III SA/Kr 1175/12
WyrokWSA w Krakowie2013-03-07
Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Dorota Dąbek, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy córka osoby niepełnosprawnej, legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jest w stanie sprawować opiekę nad swoim ojcem, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jego wnukowi?Ratio decidendi
Organy administracyjne prawidłowo oceniły, że córka osoby niepełnosprawnej, mimo orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jest w stanie sprawować opiekę nad swoim ojcem, ponieważ jej stan zdrowia nie wyklucza wykonywania czynności opiekuńczych, które nie są pracą fizyczną w stopniu ciężkim. W związku z tym, obowiązek opieki spoczywa na niej jako bliższym stopniem zstępnym, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi.Stan faktyczny
Skarżący R. J. domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem J. K. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że obowiązek opieki w pierwszej kolejności spoczywa na córce J. K., M. J., która zamieszkuje z ojcem. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych i kodeksu rodzinnego, argumentując, że jego matka (córka J. K.) sama wymaga opieki i nie jest w stanie sprawować opieki nad ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Dorota Dąbek SO (del.) Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.
R. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14.06.2012r., [...], które po rozpatrzeniu odwołania R. J. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2012r., znak: [...], nie przyznającej mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J.K., orzekało o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i odmówiło R. J. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – J. K., w okresie od 01.04.2011r. do 18.03.2012r.
Skarżący decyzji tej zarzucił naruszenie art. 17 ust 1 i 1a Ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006, nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie ustawą, w zw. z art. 128 i 129 Kro, poprzez przyjęcie, iż M. J. córka J. K. w spornym okresie była w stanie podjąć się stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem, podczas gdy M. J. obowiązku takiego wykonać nie mogła, z uwagi na zły stan zdrowia, a w konsekwencji jedyną osobą wykonującą opiekę nad dziadkiem pozostawał skarżący R. J. oraz naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa polegające na braku należytego wyjaśnienia sprawy możliwości i zakresu sprawowania przez M. J. oraz R. J. opieki nad J. K. W konkluzji skargi R. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji (pkt 2).
Organy ustaliły następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W dniu 1 kwietnia 2011 r. R. J. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dziadkiem J. K., który zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 29.04.2008r., znak: [...] został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe.
Wójt Gminy rozpoznając po raz drugi wniosek decyzją dnia [...] 2012r., znak: [...] odmówił R. J. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dziadkiem J. K. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przytoczono zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniesiono, że w ramach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że J. K. ma lat 87, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast R. J. był osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, a następnie utracił status osoby bezrobotnej, wyrejestrowując się na poczet sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym dziadkiem. J. K. pozostaje w związku małżeńskim. Żona J. K. – J. K. jest osobą starszą, schorowaną, która ze względu na swoją niepełnoprawność nie jest w stanie opiekować się swym mężem J. K. J. K. jest niewidomą osobą w podeszłym wieku. Z uwagi na wiek i stan zdrowia wymaga opieki ze strony osób drugich w zakresie higieny osobistej, podawania leków. Oświadczył, że bezpośrednią opiekę nad nim sprawuje wnuk R. J. Ustalono, że z Państwem K. w jednym domu zamieszkują ich wnukiem R. i D. J. oraz córka M. J., na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny.
Zatem zobowiązana do opieki nad ojcem w pierwszej kolejności jest córka M. J., zamieszkująca we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim ojcem, która oświadczyła, że nie ma możliwości sprawowania bezpośredniej opieki nad ojcem, gdyż pobiera świadczenie rentowe. Do oświadczenia dołączyła zaświadczenie lekarza rodzinnego o pozostawaniu w leczeniu. Wcześniej do wniosku dołączyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie, że jest zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej, gdzie przeciwwskazaniem może być tylko ciężka praca fizyczna.
