III SA/Kr 1155/16

Kraków, dnia 22 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A A. J. w S od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 23 września 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A A. J. w S na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek wpisał udział ½ części w domu o powierzchni 300 m2 i szacunkowej wartości 400.000 zł oraz samochód ciężarowy o wartości 70.000 zł. Zadeklarował brak zasobów. Opisując stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym zakreślił rubrykę 8. Łączny miesięczny dochód wspólnego gospodarstwa domowego oszacował na 8000 zł wyjaśniając, że składają się na to 5000 zł jego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej oraz 3000 zł wynagrodzenia małżonki za pracę. Uzasadniając swoje starania twierdzi, że firma, którą prowadzi boryka się z trudnościami finansowymi wynikającymi z jak powiada "nieuczciwej konkurencji" oraz panujących realiów rynkowych. Podnosi, że na początku września doznał udaru i wskutek opisywanych problemów zdrowotnych nie może w pełni zadbać o swoje przedsiębiorstwo. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą ma liczne zobowiązania finansowe m.in. spłaca w ratach po 5.000 zł. kredyt zaciągnięty w wysokości 200.000 zł., regularnie musi płacić raty w wysokości 15.000 zł miesięcznie za leasingowe samochody. Nadto twierdzi, że ponosi koszty związane z utrzymaniem domu, firmy i swojego leczenia. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki wskazał na wykazany wcześniej kredyt w wysokości 200.000 zł zaciągnięty na potrzeby działalności gospodarczej, który spłaca w ratach po 5.000 zł. miesięcznie; raty w wysokości 15.000 zł miesięcznie za leasingowe samochody, którymi świadczy usługi transportowe, miesięczne koszty utrzymania domu które szacuje na 1000 zł (za prąd ogrzewanie, ścieki, śmieci, telefon, internet). Nadto zaakcentował konieczność ponoszenia wydatków na leki i rehabilitację w wysokości (50 zł dziennie – bez rachunków) w związku z jego nagłymi problemami zdrowotnymi. Do wniosku dołączył kopię zaświadczenia lekarskiego o 11 dniowej niezdolności do pracy w okresie 10-21 września 2016 r. z adnotacją, iż chory może chodzić. Z urzędu stwierdza się, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 16 sierpnia 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 400 zł. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 23 września 2016 r. oddalił wniosek skarżącego z uwagi na złożenie oświadczenia, które nie jest wystarczające dla wyprowadzenia wniosku, że przy wykazanych stałych, bieżących miesięcznych dochodach gospodarstwa domowego, które prowadzi wraz z żoną nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny opłacić wpis sądowy. Skarżący wniósł skutecznie w dniu 11 października 2016 r. sprzeciw od ww. postanowienia, zarzucając Referendarzowi Sądowemu dowolność w zakresie ustaleń oraz ocen, zwracając w szczególności uwagę na okoliczność, iż z samego porównania kwoty osiąganych dochodów oraz kwoty stałych wydatków wynika, że nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073). Sąd podziela wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd, że skarżący nie przekonał Sądu, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Wskazać jednak należy, że rezultatem analizy przedstawionych dokumentów i wyjaśnień skarżącego nie jest wniosek, iż "stać go" na opłacenie w niniejszej sprawie skargi, ale wniosek, iż przedstawiony obraz stanu rzeczy w zakresie zdolności płatniczych jest wybiórczy, niepełny i przez to nieprawdziwy. Orzecznictwo sądowe przemawia za tym, że jeśli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., postanowienie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl.). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013r., sygn. akt II GZ 324/13, LEX nr 1335108). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2013r., sygn. akt II GZ 260/13, LEX nr 1320697). Skarżący przede wszystkim przedstawia obraz rzeczy polegający na próbie przekonania Sądu, że dysponując dochodem rzędu 8 000 zł prowadzi działalność gospodarczą wymagającą sporych nakładów finansowych oraz utrzymuje rodzinę (konkretnie wydaje miesięcznie 22 000 zł). Co prawda sygnalizuje problemy finansowe, jednak nie przedstawia żądnych dokumentów, czy oświadczeń, z których wynikałyby kolejne zobowiązania finansowe skarżącego powstałe z powodu nieopłacania czy opłacania po terminie rat kredytu bądź rat leasingowych. Nie przedstawił wezwań do zapłaty i nie wykazał, by wszczynane były wobec niego czynności egzekucyjne. Wobec tego nieuprawnionym byłby na obecnym etapie sprawy wniosek, że skarżącego nie stać na opłacenie skargi i ewentualnych innych kosztów sądowych. Stwierdzić zatem należy, że skarżącemu prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego.