go ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie pobierania świadczenia. Pismem z dnia 1 lutego 2014 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta o "przywrócenie w całości zasiłku stałego pobieranego w MOPS od stycznia 2014 r." Skarżący podniósł , że w styczniu nie otrzymał alimentów od córki (zaległych alimentów za styczeń 2010 r., przy ogólnej kwocie zaległości alimentacyjnych na poziomie 45.600 zł), a świadczenia te - w ocenie organów podatkowych - nie są źródłem dochodu i nie podlegają opodatkowaniu. Postanowieniem z dnia [...] 2014 r. Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie zmiany wysokości zasiłku stałego, wszczęte na skutek podania skarżącego z dnia 1 lutego 2014 r. W toku postępowania organ ustalił bowiem, że w dniu 29 stycznia 2014 r. skarżący otrzymał alimenty za pośrednictwem komornika sądowego. W odwołaniu z dnia 31 marca 2014 r. skarżący zarzucił, że kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane po terminie oraz, że nie podjął on w dacie podanej przez organ pierwszej instancji żadnych pieniędzy od komornika. Podtrzymał przy tym swoje stanowisko, zgodnie z którym alimenty nie są źródłem jego dochodu i nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu jego sytuacji majątkowej. Ponadto skarżący stwierdził , że otrzymywany zasiłek jest przyznany w wysokości niższej niż minimalna kwota takiego zasiłku. Zdaniem skarżącego, w wyniku opieszałości organów pomocy społecznej grozi mu eksmisja z mieszkania. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że motywy wydanej decyzji zostały przez Prezydenta Miasta przedstawione w sposób niewystarczający, jednak sama decyzja odpowiada prawu. Zdaniem Kolegium dochód skarżącego nie uległ zmianie w sposób uzasadniający zmianę wysokości przyznanego zasiłku stałego. Organ podzielił ustalenia Prezydenta Miasta, zgodnie z którymi w dniu 29 stycznia 2014 r. skarżący otrzymał od komornika sądowego alimenty przysługujące skarżącemu od córki w kwocie 350,52 zł. Jak bowiem wynika z akt sprawy dochód skarżącego we wrześniu 2012 r. wynosił 329,51 zł, natomiast w styczniu 2014r. – 350,52 zł. Zatem różnica pomiędzy dochodem uzyskanym w miesiącu poprzedzającym wydanie decyzji o zasiłku stałym, a dochodem uzyskanym w styczniu 2014 r. wyniosła 21,01 zł i nie przekroczyła nawet 10% kwoty kryterium dochodowego wynoszącego obecnie 542 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Okoliczność ta , w ocenie Kolegium, wyklucza zmianę wysokości otrzymywanego przez skarżącego zasiłku stałego. Kolegium stwierdziło zatem, że Prezydent Miasta prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Pismem z dnia 26 maja 2014 r. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym alimenty przysługujące mu od córki nie wchodzą do jego dochodu, gdyż nie podlegają obciążeniom podatkowym – tym bardziej, że wypłacane mu obecnie alimenty są świadczeniem zaległym. Skarżący podniósł ponadto, że jego córka zalega mu z alimentami obecnie na kwotę ok. 68.000 zł. , a nadto - do dochodu nie wlicza się zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jego rzecz adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002.1269 ), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. 2012.270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało prawo w stopniu uzasadniającym jego eliminację z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji miało za swój przedmiot analizę zmiany dochodów skarżącego, któremu uprzednio przyznano zasiłek stały. Jak bowiem wynika z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. 2013.182 .; dalej: u.p.s.) decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s. – zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Jak z kolei wynika z art. 106 ust. 3a u.p.s., zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Należy zatem zauważyć, że aby dokonać weryfikacji dotychczasowej wysokości otrzymywanego świadczenia, należy porównać wysokość dochodu strony ocenianego w dacie wydania dotychczasowej decyzji o przyznaniu zasiłku stałego z aktualną wysokością dochodu. Ewentualna różnica tych wartości wpłynie jednak na kwotę uzyskiwanego świadczenia wyłącznie, gdy przekracza 10% kryterium dochodowego, tj. jeśli przekracza 54,20 zł (§ 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz.U. 2012.823). W realiach kontrolowanej sprawy organy obu instancji przeprowadziły porównanie dochodów uzyskiwanych przez skarżącego we wrześniu 2012 r. (329,51 zł) oraz