Organ wskazał, że fakt, iż córka J. K. – M. J. pobiera świadczenie rentowe, nie wyłącza - w rozumieniu art. 17 ust. la ustawy - możliwości sprawowania przez tę osobę opieki nad swoim niepełnosprawnym ojcem. Na dowód tego M. J. podczas wywiadu środowiskowego podała, że przy pielęgnacji i sprawowaniu faktycznej opieki nad J. K. biorą udział wszyscy członkowie rodziny jak również i ona sama. W tych okolicznościach faktycznych organ I instancji stwierdził, że niespełnione zostały wszystkie przesłanki, określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych do przyznania R. J. świadczenia pielęgnacyjnego. Wójta Gminy wyżej wskazaną decyzją z dnia [...] 2012r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
R. J. złożył odwołanie od tej decyzji i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podniósł, że jest jedynym krewnym w linii prostej, który ma możliwość i zdrowie, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym dziadkiem, który jest niewidomy, nie chodzi, a nikt z bliższych zstępnych tych czynności nie może wykonywać (Jego matka – M. J. - sama wymaga opieki i pomocy. Jest osobą chorą, nie może dźwigać, jest po zawale mózgu, ma śrubę w nodze i kłopoty z chodzeniem. Ponadto ma zaniki pamięci i trudno, aby podnosiła i obsługiwała 87 letniego, bezwładnego ojca). Dodatkowo stwierdził, że nie można zmusić nikogo do sprawowania opieki w szczególności, gdy osoba ta sama wymaga opieki. Jak zaznaczył zarówno on jak i jego matka są zstępnymi dziadka J. K., jednak art. 129 kodeksu rodzinnego nie określa, wprost, które z nich ma sprawować opiekę w pierwszej kolejności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie nie ograniczyło się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu, ale ponownie, zgodnie z przepisami prawa, rozpatrzyło i rozstrzygnęło sprawę. Pismem z dnia 26.03.2011r. R. J. poinformował, że J. K. zmarł 18.03.2012r. Niemniej jednaj sprawa przyznania stronie uprawnienia w postaci żądanego świadczenia pielęgnacyjnego nie stała się bezprzedmiotowa z powodu śmierci dziadka strony, która albowiem wniosek wszczynający postępowanie w sprawie przyznania świadczenia został złożony w dniu 1 kwietnia 2011 r. Uwzględniając specyfikę żądanego przez stronę świadczenia, które jest przyznawane w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, niniejsza sprawa powinna być rozpatrzona z uwzględnieniem całego stanu faktycznego istniejącego zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i jego zmian, jakie zaistniały do momentu rozpatrzenia sprawy przez organ. Z przedstawionych względów należało uznać, iż śmierć J. K. w dniu 18 marca 2012r., wyznacza jedynie koniec okresu, w jakim strona deklarowała nie możność podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. W ocenie Kolegium bezspornym jest, że osoba wymagająca opieki – J. K. legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności i jako osoba niepełnosprawna w podeszłym wieku wymaga stałej opieki zapewnionej przez inną osobę, podobnie jak jego żona J. K., która posiada również orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 29 kwietnia 2008r. Bezsporne jest również to, że odwołujący się – R. J. jest wnukiem J. K. Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przy czym stosownie do treści art. 129 § 1 k.r.o. w przypadku istnienia kilku zstępnych lub wstępnych obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, o czym stanowi art. 132 k.r.o. Zatem wnuk jest krewnym w linii prostej, a jego obowiązek alimentacyjny wobec dziadka powstaje, gdy nie ma dzieci dziadka lub dzieci te nie są w stanie dopełnić swego obowiązku alimentacyjnego wobec rodzica.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że odwołujący jako wnuk J. K. jest co prawda jego krewnym w linii prostej, jednakże przy życiu pozostaje również bliższa stopniem zstępna J. K., czyli córka M. J., której obowiązek alimentacyjny w stosunku do niepełnosprawnego obciąża w pierwszej kolejności. W tym stanie rzeczy niewątpliwe jest, że osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego pozostają zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych córka J. K. Wobec przedstawionej przez R. J. argumentacji dotyczącej braku możliwości sprawowania przez M. J. opieki nad J. K. rozważyć w przedmiotowej sprawie należało, czy spełnione zostały warunki przyznania odwołującemu się wnioskowanego świadczenia w oparciu o powołany powyżej przepis art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Orzekając w niniejszej sprawie organ I instancji, jako podstawę odmowy przyznania odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego, wskazał istnienie osoby spokrewnionej z J. K. w pierwszym stopniu i przyjął, że córka M. J. jest w stanie sprawować opiekę nad ojcem. Posiadanie przez nią orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza obowiązku alimentacyjnego wobec ojca. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie określają, w jakich przypadkach należy przyjąć, iż osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie jest w stanie tej opieki świadczyć. Okoliczność tą ustala i ocenia organ administracji w oparciu o dostarczony i zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z logiką i zasadami doświadczenia życiowego. Nie ulega jednak wątpliwości, że przesłanka ta dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, sprawowanie przez te osoby opieki nad chorym krewnym. W orzecznictwie ądowodministracyjnym przyjmuje się, że przez niemożność sprawowania opieki należy rozumieć okoliczności o charakterze obiektywnym w postaci braku fizycznej możliwości sprawowania opieki spowodowanej np. stanem zdrowia. Chodzi tu o taką sytuację, gdy żadna z pozostających przy życiu osób powołanych w pierwszej kolejności do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego nie może z uwagi na stan zdrowia sprawować stałej opieki nad inną osobą.
