III SA/Kr 1094/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. w N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 czerwca 2015 r. nr [ ] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić wniosek. Reprezentujący spółkę v-ce prezes zarządu, który swoje umocowanie do działania w sprawie wykazał wydrukiem informacji z centralnej informacji krajowego rejestru sądowego, w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia spółki od kosztów sądowych. Wysokość jej kapitału zakładowego określił na 28000 zł, wartość środków trwałych oszacował na 0 zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu ocenił na 4493,82 zł straty. Ujawnił jeden rachunek bankowy spółki ze stanem 37741,74 zł. Uzasadniając starania spółki podniósł, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Spółka inwestuje w rozwój jednak za okres od stycznia do maja bieżącego roku poniosła stratę w wysokości 59884,12 zł. Wyjaśnił, że spółka ponosi liczne wydatki miesięczne: na opłaty leasingowe przeznacza ok. 10293,22 zł, na wynagrodzenia ok. 43000 zł, na podatek VAT ok. 9000 zł, na opłaty za telefony ok. 6000 zł, na opłaty za internet ok. 500 zł, na czynsz ok. 8000 zł. Wskazując na powyższe dodał, że nad spółką ciąży również zapłata kary, na podstawie dwóch decyzji na które wnosi skargi w łącznej wysokości 96000 zł. W konsekwencji, zdaniem v-ce prezesa, spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Do wniosku dołączył niepełny wyciąg z ujawnionego rachunku bankowego, kopie umów i dokumentów leasingowych, zestawienie ilości pracowników spółki na dzień 30.06.2015 r., zestawienie odprowadzanych do ZUS składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne; informację CIT o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych od 01.01.2015 do 31.05.2015 r.; wydruk rachunku zysków i strat od 01.01.2014 r. do 31.12.2014 r. Z dokumentów tych wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku uznania na ujawnionym rachunku bankowym wyniosły 72362,59 zł a obciążenia 35396,50 zł. Spóła leasinguje min. samochód ciężarowy [....] zakupiony za cenę netto 61788,62 zł, samochód ciężarowy [.....] zakupiony za cenę netto 89000,00 zł, samochód osobowy [.....] zakupiony za cenę netto 81300,81 zł; samochód osobowy [....] zakupiony za cenę netto 92242,28 zł. Przychody spółki w okresie od 01.01.2015 do 31.05.2015 r. wyniosły 348400,89 zł zaś koszty ich uzyskania 408285,10 zł. Zarządzeniem z dnia 21.09.2015 r. wezwano stronę skarżącą o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów poprzez: • przedłożenie kopii bilansu (aktywa, pasywa, rachunek zysków i strat) za rok 2013 i rok 2014, • przedłożenie kopii deklaracji podatkowych z ostatnich trzech miesięcy, • złożenie dodatkowych oświadczeń i wyjaśnienie jak kształtuje się sytuacja ekonomiczno finansowa spółki w obszarach efektywności, płynności, oraz zadłużenia, • przedłożenie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących historię dokonywanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, • przedłożenie spisu inwentarza majątku spółki z szacunkową wyceną jego istotnych składników (np. nieruchomości, samochody, sprzęt elektroniczny itp.) • przedstawienie pisemnej informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez członków zarządu spółki w bieżącym roku z podaniem składników innych świadczeń otrzymywanych w związku z pełnioną funkcją, W odpowiedzi strona skarżącą nadesłała pisemne wyjaśnienia prezesa zarządu a także następujące dokumenty źródłowe.: zestawienie środków trwałych będących w użyciu, kopie rachunku zysków i strat z rok 2014 w wersji porównawczej, kopie bilansu za 2014 r., kopie deklaracji VAT-7 za 6-8.2015 r., oraz elektroniczne zestawienie operacji na ujawnionym rachunku bankowym za okres od 01.07.2015 r. do 02.10.2015 r. Prezes zarządu spółki oświadczył, że: bilans za rok 2013 nie został sporządzony ponieważ spółka rozpoczęła działalność w 2014 r.; deklaracje CIT nie były składane ponieważ spółka nie osiągnęła dochodu. Odnotowywana od początku br. strata ma być aktualnie dzięki nowym zleceniom pomniejszana. Jednocześnie, zaznaczył, że pomimo wykazywanej straty spółka nie zalega z płatnościami kontrahentom ani pracownikom. Nie zalega także z płatnościami