w styczniu 2014 r. (350,52 zł), z którego wynika, że różnica w dochodzie między tymi okresami wynosi jedyne 21,01 zł i nie przekracza wartości 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Skarżący konsekwentnie kwestionuje jednak sposób ustalenia wysokości jego dochodu w kontrolowanym postępowaniu. Jego bowiem zdaniem, kwota alimentów, jakie egzekwuje od córki , nie wchodzi do jego dochodu. Należy zatem zauważyć, że składniki dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia pomocy społecznej wynikają z art. 108 ust. 3 i 4 u.p.s. Przepisy te stanowią, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się natomiast jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Na tle tej regulacji zauważa się, że "warunkiem uznania środków pieniężnych za dochód jest przychód, czyli określone przysporzenie finansowe. Ustawodawca nie definiuje przychodu, nie łączy go z działalnością zarobkową, wręcz przeciwnie – traktuje go bardzo szeroko niezależnie od źródła i tytułu jego otrzymania. Takie ujęcie pozwala zaliczyć do dochodu różne przysporzenia, które na podstawie odrębnych przepisów nie są kwalifikowane jako dochód" (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz do art. 8 ustawy, Lex 2014). Sąd wskazuje zatem, że ze zgromadzonego materiału dowodowego ani z treści pism procesowych skarżącego nie wynikało, by on sam świadczył jakiekolwiek alimenty na rzecz innych osób. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., tylko takie kwoty alimentów mogłyby pomniejszyć jego dochód ustalany na potrzeby uzyskiwania świadczeń pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika zatem, że kwoty pieniężne jakie skarżący otrzymuje od innych osób tytułem alimentów, wchodzą do jego dochodu, obliczanego w trybie ustawy o pomocy społecznej. Wypada podkreślić, że nie ma przy tym znaczenia, za jakie okresy alimenty te skarżącemu prawnie przysługują – dla zakwalifikowania dochodu do konkretnego miesiąca istotne jest tylko to, czy w danym miesiącu konkretna kwota została przez skarżącego definitywnie zainkasowana. Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika natomiast, że to w styczniu 2014 r. przekazano do dyspozycji skarżącego kwotę 350,52 zł tytułem zaległych alimentów od jego córki. To zaś oznacza, że kwota ta stanowi dochód skarżącego w miesiącu styczniu 2014 r. Ponadto należy wyjaśnić, że skarżący niezasadnie wiąże pojęcie dochodu obliczanego na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń z opieki społecznej z pojęciem przedmiotu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Innymi słowy nie jest tak, że jeżeli pewna kwota nie zalicza się do dochodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to kwota ta nie może stanowić składnika dochodu osoby korzystającej ze świadczeń opieki społecznej. Przytoczony wyżej przepis art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. samodzielnie określa bowiem potencjalne składniki dochodu osób ubiegających się o świadczenia opieki społecznej i nie odwołuje się w tym zakresie do przepisów materialnego prawa podatkowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 367/13 , LEX nr 1323769; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 457/12, LEX nr 1249329). Sąd stwierdza zatem, że Prezydent Miasta i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy ustaliły wysokość dochodu skarżącego w miesiącu styczniu 2014 r., a co za tym idzie, dokonały prawidłowej oceny, że różnica w dochodzie skarżącego z września 2012 r. i stycznia 2014 r. nie przekracza 10% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Stwierdzenie to oznacza, że postepowanie w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego w zakresie zmiany wysokości tego świadczenia stało się bezprzedmiotowe. To zaś obligowało organy do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a , który stanowi że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postepowania odpowiednio w całości albo w części. Kontrolowane postępowanie administracyjne zostało zatem umorzone w sposób prawidłowy. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcie było dotknięte innymi uchybieniami, które mogłyby uzasadnić jego uchylenie. W punkcie II wyroku Sąd – stosownie do art. 250 p.p.s.a. – orzekł ponadto o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota wynika z kolei z § 15 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. 2013.461). Wobec powyższego skargę oddalono w oparciu o art. 151 p.p.s.a.