III SA/Kr 1084/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. N. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia 28 sierpnia 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i córką. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi działka o powierzchni 0,1274 ha zabudowana domem o powierzchni 130 m2. Jak powiada nie posiada zasobów pieniężnych a z przedmiotów wartościowych samochód osobowy marki VW Passat rok produkcji 2000 r. o wartości ok. 15 tyś złotych. Szacując miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca wskazała na kwotę 8100 zł brutto otrzymywanych z tytułu pełnienia przez nią funkcji wójta gminy oraz kwotę 540 zł netto renty inwalidzkiej męża. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że na utrzymaniu ma córkę, która wymaga specjalistycznej opieki lekarskiej i przeprowadzenia operacji, co wiąże się z określonymi kosztami. Z uwagi na fakt, że wyjaśnienia skarżącej okazały się niewystarczające wezwano ją o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych (vide: zarządzenie z dnia 15 stycznia 2010 r.). Skarżąca przedłożyła wydruki przelewów z rachunku bankowego na należności związane z utrzymaniem domu. Wynika z nich, że za wodę płaciła ostatnio 68 zł, za energię elektryczną 209,54 zł, za ubezpieczenie 230 zł, za ścieki 77,90 zł (kwartalnie), za wywóz śmieci 83,46 zł (kwartalnie). Prócz tego na rachunek [...] przelała 304,85 zł a na rachunek [...] 58 zł. Przedstawione przelewy dokumentują również, że skarżąca w dniu 28 grudnia 2009 r. dokonała spłaty dwóch kredytów. Jednego w wysokości 11.110,50 zł i drugiego w wysokości 1740,57 zł. Natomiast w dniu 5 stycznia 2010 r. zapłaciła 277,70 zł raty pożyczki. Mimo wyraźnie sformułowanego żądania skarżąca nie przedstawiła jednak wyciągów z posiadanych przez nią i małżonka rachunków bankowych obejmujących historię dokonywanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy a tylko zestawienie środków posiadanych na rachunku bankowym. To uwidacznia, że na dzień 26 stycznia 2010 r. skarżąca miała 4216,88 zł środków dostępnych z czego kwota 1716,88 zł stanowiła saldo dodatnie tego rachunku. Skarżąca nie przedstawiła także kopii dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość poniesionych kosztów na leczenie córki obejmujące wydatki za zakup lekarstw, opłacenie badań, zabiegów i konsultacji w kraju oraz za granicą poprzestając na stwierdzeniu, że nie posiada ostatnich rachunków związanych z leczeniem córki, gdyż ta w ostatnim czasie nie musi zażywać leków a konsultacje zarówno krajowe jak i zagraniczne odbywają się bez oficjalnych rachunków. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 243 §1 w związku z art. art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 §3 ppsa) o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Realia niniejszej sprawy sprzeciwiają się takim ustaleniom z dwóch względów. Przede wszystkim rodzinę skarżącej trudno uznawać za "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu. Sprzeciwia się temu i wykazany majątek (tj. nieruchomość zabudowana domem o powierzchni 130 m2 oraz samochód VW Passat o szacowanej wartości ok. 15.000 zl) i wysokość jej bieżących dochodów. Przyjmując przy tym dla skarżącej wersję najkorzystniejszą, że podawana brutto kwota uposażenia wójta realnie jest niższa mniej więcej o ok. 1/4 (czyli wynosi ok. 6000 zł netto) i tak po doliczeniu 540 zł netto renty współmałżonka, przydająca na członka tej trzyosobowej rodziny kwota ponad 2000 zł znacząco przekracza w tym względzie średnią krajową (por. także postan. NSA z 22 lutego 2005 r. OZ 1730/04). W takiej sytuacji dla każdego postronnego obserwatora jest oczywiste, że wymagane koszty sądowe, które na obecnym etapie sprowadzają się raptem do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 300 zł (vide: zarządzenie z dnia 6 listopada 2009 r.) ustalonej stosownie do §2 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) nie pozostają w takiej dysproporcji aby można było zasadnie twierdzić, że ich poniesienie grozi rodzinie zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wykazane należności związane z bieżącym utrzymaniem domu (woda, ścieki, śmieci, energia elektryczna, gaz) nie odbiegają bowiem od przeciętych wydatków. Co się natomiast tyczy sugerowanych wydatków na leczenie córki to skarżąca mimo wezwania nie przedstawiła dokumentów w oparciu o które można by ustalić na jakim poziomie kształtują się one rzeczywiście. Brak informacji na ten temat i ograniczenie się do ogólnikowego stwierdzenia, że "odbywają się bez oficjalnych rachunków" (vide: pismo z dnia 05 lutego 2010 r.) nie pozwala jednak uznać, iż zostało wykazane, że żądanie przyznania prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Po wtóre, skarżąca powinna sobie uzmysłowić, że ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe więc niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). W realiach niniejszego postępowania skarżąca zignorowała zaś wezwanie o przedstawienie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obejmujących historię dokonywanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy poprzestając na prezentacji zestawienia stanu środków na posiadanym rachunku bankowym w dniu 26 stycznia 2010 r. Podkreślić jednak trzeba, że przedmiotem zainteresowania orzekającego nie było poznanie salda, czyli stanu środków na rachunku bankowym określanego na dany moment (nota bene przekraczającego w dniu 26 stycznia 2010 r. kilkukrotnie wysokość żądanego wpisu), który może ulec zmianie lecz dokonanie analizy rzeczywistych przepływów pieniężnych na tym rachunku w zakreślonej cezurze czasowej, która pozwoliłaby na rzetelną ocenę faktycznych możliwości płatniczych strony. Te bowiem z uwagi na ponadprzeciętną (w stosunku do średnich zarobków) wysokość uposażenia skarżącej nie są jednoznaczne. Dodatkowo zwrócenia uwagi wymaga, że dokonanie przez skarżącą jednorazowej spłaty ok. 13 tyś. złotych świadczy też o znacznym potencjale strony. Wreszcie fakt, że w ramach posiadanego rachunku skarżąca ma możliwość korzystania z odnawialnej pożyczki do wysokości 2500 zł co wynika z zestawienia kwoty środków dostępnych na rachunku osobistym skarżącej i jego salda na dzień 26 stycznia 2010 r. (4216,88-1716,88=2500) również sugeruje, że strona czuje się zdolna do bieżącej spłaty takiego zadłużenia i co ważniejsze także w ocenie banku zdalność taką posiada. W interesie skarżącej leżało więc jednoznaczne rozwianie tych wątpliwości. Skoro jednak decyzja strony była inna, to w przypadku gdy ocena sytuacji strony nie jest do końca jasna wobec uchylania się strony od przedłożenia stosownych dokumentów sąd ani referendarz nie są zobowiązani do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń (por. postan. WSA w Gd. z14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć bowiem wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając zatem na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).