III SA/Kr 1070/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Wojewody z dnia 21 czerwca 2021 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych skargę oddala Zaskarżoną przez A. O., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 21 czerwca 2021 r. nr [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r, poz. 735 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1409 ze. zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., znak: [...]. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 28 lipca 2020 r. skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku przyznanym od 28 lipca 2020 r. na okres 180 dni. Zasiłek dla bezrobotnych wypłacono skarżącemu za okres od 28 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. W dniu 11 lutego 2021 r. skarżący złożył oświadczenie o pobieraniu renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 lipca 2020 r. Ponadto 26 marca 2021 r. wpłynęło pismo ZUS informujące, że od 1 lipca 2020 r. zostało skarżącemu ponownie ustalone prawo do renty. Decyzją z dnia [...] 2021 r., znak: [...], Prezydent Miasta orzekł o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od 28 lipca 2020 r. Od tej decyzji nie zostało wniesione odwołanie i stała się ona ostateczna. Z uwagi na to, że organ rentowy nie dokonał pomniejszenia wypłaty wyrównania należnego świadczenia rentowego o kwotę pobranego zasiłku dla bezrobotnych, zasiłek wypłacony za okres od 28 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w kwocie 4217,80 zł brutto stał się nienależnie pobranym świadczeniem pieniężnym, podlegającym zwrotowi (decyzja z [...] 2021 r., znak: [...]). Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący. Do odwołania dołączono kopię dokumentacji medycznej. Pismem z 31 maja 2021 r., znak: [...], zawiadomiono skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Z przysługującego prawa skarżący nie skorzystał. Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną orzeczenia o uznaniu za nienależne, pobranego zasiłku dla bezrobotnych i zobowiązaniu do jego zwrotu, jest art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowi: "1. Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. 2. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: (...) zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 (...)". Z powyższego przepisu wynika, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Organ zobowiązany jest do ustalenia czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia, czy zostały wypłacone świadczenia za okres po zaistnieniu tych okoliczności. Zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy zasiłek wypłacony za okres, za który zostało przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy uważa się za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne. Prawo do renty zostało skarżącemu przyznane od 1 lipca 2020 r., a zasiłek dla bezrobotnych skarżący pobrał za okres od 28 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. W niniejszej sprawie organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 ww. ustawy, dlatego też skarżący został zobowiązany do jego zwrotu. Jednocześnie poinformowano skarżącego o możliwości zwrócenia się do Prezydenta Miasta o odroczenie terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Wyjaśniono, że organ ma również możliwość, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpi przesłanka z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, twierdząc, że jest ona bezzasadna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1409 ze. zm., zwanej dalej ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za świadczenia nienależnie pobrane uważa się m.in.: zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78. Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że zbieg uprawnień do renty oraz świadczeń z tytułu posiadania statusu osoby bezrobotnej ustawodawca traktuje jako bezwzględną przesłankę, o której mowa w art. 76 ust. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do orzeczenia o zwrocie świadczenia jako pobranego nienależnie. Przepis art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie uzależnia jednak charakteru nienależnie wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych z zamierzonym działaniem osoby, której ten zasiłek wypłacono, lecz jedynie z faktem jego wypłaty oraz brakiem zaliczenia przez organ rentowy wypłaconej kwoty na poczet przyznanego zasiłku. O ile więc nie dojdzie do zaliczenia wypłaconego w przeszłości zasiłku dla bezrobotnych na poczet przyznane za ten sam okres za który przyznano np. świadczenie rentowe, to w art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy sformułowano obowiązek zwrotu wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych niezależnie od tego, czy kwota tego zasiłku została już zużyta przez świadczeniobiorcę (tak m. in. NSA w wyroku z dnia 2 września 2016 r., sygn. I OSK 168/15; LEX nr 2118725). Skoro w rozpatrywanej sprawie prawo do renty zostało skarżącemu przyznane od 1 lipca 2020 r., a zasiłek dla bezrobotnych został wypłacony za okres od 28 lipca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. i pobrany w kwocie 4217,80 zł brutto, zaś organ rentowy nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 ww. ustawy, to zasiłek dla bezrobotnych stał się nienależnie pobranym świadczeniem pieniężnym, podlegającym zwrotowi, jak stanowi 76 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo więc ustaliły obowiązujące przepisy prawa materialnego, właściwie je zinterpretowały i następnie zastosowały. Organy nie dopuściły się też naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie dla treści rozstrzygnięcia zostały w sposób prawidłowy ustalone. W żaden sposób nie mogły więc wywrzeć zamierzonego skutku zarzuty kierowane wobec organów w piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2022 r. (k. 41 akt sądowych), że nie uwzględniły one okoliczności, iż skarżący nie miał zamiaru i świadomości co do faktu, że przedmiotowe świadczenie mu się nie należy. Art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który był podstawą kontrolowanych decyzji, , określając przypadek uznania świadczenia za nienależne, nie uzależnia uznania tego świadczenia za takie, od stanu świadomości po stronie świadczeniobiorcy, że istnieją podstawy do jego zwrotu. Nie stanowi też o obowiązku pouczenia świadczeniobiorcy. Ewentualny brak tego pouczenia nie może więc niweczyć uznanie przedmiotowego świadczenia za nienależnie pobrane (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2021 r., sygn.. I OSK 3379/19; LEX nr 3205353). Ustalenie też prawa do emerytury, czy renty, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie musi się wiązać z automatyczną ich wypłatą (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 503/17). Nie doszło też do przedawnienia roszczeń z tytułu wypłaconych zasiłków, jak wynika to z treści art. 76 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Natomiast kwestie związane z sytuacją materialną skarżącego mogą mieć znaczenie, ale nie w niniejszym postępowaniu. Egzekucja podlegającej zwrotowi należności oraz ocena dopuszczalności umorzenia tej należności dokonywana jest bowiem w odrębnym postępowaniu i otworzy się dopiero, gdy należność ta zostanie ostatecznie ustalona. Wobec powyższego skarga nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t. jedn., Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł, jak w sentencji wyroku.