III SA/Kr 1069/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. Ś. na akt Prezydenta Miasta z dnia 25 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania lokalu mieszkalnego z zasobu Gminy Miejskiej uchylono zaskarżony akt. Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2021 r. D. Ś. wniósł o przyznanie pomocy mieszkaniowej z zasobu Gminy z powodu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych (tj. braku tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości) oraz osiągania niskich dochodów. W uzasadnieniu wniosku wskazał na trudną sytuację materialną, na niepełnosprawność swojej żony w stopniu znacznym oraz niepełnosprawność syna w stopniu umiarkowanym. Pismem z dnia 26 czerwca 2021 r. udzielono odpowiedzi wskazując, że na dzień złożenia wniosku posiadał on tytuł prawny do lokalu przy ul. C w K, co, w ocenie organu, wyklucza skarżącego z kręgu osób mogących ubiegać się o przyznanie gminnego lokalu mieszkalnego. W skardze do WSA w Krakowie D. Ś. zarzucił naruszenie: - art. 4 ust. 1 i 2, art. 21, art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, poprzez ich niezastosowanie i odmowę udzielenia pomocy mieszkaniowej w sytuacji, gdy jego rodzina spełnia kryterium niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych - nie posiada tytułu prawnego do lokalu i dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy; - § 12 w zw. z art. § 3 ust. 1 uchwały Nr XXX/794/19 Rady Miasta z dnia 5 grudnia 2019 r. oraz § 1 ust. 2 załącznika nr 2 do ww. uchwały poprzez odmowę udzielenia pomocy mieszkaniowej pomimo spełnienia wszelkich kryteriów zawartych w ww. przepisach, przy czym wniosek o pomoc mieszkaniową złożono w dniu 24 kwietnia 2021 r., czyli w terminie określonym w § 1 ust. 2 załącznika nr 2 do ww. uchwały; - art. 6, 7 i 8 k.p.a., tj. podstawowych zasad postępowania administracyjnego przy rozpoznaniu wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej - zasady praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej; - § 1 pkt 2 załącznika nr 2 do uchwały Nr XXX/794/19 Rady Miasta z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń, poprzez bezpodstawne ograniczenie terminów składania wniosków. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu i uznanie uprawnienia do uzyskania od Gminy pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że pismem z dnia 24 marca 2021 r. wypowiedziano mu umowę najmu ze skutkiem na dzień 30 kwietnia 2021 r. Wobec powyższego oraz z uwagi na trudną sytuację rodziny, tj. niepełnosprawność żony, syna i konieczność sprawowania nad nimi opieki, złożył on dnia 26 kwietnia 2021 r. wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej. W ocenie skarżącego, termin składania wniosków, o jakim mowa w załączniku nr 2 do uchwały nie powinien dyskwalifikować go od przyznania pomocy mieszkaniowej. Podkreślił, że po 30 kwietnia jego rodzina pozostanie bez prawa do lokalu mieszkalnego i prawdopodobnie ze względów zadłużenia wobec administracji będzie eksmitowana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), ze względu na konieczność jej rozpoznania, a także uwzględniając aktualną sytuację epidemiczną, jak również brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości Sądu, że kwestionowane przez skarżącego pismo Prezydenta Miasta z dnia 25 czerwca 2021 r. znak: [...], to akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Akt ten stanowi bowiem przejaw władczej woli organu, obejmującej negatywne rozpatrzenie wniosku o udzielenia pomocy mieszkaniowej skarżącemu, z powodu braku spełnienia przesłanek wskazanych w uchwale Rady Miasta K nr XXX/794/19 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (Dziennik Urzędowy Województwa z 2019 r., poz.9006, dalej w skrócie "uchwała"). Wykazuje on bowiem cechy aktu indywidualnego, dotyczy uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisu prawa oraz kreuje jego sytuację prawną (por. m. in. wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1873/15). Skoro sądowi administracyjnemu poddane zostały kontroli akty z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., także i tego rodzaju jak kwestionowany skargą, to Sąd dokonując weryfikacji tego rodzaju aktu nie może pominąć aspektów związanych z prawidłowo przeprowadzoną wykładnią przepisów prawa, zwłaszcza, że kreują one sytuację prawną ich adresatów. Wskazać należy, że zgodnie z § 12 powołanej w przedmiotowym akcie uchwały osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową są uprawnione do ubiegania się o najem lokalu w przypadku braku tytułu prawnego do lokalu oraz udokumentowania faktu osiągania niskich dochodów w rozumieniu uchwały. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący spełnia jedną z przesłanek wymienionych w przepisie § 12 ww. uchwały, którą jest fakt osiągania niskich dochodów. Sporna jest natomiast okoliczność posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Według organu skarżący nie spełnia przesłanki polegającej na braku tytułu prawnego do lokalu. W przedmiotowej sprawie, ze względu na ograniczenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie lokalu z zasobu Gminy do dnia 30 kwietnia, skarżący nie mógł czekać na zakończenie okresu wypowiedzenia, który mijał dokładnie w tym samym dniu, co termin składania wniosku, tj. 30 kwietnia. Gdyby złożył wniosek po zakończeniu okresu wypowiedzenia, tj. w dniu 1 maja, wniosek byłby spóźniony ze względu na termin z § 1 zał. 2 ww. uchwały. Złożył zatem wniosek w terminie przewidzianym do jego złożenia, wykazując, że tytuł prawny do lokalu, ze względu na okres wypowiedzenia, traci z upływem 30 kwietnia 2021 r. Sąd nie podziela stanowiska Prezydenta Miasta, że skarżący nie wykazał spełnia przesłanki polegającej na braku tytułu prawnego do lokalu – do wniosku dołączył bowiem wypowiedzenie umowy najmu. Z § 1 zał. 1 ww. uchwały nie wynika wprost, że brak tytułu prawnego musi istnieć już w momencie złożenia wniosku. Zgodnie z § 1 ww. załącznika uchwały: 1. Podstawą rozpatrzenia sprawy jest złożony przez osobę zainteresowaną wniosek wraz z pełną dokumentacją, niezbędną do stwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów określonych niniejszą uchwałą. 2. Wniosek powinien być złożony na stosownym druku. 3. Wnioski o wynajem lokalu z zasobu przyjmuje i weryfikuje Wydział. 4. Weryfikacja wniosku następuje w ciągu 30 dni od dnia złożenia wniosku wraz z kompletem wymaganej dokumentacji. 5. W uzasadnionych przypadkach, okres weryfikacji może być przedłużony o kolejne 30 dni. O przedłużeniu okresu weryfikacji należy zawiadomić wnioskodawcę wraz z podaniem terminu załatwienia sprawy oraz przyczyny zwłoki. 6. Wnioski niespełniające wymogów pozostają bez rozpoznania, po uprzednim pisemnym powiadomieniu wnioskodawcy. W przypadku ponownego ubiegania się przez wnioskodawcę o najem socjalny lokalu, konieczne jest złożenie nowego wniosku. 7. Wnioskodawcy są zobowiązani do poinformowania Wydziału o każdej zmianie adresu zamieszkania lub adresu do korespondencji. W razie zaniedbania obowiązku, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, korespondencję wysłaną na ostatni podany adres, uważa się za doręczoną. Z ust. 4 i 5 ww. przepisu wynika więc, że wniosek wraz załączoną dokumentacją podlega bardzo dokładnej weryfikacji polegającej na stwierdzeniu, czy wnioskodawca spełnia kryteria określone uchwałą. Zawarte w załączniku nr 1 zasady weryfikacji wniosku mają służyć z jednej strony zgodnej z uchwałą i jednolitej realizacji zasad zawierania umów wynikających z uchwały, równemu traktowaniu wnioskujących o zawarcie umowy lokalu socjalnego, ale także z drugiej strony winny stanowić dla osób ubiegających się o zawarcie umowy gwarancję przejrzystego, dokładnego i rzetelnego działania organu przy wykonaniu postanowień uchwały (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 11 września 2020 r. o sygn.. akt III SA/Kr 757/20). Z kolei w § 5 ww. załącznika przewidziano środki służące weryfikacji wniosku. W myśl § 5 ust. 1 załącznika nr 1 w przypadku złożenia wniosku, który nie spełnia wymogów formalnych wskazanych w § 4 Wydział wzywa wnioskodawcę do ich uzupełnienia, a zgodnie z ust. 2 - W celu stwierdzenia spełnienia kryteriów określonych niniejszą uchwałą (podkreślenie Sądu), w toku postępowania Wydział może wezwać wnioskodawcę lub każdą pełnoletnią osobę do przedłożenia wszelkich niezbędnych dowodów, a w szczególności dokumentów umożliwiających uzyskanie informacji o dochodach osiągniętych przez wnioskodawcę oraz wszystkie osoby pełnoletnie objęte wnioskiem oraz do stawienia się w siedzibie Wydziału w celu złożenia wyjaśnień (§ 5 ust. Załącznika nr 1). Zdaniem Sądu, § 1 ust. 4 i 5 oraz § 5 ust. 1 i 2 załącznika nr 1 uchwały będącej podstawą zaskarżonego aktu, dotyczący weryfikacji wniosku, oznacza, że podstawą rozpatrzenia sprawy jest złożony przez osobę zainteresowaną wniosek wraz z pełną dokumentacją, niezbędną do stwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów określonych niniejszą ustawą, jak stanowi § 1 ust. 1 załącznika nr 1 uchwały, ale liczy się stan prawny i faktyczny z daty weryfikacji tego wniosku, a nie jedynie z dnia jego złożenia. Potwierdza to też § 13 uchwały oraz § 1 załącznika nr 2 uchwały Sądowi z urzędu wiadomo, że w innej sprawie w przedmiocie przyznania lokalu mieszkalnego, organ zajął odmienne niż w przypadku skarżącego stanowisko, a mianowicie uznał, że należy wziąć pod uwagę, czy wnioskodawca posiada tytuł prawny do lokalu nie w chwili złożenia wniosku ale w chwili jego rozpoznania (wydania aktu), co zaakceptował WSA w Krakowie w wyroku z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 389/20. Ponadto, jak słusznie wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1111/20 ww. uchwała odwołuje się do pojęcia tytułu prawnego do lokalu, ale takiego tytułu, który umożliwiłby zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. W ocenie Sądu, pojęcie zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych wiąże się w z przysługiwaniem do lokalu tytułu prawnego dającego gwarancję pewnej stałości i stabilności (określenia czasu zamieszkiwania), umożliwiających zbudowanie w tym lokalu centrum życiowego. W ocenie Sądu nie sposób za taką sytuację uznać zajmowanie przez skarżącego i jego rodzinę lokalu w okresie wypowiedzenia umowy najmu (na dzień złożenia wniosku) oraz bez tytułu prawnego (w momencie weryfikacji wniosku i wydania aktu). Dlatego, zdaniem Sądu, organ w zaistniałym stanie faktycznym winien był sprawdzić, na podstawie § 5 uchwały, czy na dzień weryfikacji wniosku skarżący posiadał tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Gdyby bowiem weryfikacja wniosku skarżącego doprowadziła do stwierdzenia, że nie posiadał on tytułu prawnego ( wobec zakończenia okresu wypowiedzenia i braku zawarcia nowej umowy), to oznaczałoby to, że brak było podstaw do nieuwzględnienia jego wniosku o pomoc mieszkaniową na podstawie § 12 powołanej w zaskarżonym akcie uchwały, z uwagi na posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Brak wyjaśnienia powyższej kwestii stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa w związku z naruszeniem przepisów dotyczących trybu rozpatrywania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu, tj. § 1 pkt 1 oraz § 5 zał. nr 1 w zw. z § 6 uchwały oraz § 12 uchwały. Błędna wykładnia przepisu § 12 w związku z § 1 pkt 1 zał. nr 1 uchwały świadczy z kolei o naruszeniu przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Ponadto po raz kolejny Sąd stwierdza, podobnie jak np. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1111/20, że organ odmawiając udzielenia pomocy mieszkaniowej nie pouczył skarżącego o środkach zaskarżenia wydanego aktu, czym naruszył wynikającą z art. 9 kpa zasadę informowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni wykładnię przepisów uchwały zawartą wyżej oraz dokona oceny spełnienia przez skarżącego kryteriów uprawniających do starania się o wynajem lokalu z zasobu mieszkaniowego Gminy, w tym w szczególności czy przysługuje mu tytuł prawny do lokalu stanowiący podstawę zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jego rodziny. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji art. 146 § 1 p.p.s.a.