Sytuacja taka wystąpi, gdy krewny bliższy stopniem będzie osoba niepełnosprawna legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo osoba ciężko chora przez długi okres czasu, nie będąca w stanie samodzielnie wykonywać podstawowych czynności życiowych, to jest, gdy sam będzie wymagał stałej opieki ze strony innej osoby (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 639/11.
Kolegium, ostatecznie stwierdziło, że M. J., co prawda legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie mniej jednak w orzeczeniu tym wskazano, że nie wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Zatem może sprawować opiekę nad niepełnosprawnym ojcem J. K. Więc skoro istnieją osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, które mogłyby taką opiekę sprawować, to stronie odwołującej się (wnukowi) nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na zasadzie regulacji art. 17 ust. 1a omawianej ustawy.
W uzasadnieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R. J. podniósł, że stanowisko Kolegium w kwestii stwierdzenia, iż M. J. jest w stanie sprawować opiekę nad ojcem jest błędne. M. J., bowiem sama wymaga opieki. Zgodnie z Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2011 r., III SA/Kr 1048/10 - zły stan zdrowia osób spokrewnionych w pierwszym stopniu może stanowić przeszkodę w sprawowaniu przez nich opieki, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności. Zgodnie z Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 grudnia 2010 r. II SA/Lu 657/10 Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. nie wyjaśniają, w jakich przypadkach przyjąć należy, iż osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki "nie jest w stanie" tej opieki świadczyć. Oceny tej okoliczności dokonują, zatem organy administracji zgodnie z logika i zasadami doświadczenia życiowego. Nie ulega jednak wątpliwości, że przesłanka ta dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, sprawowanie przez te osoby opieki nad chorym krewnym. M. J., mająca lat 60, wykazała zaświadczenie, iż opieki nad własnym ojcem sprawować nie może, to nie sposób stwierdzić, iż posiadanie przez nią orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z przeciwwskazaniami do ciężkich prac fizycznych oraz wywiad środowiskowy, w którym wskazała, iż pomaga w opiece nad ojcem , przesądza o tym iż jest ona w stanie takiej opieki się podjąć. Opieka nad J. K. wymagała podnoszenia, mycia, pomocy przy podstawowych czynnościach życia codziennego, któremu to obowiązkowi M. J. nie była zdolna podołać.
