III SA/Kr 1155/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 10 lipca 2015r. nr [ ] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala Wojewódzki Komendant Policji decyzją Nr [...] z dnia 10 lipca 2015 r. uchylił rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] 2015 r. odmawiający skarżącemu K. P. zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia 6 marca 1991roku roku do dnia 15 sierpnia 1994 roku – i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji ze względu na jego bezprzedmiotowość na podstawie art. 104 w związku z art. 105 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267). Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych ustalonych przez organy: Komendant Miejski Policji wydał w dniu [...] 2013 r. rozkaz personalny nr [...], w którym odmówił skarżącemu zaliczenia do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia 6 marca 1991 r. do dnia 15 sierpnia 1994r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] 2014r. Wymienione wyżej decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2014r. sygn. III SA/Kr 516/14 z uwagi na niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i konieczność uzupełnienia materiału dowodowego umożliwiającego prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Po uzupełnieniu postępowania w sposób wskazany przez Sąd, Komendant Miejski Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] 2015r. ponownie odmówił skarżącemu ustalenia prawa do wzrostu uposażenia z tytułu zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. W odwołaniu skarżący zarzucił wymienionej decyzji: - naruszenie przepisów art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2013.1403) poprzez przyjęcie, iż nie wykonywał stałej pracy w gospodarstwie rolnym i nie uznanie go za domownika w rozumieniu cytowanego przepisu, - naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie do wykładni domownika mniej korzystnych kryteriów, niż przewiduje to art. 6 ust 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, - naruszenie art. 6 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez przyjęcie błędnego określenia rolnika, kategoryzacji gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej w gospodarstwie jego rodziców, - naruszenie prawa procesowego tj. art. 107 kpa. Do odwołania odniósł się Komendant Miejski Policji, który stwierdził, że sam fakt posiadania przez rodziców tytułu prawnego do nieruchomości nie oznacza prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu gospodarstwo to należy potraktować jako rolne w znaczeniu podatkowym, nie zaś produkcji rolnej. Ponadto organ podkreślił, że w złożonej w czasie ubiegania się o przyjęcia do Policji w dniu 9 czerwca 1994 r. ankiecie osobowej skarżący nie wspomniał nic o pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto to skarżący w życiorysie podał, że pochodzi z rodziny robotniczej, a rodzice pracowali zawodowo poza rolnictwem. Mając powyższe na uwadze Komendant Miejski Policji wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Komendant Wojewódzki Policji uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość podniósł, że skarżący orzeczeniem nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA z dnia 18 marca 2013 r., zatwierdzonym przez Okręgową Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w dniu 5 kwietnia 2013 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i zaliczony do III grupy inwalidów - inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w Policji. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U.2015.355) policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Jednocześnie art. 43 ust. 1 wskazuje, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby chyba, że zgłosi pisemne wystąpienie ze służby. W niniejszej sprawie skarżący nie zgłosił takiego wystąpienia, a dwunastomiesięczny okres zaprzestania służby z powodu choroby upłynął skarżącemu w dniu 11 grudnia 2013 roku. W związku z powyższym - zdaniem organu odwoławczego -bezprzedmiotowość niniejszego postępowania wynika z faktu rozwiązania z dniem 11 grudnia 2013 r. stosunku służbowego ze skarżącym na mocy rozkazu Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] 2013r. o zwolnieniu ze służby w Policji. W konsekwencji skarżący przestał być funkcjonariuszem, do którego miałyby zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U.2001.1732). Biorąc powyższe pod uwagę organ podkreślił, że wraz ze zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji zaszła istotna zmiana okoliczności, ponieważ zgodnie z art. 106 ust.3 ustawy o Policji, z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie skarżącego ze służby, wygasło jego prawo do uposażenia. Tym samym odpadł przedmiot postępowania, bowiem nie można ustalać prawa do wzrostu uposażenia w sytuacji braku prawa do uposażenia. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżący zarzucił naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez błędną jego wykładnię i umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Wskazując na ww. okoliczności skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Komendantowi Wojewódzkiemu Policji celem wydania merytorycznego rozstrzygnięcia odwołania wniesionego od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] 2015 roku. W uzasadnieniu skargi podniesiono , że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 października 2014 roku sygn. akt III SA/Kr 516/14 uchylił rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 6 lutego 2014 r. oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2013 r. i nakazał organom prowadzącym postępowanie ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Zdaniem skarżącego, organ drugiej instancji uchylając decyzję organu I instancji i umarzając to postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość nie zbadał sprawy merytorycznie , lecz wydał zaskarżaną decyzję, która – w jego ocenie - jest niezasadna. W świetle obowiązujących przepisów tj. art. 105 § 1 kpa sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. W niniejszej sprawie - zdaniem skarżącego - sytuacja bezprzedmiotowości nie zachodzi. W momencie składania wniosku o zaliczenie do pracowniczego stażu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców tj. w dniu 15 kwietnia 2013 roku skarżący był czynnym funkcjonariuszem policji. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego , które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego , regulującymi tryb jej wydania . Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji . Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.2012.270) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności , Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych , nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonanych czynności przepisu art.134 § 1 ww. ustawy. W rozpoznawanej sprawie istota sprawy dotyczy oceny , czy organ odwoławczy zasadnie uchylił rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] 2015 roku i umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie dotyczącej ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat - na skutek zwolnienia skarżącego ze służby w Policji - stwierdzając, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe. Podstawę umorzenia stanowił art. 105 § 1 kpa zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części , organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postepowania odpowiednio w całości lub w części . W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się , iż umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuowaniu postepowania, a więc wówczas , gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem jest sprawa administracyjna, a zatem postępowanie jest bezprzedmiotowe wtedy, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku (Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, M. Jaśkowska i A. Wróbel). Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas , gdy odpadła jedna z konstytutywnych cech sprawy administracyjnej. Sprawę administracyjną określają elementy podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wtedy , gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych , materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji , gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji publicznej stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania to brak przedmiotu postepowania. Decyzja o umorzeniu postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest dla organu prowadzącego postępowanie obligatoryjna . W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne dotyczyło ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta. Definicję uposażenia policjanta zawiera art.100 ustawy o Policji: uposażenie składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Z kolei art. 99 ust. 1 i 2 stanowi , że prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania na stanowisko służbowe ; z tytułu służby policjant otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca , w którym nastąpiło zwolnienia policjanta ze służby lub zaistniały okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa ( art.106 ust. 3 ). Z przytoczonych wyżej przepisów jednoznacznie wynika , że dotyczą one policjanta pełniącego służbę w Policji. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić , że postępowanie zainicjowane wnioskiem - raportem - skarżącego z dnia 15 kwietnia 2015r. dotyczyło ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego - z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym - skarżącego jako policjanta w służbie czynnej. Od dnia wszczęcia postępowania przez Komendanta Miejskiego Policji sytuacja prawna i faktyczna związana ze stosunkiem pracy skarżącego uległa jednak istotnej zmianie. Rozkazem personalnym Komendanta Policji nr [...] z dnia [...] 2013r. skarżący został zwolniony ze służby w Policji ; decyzja ta stała się prawomocna z dniem 11 grudnia 2013r. ; skarżący przestał być policjantem w służbie czynnej. Mając na uwadze , że uposażenie , w skład którego wchodzi dodatek z tytułu wysługi lat , przysługuje wyłącznie policjantowi w służbie czynnej , a prawo to wygasa z ostatnim dniem miesiąca , w którym nastąpiło zwolnienie ze służby , nie można ustalać wzrostu uposażenia w sytuacji , gdy po stronie skarżącego brak jest prawa do uposażenia. Podkreślić należy , że uposażenie jest świadczeniem przysługującym z tytułu stosunku służbowego, w jakim osoba zgłaszająca roszczenie z tytułu uposażenia pozostaje. W ocenie Sądu zgodzić należy się ze stanowiskiem Komendanta Policji zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż na skutek zmiany sytuacji prawnej i faktycznej związanej ze stosunkiem służbowym skarżącego , postępowanie toczące się z jego wniosku – raportu - stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 kpa. Jak wyżej podniesiono , fakt zwolnienia skarżącego ze służby w Policji obligował organ do jego uwzględnienia i wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Reasumując należy stwierdzić , że skoro w niniejszej sprawie w toku postępowania doszło do zmiany stany faktycznego tego rodzaju , że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia w trybie ustawy o Policji stało się bezprzedmiotowe wobec zwolnienia skarżącego ze służby w Policji , to prawidłowe było stwierdzenie , że brak jest podstaw do decyzyjnego rozstrzygania w sprawie , a w konsekwencji podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania. Nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , należało orzec jak w sentencji. W tym stanie rzeczy , Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270.) , orzekł jak w sentencji.