do ZUS i Urzędu Skarbowego. Nie ma innych zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych. Podniósł, że spółka została ostatnio zweryfikowanym dostawcą usług dla jednej z wiodących sieci handlowych. Czyni takie starania w innych. Wskazując na te okoliczności podniósł, że zapłata wymierzonych kar administracyjnych sięgających łącznie 144 tyś. zł. (3x48 tyś. zl) spowodowałaby utratę płynności finansowej spółki a to wiązałoby się z koniecznością ogłoszenia upadłości i zwolnienia z pracy 28 osób. Nadmienił, że prócz tego zostało wszczętych jeszcze kolejnych siedem postępowań w sprawie wymierzenia kar administracyjnych po 12 tyś. zł za każdy automat przy czym w każdej z tych sprawy liczba automatów wynosi od 2 do 4. Prezes zarządu oświadczył, że członkowie zarządu nie pobierają wynagrodzenia ani innych świadczeń za pełnienie funkcji w zarządzie. Nie są też zatrudnieni na żadnym innym stanowisku w spółce. Członkowie zarządu a jednocześnie udziałowcy spółki, liczą że spółka zacznie generować zysk, który może zostać rozdzielony pomiędzy właścicieli spółki w formie dywidendy. Z przedstawionego spisu inwentarza majątku spółki wraz z szacunkową wyceną a w zasadzie z okazanego zestawienia wynika, że na dzień 31.08.2015 r. środki trwałe będące w użyciu spółki to tylko samochód [.....] o wartości 2460 zł, samochód [....] o wartości 7000 zł, aport wyposażenia o wartości 16000 zł. Z przedstawionych kopi deklaracji VAT-7 wynika, że w podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów i usług świadczonych przez spółkę wyniosła w czerwcu 92720 zł, w lipcu 120803 zł, w sierpniu 72589 zł. Na ujawnionym rachunku bankowym w okresie od 01.07.2015 do 2.10.2015 r. uznania wyniosły ogółem 199693,80 a obciążenia 234990,03 zł. Uznania to przede wszystkim transakcje dokonywane we wpłatomatach. Mając na uwadze powyższe zważyć należało, co następuje: Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego i stosownie do art. 214 § 1ppsa, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Strona skarżąca inicjująca postępowanie sądowe powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1090/07, postanowienie NSA z 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, opublikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA). Wobec tego, że w niniejszej sprawie spółka domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych więc przypomnieć trzeba że osoba prawna, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania (art. 246 §2 pkt. 2 ppsa), ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Wskazując na powyższe zwrócenia uwagi wymaga, że przy określonej na 48000 zł wartości przedmiotu zaskarżenia, przewidywana w oparciu o §1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) wysokość wpisu stosunkowego od skargi wyniesie 1440 zł. Równocześnie nie można tracić z pola widzenia tej części dodatkowych wyjaśnień Prezesa zarządu gdzie wskazywał na fakt, iż spółka została obciążona zapłatą kar administracyjnych już w trzech sprawach. Ustalony w decyzjach wymiar kar w każdej z tych trzech spraw wynosi 48000 zł. Ponadto zostało wszczętych następnych siedem postępowań w sprawie wymierzenia kar administracyjnych po 12000 zł za każdy automat. W każdej zaś z tych spraw liczba automatów wynosi od 2 do 4. Realnie spółka musi więc liczyć się z ewentualnością zaskarżenia łącznie dziesięciu decyzji. Suma zaś wszystkich wpisów od takich skarg może sięgnąć maksymalnie kwoty 14400 zł. (z wyliczenia 10x1440 zł). Ponadto nie można zapominać, że w myśl art. 230 ppsa wpis pobiera się od każdego z pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji a więc nie tylko od skargi lecz również od skargi kasacyjnej (połowę) i zażaleń (100 zł). W konsekwencji należy zastanowić się czy tak postrzegany obowiązek nie pozostaje bez znaczenia dla spółki, która w oświadczeniu o jakim mowa w art. 252 ppsa złożonym na urzędowym formularzu PPPr podnosi, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zacząć należy od tego, że wykazywana w bilansie a także przez organami skarbowymi strata na prowadzonej działalności gospodarczej jest argumentem który sam z siebie nie może odnieść zamierzony skutek. Dla każdego oczywistym bowiem pozostaje, że koszty uzyskania przychodu generujące stratę są wyliczane w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i w związku z tym nie znajdują prostego przełożenia na rzeczywistą sytuacją osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są zresztą pozawierane przez spółkę liczne umowy leasingu operacyjnego (w tym na samochód osobowy [.....] za cenę netto 81300,81 zł oraz samochód osobowy [.....] za cenę netto 92242,28 zł). Sytuacja taka oznacza bowiem nie mniej nie więcej jak tylko, że z jednej strony zdolność spółki do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań była pozytywnie oceniana przez finansującego (w tym przypadku "P" S.A.). Z drugiej zaś strony ustalone w oparciu o wszystkie te umowy opłaty leasingowe wchodzą w koszty uzyskania przychodu, które wraz z pozostałymi kosztami pozwalają spółce wykazywać stratę (sic!). Leasing jest zresztą modelowym przykładem dla klasycznej definicji bogactwa wg Arystotelesa, który twierdził że polega ono bardziej na używaniu aniżeli na własności (przyp. RWSA). Nie można zaś tracić z pola widzenia, że leasingowane przez spółkę samochody w tym w/w [.....] oraz [....] nie znajdują się nawet w zestawieniu środków trwałych spółki. W zestawieniu tym figuruja tylko niskiej wartości samochód [....] oraz samochód [....] (sic!). Potwierdzeniem niezłej kondycji finansowej spółki są zresztą oświadczenia jej Prezesa, który w sposób jasny, stanowczy i zdecydowany wyjaśnił, że pomimo wykazywanej straty spółka nie zalega z płatnościami kontrahentom ani pracownikom. Nie zalega z płatnościami do ZUS i Urzędu Skarbowego. Nie ma innych zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych. Nie można także ignorować skali obrotów na ujawnionym rachunku bankowym spółki (sięgające setek tysięcy złotych) które w sposób bardzo plastyczny ilustrują realne przepływy pieniężne. Z kolei wyrażane przez Prezesa zarządu obawy, iż zapłata nałożonych na spółkę kar administracyjnych spowodowałaby utratę płynności finansowej spółki co wiązałoby się z koniecznością ogłoszenia upadłości i zwolnieniami ludzi z pracy odnoszą się do bliżej niezdefiniowanej przyszłości. Nadto taka argumentacja jest prawnie nierelewantna dla oceny, czy spółka obecnie posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postepowania. Twierdzenia prezesa zarządu o zagrożeniu płynności finansowej dla spółki są przy tym gołosłowne. Strona skarżąca wbrew wyraźnej prośbie nie wyjaśniła bowiem jak kształtuje się sytuacja ekonomiczno finansowa spółki w obszarach efektywności, płynności, oraz zadłużenia. Jednocześnie z analizy okazanego bilansu oraz rachunku zysków i strat wynika, że wskaźnik płynności ogólnej wynosi 1,1 ([BA] poz. B / [BP] poz. B.III+B.I.2+B.I.3+B.IV.2) a wskaźnik szybkiej płynności I wynosi 1,07 ([BA] poz. B - B.I – B.IV / [BP] poz. B.III+B.I.2+B.I.3+B.IV.2). Są to wyniki dobre. Nadto nie można tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień Prezesa zarządu, gdzie powiada, że spółka została ostatnio zweryfikowanym dostawcą usług dla jednej z wiodących sieci handlowych i czyni takie starania w innych wiodących sieciach. W konsekwencji wszystkiego co zostało powiedziane należało odmówić wnioskowi strony skarżącej. Przemawia za tym zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §2 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym. Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Wbrew zaś sugestiom zawartym we wniosku, strona skarżącą dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postepowania (art. 246 §2 pkt. 2 ppsa) w tej i innych sprawach. W razie zaś zaistnienia takiej potrzeby nie będzie mieć problemu z wykazaniem przed bankami lub innymi instytucjami finansowymi zdolności spłaty zaciągniętych zobowiązań przy ubieganiu się o kredyt lub pożyczkę zaciąganą na opłacenie kosztów sądowych. Innymi słowy w realiach rozstrzyganego przypadku strona skarżącą nie boryka z żadnymi trudnościami finansowymi, które mogłyby ograniczać stronie gwarantowane w Konstytucji prawa do sądu. Ponadto – co warto podkreślić – w razie uwzględniania skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (por. art. 200 ppsa). Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §2 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).