M. J. nie może podnosić ciężkich przedmiotów, jest osobą, która przebyła zawał mózgu, po złamaniu nogi prawej ma założoną śrubę, cierpi na zaniki pamięci. M. J. choruje na nadciśnienie oraz zespól bólowy kręgosłupa i chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, padaczkę oraz cukrzycę. Dowód: badanie psychologiczne z 20.01.2009, Orzeczenie Komisji lekarskiej ZUS nr [....] Karta informacyjna Szpitala Specjalistycznego z 28.06.2012 Karta informacyjna Szpitala ZOZ z 28.06.2012 Wywiad nie wskazał, w jakim zakresie M. J. opiekowała się ojcem, organ pominął zeznania samego J. K., który potwierdził, że opiekę nad nim sprawuje wnuk R. J. Ocena możliwości wykonywania opieki nad J. K. wymaga wiadomości specjalnych to jest wiedzy lekarza, natomiast SKO skoncentrowało swoje działania na analizie orzeczenia o niepełnosprawności M. J. i tezach wywiadu środowiskowego, który nie wskazuje zakresu opieki członków rodziny nad J. K. Fakt, że M. J. nie pozostaje obłożnie chora, nie przesadzą o tym, iż jest ona w stanie opiekować się ojcem. Zgodnie z Wyrokiem WSA w Gdańsku 8 grudnia 2010 r., II SA/Gd 589/\QLEX nr 752570: Fakt, że stan zdrowia współmałżonka osoby posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia mu sprawowanie opieki nie musi być wykazany orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz może być wykazane również innymi dowodami. W uzasadnieniu powolnego Wyroku stwierdzono: wskazać nadto należy, iż do uznania, że dana osoba z uwagi na stan zdrowia lub wiek nie jest w stanie sprawować opieki nad inna osoba, nie jest w istocie konieczne stwierdzenie, że osoba ta, z uwagi na zły stan zdrowia, sama wymaga opieki innej osoby. Możliwe są bowiem takie stany faktyczne, w których stan zdrowia danej osoby nie będzie na tyle zły by uzasadniał stwierdzenie jej niepełnosprawności w stopniu znacznym i konieczności opieki innej osoby, lecz jednocześnie osoba ta zachowując zdolność do samodzielnej egzystencji, z uwagi na stan zdrowia, nie będzie już jednak w stanie sprawować opieki nad inna osoba, w tym przypadku współmałżonkiem. Przywołany przez SKO Wyrok, WSA w Bydgoszczy z 26.07.2011, Ii SA/Bd 639/11 podaje przytoczone w uzasadnieniu okoliczności jako przykładowe, na co wskazuje zwrot: sytuacja taka wystąpi wówczas, a nie wyłącznie wówczas. Wobec powyższego niniejsza skarga pozostaje konieczna i uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a skarga podlega oddaleniu. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (por. w wyroku NSA z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180) .Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialonoprawnym. Trzeba stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wydanych w sprawie decyzji administracyjnych oraz analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że objęte kontrolą decyzje nie zostały wydane naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego mającym wpływ na wynik sprawy.
Spór w niniejszej sprawie o świadczenie pielęgnacyjne z art. 17 ust.1 ustawy w istocie dotyczy, czy organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że M. J., osoba o orzeczonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - z wskazaniem zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, przeciwwskazana ciężka praca fizyczna ,- jest w stanie sprawować opiekę nad ojcem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W sprawie natomiast bezspornym jest, że skarżący R. J. jest wnukiem J. K. - osoby wymagającej opieki legitymującej się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności i wymagającej stałej opieki innej osoby, oraz że skarżący opiekował się dziadkiem. Należy wskazać, że zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, zaś w przypadku istnienia kilku zstępnych lub wstępnych obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszym (art. 129 § 1 k.r.o.) Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o).
Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że skarżący jako wnuk J. K. jest w prawdzie jego krewnym w linii prostej, jednak jest bliższa stopniem zstępna J. K., jego córka : M. J., a matka skarżącego, której obowiązek alimentacyjny w stosunku do niepełnosprawnego ojca obciąża ją w pierwszej kolejności.
Organy orzekające obu instancji prawidłowo, jako podstawę odmowy przyznania odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego, wskazały istnienie osoby spokrewnionej z J. K. w pierwszym stopniu, a to jego córki M. J. i przyjmując, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że jego córka jest w stanie sprawować opiekę nad nim. Organy stwierdziły, że posiadanie przez M. J. orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza obowiązku alimentacyjnego wobec ojca, że może sprawować opiekę nad ojcem, tym samym wyklucza skarżącego z kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego R. J.
