III SA/Kr 1130/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. J. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc maj 2002 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc czerwiec 2002 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc lipiec 2002 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc sierpień 2002 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc wrzesień 2002 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc październik 2002 r., z dnia 8 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc listopad 2002 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2002 r., z dnia 8 października 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc styczeń 2003 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc luty 2003 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc marzec 2003 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2003 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc maj 2003 r., z dnia 8 października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc czerwiec 2003 r. postanawia oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. W dniu 24 września 2010 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. We wniosku podał, że od 2006 r. jest bezrobotny i nie posiada prawie żadnych dochodów. Podniósł, że jego bezrobocie jest spowodowane prowadzeniem przez Urząd Skarbowy A i B postępowania podatkowego w sposób przewlekły. Wskazał, że pomocy w ograniczonym zakresie udziela mu jego żona, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Z wniosku wynika ponadto, że w skład majątku skarżącego wchodzi działka o powierzchni 6 arów 24 m2. Skarżący nie wykazuje natomiast żadnych oszczędności, ani wartościowych przedmiotów. Wezwany przez referendarza sądowego o uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie z czego się aktualnie utrzymuje (oraz z czego utrzymywał się przez cały 2009 r.), czy prowadzi aktualnie działalność gospodarczą, a także o wykazanie wysokości i źródeł dochodów osiąganych przez żonę oraz jej majątku nieruchomego, oszczędności i cennych ruchomości, jak również udokumentowanie ponoszonych wydatków na utrzymanie oraz przedstawienie rachunków bankowych skarżącego oraz jego żony z ostatnich trzech miesięcy, skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, a w roku 2009 r. nie osiągał żadnego dochodu w związku z czym nie składał zeznania podatkowego. Skarżący dołączył kopię wyciągów bankowych żony i jej zeznanie podatkowe za rok 2009, z którego wynika, że jej przychód wyniósł 51 247, 65 zł, natomiast dochód szacuje się na kwotę 47 681,72 zł. Wskazał, że cały czas jest na utrzymaniu żony. Podał, że jedynym majątkiem żony jest mieszkanie w A, stanowiące jej odrębną własność. Jak wynika z załączonych kopii rachunków bankowych miesięczne opłaty za telefon wynoszą 42,70 zł, za energię elektryczną 165,24 zł, za gaz 89,40 zł oraz czynsz 456,00 zł. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2010 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego, wskazując w uzasadnieniu, że skarżący oraz jego małżonka otrzymują stały miesięczny dochód w wysokości ponad 3 000 zł, jak również posiadają majątek (mieszkanie, działka), które mogą posłużyć jako ewentualne zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, czy też przynosić pożytki. Wobec powyższego skarżący nie należy do osób ubogich i nie można uznać, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Podkreślono, że skarżący został już zwolniony całkowicie od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw podnosząc, że prowadzone wobec niego od 2003 r. postępowanie podatkowe wyczerpało całe jego oszczędności, natomiast działka skarżącego jest zabezpieczona hipoteką przez Urząd Skarbowy w A, a więc nie może stanowić zabezpieczenia jakiejkolwiek pożyczki. Podniósł, że przez całe postępowanie odwoławcze musiał bronić się sam, a postępowanie to ciągnie się od 2007 r., co spowodowało, że na etapie skargi kasacyjnej żaden z doradców podatkowych nie chciał się podjąć jej sporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). W przedmiotowej sprawie R. J. został już zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na mocy postanowienia sądu z dnia 23 września 2009 r. W tej sytuacji konieczne było wykazanie przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem ustanowienie doradcy podatkowego sprawi, że będzie on korzystał z pomocy prawnej przewidzianej przez ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie całkowitym. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie(por. m.in. orzeczenia NSA; sygn. akt: FZ 415/04, FZ 528/04, II FZ 216/05, I FZ 687/05, I FZ 8/06, I FZ 202/08, II FZ 106/08). Z załączonych do akt dokumentów wynika, że skarżący wraz z żoną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a ich miesięczny dochód wynosi około 3 100 zł. Z załączonych kopii rachunków bankowych (z października 2010 r.) wynika bowiem, że wynagrodzenie żony z tytułu zatrudnienia w Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej wynosi 2 308,02 zł, a z tytułu zatrudnienia w NZOZ Centrum Medyczne "B" 790,97 zł. Ponadto skarżący posiadają nieruchomości (działkę i mieszkanie). W związku z powyższym nie sposób uznać ich za osoby ubogie. Odnosząc się do okoliczności podniesionych przez skarżącego we wniosku należy zaznaczyć, że rozdzielność majątkowa nie ma znaczenia w kontekście oceny spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, bowiem nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnej pomocy, co wynika z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy; Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Poza tym zaznaczyć należy, że w postępowaniu dotyczących przyznania prawa pomocy znaczenie ma jedynie wysokość dochodów uzyskiwana przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, a nie rodzaj ustroju majątkowego, obowiązujący między małżonkami. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego, w tym wysokość dochodów uzyskiwanych przez jego żonę, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie nie pozwala na przyjęcie, że uiszczenie kosztów postępowania w postaci wynagrodzenia za usługę prawną skutkowałoby niemożnością zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego. Ponadto zaznaczyć należy, że skarżący wskazał we wniosku, że od 2006 r. jest osobą bezrobotną przy czym nie wyjaśnił on, co jest przyczyną tak długiego okresu bezrobocia, ani czy stara się on o podjęcie nowej pracy. Wskazanie, że bezrobocie jest spowodowane prowadzonym przez Urzędy Skarbowe postępowaniami i przewlekłością tych postępowań jest w ocenie Sądu niedostatecznym argumentem dla stwierdzenia, że nie może on aktywnie poszukiwać pracy w celu polepszenia swojej sytuacji majątkowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).orzekł jak w sentencji postanowienia.