III SA/Kr 110/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. G. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 7 grudnia 2012 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARIMR z dnia [...] 2012 r. Nr [...] o uchyleniu, po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARIMR nr [...] z [...] 2006r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej od lipca 2006r. do czerwca 2016 r. i odmówieniu jednocześnie skarżącemu przyznania renty strukturalnej. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267) i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2008.98.634 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Skarżący wniósł w dniu 13.07.2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie renty strukturalnej. W tym samym dniu Kierownik w/w Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie nr [...] o spełnieniu przez skarżącego wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej. Decyzją z dnia [...] 2006 nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARIMR przyznał skarżącemu rentę strukturalną wypłacaną co miesiąc w wys. 1554,40 zł od lipca 2006 r. do czerwca 2016 r. włącznie. Renta była następnie waloryzowana decyzjami o zmianie wysokości renty strukturalnej nr [...], nr [...] z 29.02.2008r., r [...], nr [...] z 9.03.2009r., nr [...], nr [...] z 8.03.2010, nr [...], nr [...] z 28.02.2011r. do wysokości 1 893,27 zł. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 22.08.2006r. Na podstawie decyzji Kierownika ARIMR z [...] 2010r. Nr [...] zawieszono skarżącemu na podstawie § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.114.1191 ze zm.) wypłatę renty strukturalnej z uwagi na podjęcie przez organ informacji, iż skarżący od dnia 15.07.2002r. do nadal jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia we Wspólnocie [...]. Decyzją z [...] 2010 r. wypłata renty została skarżącemu wznowiona po wniosku skarżącego o jej podjęcie z załączonym oświadczeniem Wspólnoty [...], iż z dniem 4.05.2010 r. Wspólnota rozwiązała z nim umowę zlecenia. Postanowieniem z dnia [...] 2011r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARIMR wznowił z urzędu na podstawie przepisu art. 149 § 1 i 2 i 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 § 1 Kpa postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej zakończone ostateczną decyzją nr [...] z [...] 2006r. na skutek podjęcia informacji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o tym, że skarżącemu ustało ubezpieczenie społeczne rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego od 1.10.2002r. do 30.06.2004r. oraz ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie i ubezpieczenie emerytalno-rentowe w okresie od 1.07.2004r. do 30.09.2006r. Okoliczności te ustalono na podstawie decyzji Prezesa KRUS-u z 16 maja 2011r. o ustaniu skarżącemu wskazanych wyżej ubezpieczeń, natomiast Prezes KRUS-u oparł się na informacji otrzymanej z ZUS-u, że skarżący od dnia 15.07.2002r. do 28.02.2011r. pracował na podstawie umowy zlecenia. Kierownik Biura Powiatowego ARIMR uznał, że ww okoliczności mają wpływ na ocenę możliwości nabycia przez skarżącego prawa do renty strukturalnej na dzień złożenia wniosku tj. 13.07.2006r. skoro skarżący w tym dniu nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARIMR wydał w dniu [...] 2011r. decyzję o uchyleniu ostatecznej decyzji z [...] 2006r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej i jednocześnie o odmowie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Decyzja ta została w trybie odwoławczym uchylona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMR z [...] 2011r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, albowiem organ pierwszej instancji oparł się w rozstrzygnięciu na decyzji nieostatecznej, gdyż skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezesa KRUS-u z 16 maja 2011r. Wydana w następstwie ponownego rozpatrzenia decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARIMR decyzja z [...] 2012r. Nr [...] zawierała również rozstrzygnięcie o uchyleniu ostatecznej decyzji z [...] 2006r. i o odmowie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Organ zaznaczył na wstępie, iż opiera się na ostatecznej decyzji o ustaniu skarżącemu ubezpieczenia społecznego rolników z [...] 2011r., w świetle tego, że odwołanie skarżącego zostało na mocy wyroku Sądu Okręgowego z 19.12.2011r. oddalone. Dokonał wobec tego jednoznacznych ustaleń, że skarżący nie spełnił warunków § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r., w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną 13.07.2006r., nie podlegając faktycznie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, jak też nie posiadając 5 letniego stażu takiego ubezpieczenia. Był nim okres jedynie 1.04.1995 r. do 30.09.2002 r. Odwołując się od ww decyzji J. K., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, podniósł, że organ dokonał błędnej oceny stanu faktycznego, gdyż prace, które wykonywał na rzecz Wspólnoty [...] nie były pracami stałymi, a jedynie sporadycznie wykonywanymi, w razie potrzeby. Nie osiągał stałego miesięcznego wynagrodzenia. Dodał, że do 2006 roku był ubezpieczony w KRUS-ie na wniosek, do I kwartału. Wskazał także, że skoro wyjaśnienie sprawy zajęło organowi kilka lat to nie powinien ponosić konsekwencji przewlekłości w działaniu organów. Pozostał bez środków do życia . Nie bez znaczenia dla skarżącego pozostaje okoliczność, że działał w zaufaniu do organów, co wywodzi z tego rodzaju okoliczności, iż z zaświadczenia KRUS-u z 1.03.2006r. ocenianego przez organ w kontekście prawa do renty strukturalnej wynikał jednoznacznie jego status jako ubezpieczonego rolnika. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wyniku rozpoznania odwołania wydał opisaną na wstępie decyzję, podzielając ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji. W szczególności wskazał, że podstawą decyzji były ujawnione niezgodności w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu skarżącego. Organ zaznaczył, że to obowiązkiem skarżącego było informowanie organu o okolicznościach mających znaczenie dla przyznania renty i jej wysokości i nie ma zaniechania w tej mierze organu. Organ powołał się przy tym na wyrok SN z 26.01.2011r. sygn. akt I UK 229/10, zgodnie z którym jeżeli rolnik był ubezpieczony w KRUS i w trakcie tego ubezpieczenia podejmował pracę na podstawie np. umowy zlecenia nie związanej z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej to taka osoba podlega wyłączeniu z ubezpieczenia w KRUS. Organ wyjaśnił następnie, że ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlega osoba wykonująca prace również na podstawie umowy zlecenia a z art. 16 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że nie jest możliwe objęcie ubezpieczeniem KRUS osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu. Organ uściślił, że okoliczność wykonywania w dacie wnioskowania o rentę strukturalną prac zleconych została potwierdzona przez samego skarżącego. Powyższe uzasadnia w ocenie organu uchylenie ostatecznej decyzji z [...] 2006r. i w efekcie odmowa przyznania skarżącemu renty strukturalnej. W skardze na ww decyzję J. K. wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, powtórzył zarzuty z odwołania, w piśmie z dnia 21.08.2013r. precyzując skargę w ten sposób, że nie prowadził dodatkowej działalności gospodarczej i nie dokonywał rejestracji, na dowód czego przedstawił zaświadczenie Wspólnoty [...] o sposobie wynagradzania go i rachunki wypłaty mu wynagrodzenia za pełnione funkcje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga J. K. podlega uwzględnieniu, niemniej z innych względów niż w skardze zawarte. Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania. Podstawy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zostały enumeratywnie wskazane w art. 145 §1 i art. 145 a kpa. Oznacza to, że wszczęcie postępowania wznowieniowego wymaga spełnienia przynajmniej jednej z pozytywnych przesłanek z art. 145 § 1 i 145 a kpa, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych określonych w art. 146 kpa, stanowiącym, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145 a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat (§1). Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W niniejszej sprawie postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte postanowieniem Kierownika Biura Powiatowego ARIMR z dnia [...] 2011 r. z urzędu w oparciu o przesłankę wznowieniową z 145 § 1 pkt 5 kpa z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Organ wskazał bowiem, że skarżący na dzień złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej (13.07.2006r.) nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, co jest jedną z przesłanek przyznania renty strukturalnej. Decyzja wydana po wszczęciu postępowania, o uchyleniu decyzji z [...] 2006 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej, doręczonej skarżącemu w dniu 22.08.2006r. oraz o odmowie przyznania mu tej renty została wydana w dniu [...] 2012r. a utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego została wydana z kolei w dniu 7.12.2012 r. Z dat tych, zwłaszcza z daty doręczenia skarżącemu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej w dniu 22.08.2006r. wynika, że orzekające w sprawie organy z naruszeniem przepisów postępowania konkretnie przepisu art. 145 § 1 Kpa orzekły o uprawnieniu skarżącego w nadzwyczajnym trybie wzruszenia decyzji. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały po upływie lat 5 od doręczenia decyzji, wobec której postępowanie wznowieniowe się toczyło. Postępowanie to mogło najpóźniej zakończyć się w dacie 11.08.2011r. i w tej dacie przedawniła się możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej. Podkreślania wymaga przy tym, że terminy przedawnienia art. 146 § 1 kpa, mimo, zamieszczenia ich w kodeksie postępowania mają charakter materialny, co oznacza, że upływ wskazanych ww. terminów skutkuje brakiem możliwości uchylenia decyzji, choćby wydana była z naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 18.02. 2010 I OSK 561/09 Lex 595425; wyrok NSA z 30.04.2009, sygn. akt II OSK 124/09, Lex 55504, wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2011r. sygn. akt II SA/Kr 555/11 , lex nr 950579). Odnosząc powyższe do poddanych sądowej kontroli decyzji administracyjnych trzeba zauważyć, że po upływie ponad 5 lat od doręczenia ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARIMR organy I i II instancji prowadzące wznowione postępowanie utraciły prawo do merytorycznego badania czy decyzja ta powinna czy nie powinna być uchylona, i wydania jednej z decyzji przewidzianych w art. 151 § 1 kpa. W tej sytuacji zarówno organy I jak i II instancji mogły jedynie wydać decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 kpa) i wskazać okoliczności, z powodu których nie uchyliły tej decyzji. Tę wskazówkę orzekający ponownie w sprawie organ winien mieć na względzie. Sąd wobec powyższego orzekł na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a ze względu na naruszenie przez orzekające w sprawie organy przepisu art. 146 § 1 kpa. W pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. W pkt III wyroku sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.