Organ odwoławczy przeprowadził prawidłową analizę zgromadzonego materiału dowodowego, tak jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, na które powołuje się skarżący, zgodnie z logiką i doświadczeniem życiowym. Niemożność sprawowania opieki należy rozumieć jako okoliczności o charakterze obiektywnym, w postaci braku możliwości sprawowania opieki, a więc gdy żadna z pozostających przy życiu osób powołanych w pierwszej kolejności do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego nie może z uwagi na stan zdrowia i sytuacje finansową sprawować stałej opieki nad inną osobą, ani zapewnić takiej opieki przez osoby trzecie. Należy pamiętać, że świadczenie opieki (alimentacji) nie jest świadczeniem osobistym i osoba zobowiązana do alimentacji musi wykonywać osobiście opiekę. Wystarczy, że wyłoży odpowiednie środki finansowe do realizacji tego obowiązku.
Nie ma racji skarżący, że Samorządowe kolegium Odwoławcze nieprawidłowo oceniło możliwości sprawowania opieki M. J. nad ojcem. Ocena ta jest prawidłowa oparta na przekonywujących dowodach. Sąd ją podziela.
Z zgromadzonych dowodów wynika, że M. J. legitymuje się orzeczeniem Komisji Lekarskiej z dnia 21 września 2001r.o częściowej niezdolności do pracy do dnia 24 października 2012r. (k-11) Orzeczenie to uwzględniało jej stan zdrowia i wydane zostało w oparciu o zgromadzoną dokumentacje medyczną oraz orzeczeniem.o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 26 lutego 2009r. Orzeczenia te są dokumentami wydanymi przez zespoły lekarzy w oparciu stosowne przepisy prawa. Nie były kwestionowane przez M. J. Niewątpliwie orzeczenia te nie wykluczają podjęcia pracy przez M. J., jedynie ograniczają możliwość wykonywania ciężkiej pracy fizycznej. Opieka nad schorowanym ojcem oczywiście może być uznana za pracę fizyczną, ale nie w stopniu ciężkim. W świetle przedstawionych dowodów twierdzenie skarżącego, że M. J. nie jest w stanie opiekować się ojcem gdyż wymaga on podnoszenia, mycia, pomocy przy podstawowych czynnościach życia codziennego nie wytrzymuję konfrontacji z doświadczeniem życiowym odnośnie opieki nad chorymi, bliskimi w rodzinie. Nawet gdyby M. J. w ramach sprawowania opieki nad ojcem potrzebowała pomocy wymagającej względnie dużej siły fizycznej, to przecież w domu ma dwóch dorosłych synów, którzy taką chwilową pomoc mogą zapewnić, niekoniecznie za opłatą ze środków podatników, po prostu ze względu na fakt, że są rodziną i że mają wobec siebie moralne obowiązki, a ostatecznie w przypadku braku możliwości takiej pomocy można skorzystać z pomocy pielęgniarki środowiskowej.
Reasumując należy uznać, że M. J. wbrew twierdzeniu skarżącego mogła sprawować opiekę nad niepełnosprawnym ojcem J. K. Organy prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy i należycie go oceniły. Zarzuty skarżącego nie znajdują oparcia, są jedynie inną dowolną interpretacją zgromadzonych dowodów. Odnośnie zgłoszonych nowych dowodów, Sąd nie mógł ich uwzględnić (dowodów z zaświadczeń lekarskich z maja i czerwca 2012r.) Dowody nie były znane organowi wydającemu decyzję. Doręczone zostały Sądowi ze skargą, natomiast istotny jest stan zdrowia M. J. z daty wniosku skarżącego. Natomiast zaświadczenie lekarskie z dnia 20 stycznia 2012r lekarza rodzinnego wydane M. J. o niezdolności do pracy fizycznej i do opieki nad osobami niepełnosprawnymi nie może być równoprawnym dowodem na tą okoliczność, dyskwalifikującym wcześniejsze zgodne z procedurą prawną orzeczenia, bowiem do orzekania w tym przedmiocie powołane są stosowne Komisje lekarskie. Lekarz rodzinny w tym przedmiocie przekroczył swoje uprawnienia. Organ odwoławczy prawidłowo w oparciu o regulacji art. 17 ust. 1a ustawy orzekł, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W przedmiotowej sprawie istnieje, bowiem osoba spokrewniona w pierwszym stopniu, która mogła taką opiekę sprawować. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji. Podstawą prawną orzeczenia jest art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło