III SA/Kr 1210/14

WyrokWSA w Krakowie2014-12-02

Skład orzekający: Hanna Knysiak-Molczyk, Krystyna Kutzner, Wojciech Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zaliczki alimentacyjne pobrane przez dzieci były świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniając zarówno przesłankę pouczenia o braku prawa do świadczenia, jak i przesłankę świadomego wprowadzenia w błąd organu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organy obu instancji nie zbadały w sposób należyty przesłanki świadomego wprowadzenia w błąd organu przez osobę pobierającą świadczenie (art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organy skupiły się jedynie na przesłance pouczenia o braku prawa do świadczenia (art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), naruszając tym samym przepisy k.p.a. dotyczące postępowania dowodowego. Ponadto, organ odwoławczy naruszył przepisy k.p.a. dotyczące kręgu stron postępowania, nie traktując wszystkich stron postępowania pierwszoinstancyjnego jako stron postępowania odwoławczego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia, że pobrana zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem nienależnie pobranym. Skarżący twierdził, że w okresie pobierania zaliczek alimentacyjnych przez jego dzieci, sam regularnie przekazywał im alimenty, co powinno wykluczać prawo do zaliczek. Organy administracji obu instancji odmówiły stwierdzenia nienależnego pobrania świadczeń, skupiając się na braku pouczenia o braku prawa do świadczeń. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia, że pobrana zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem nienależnie pobranym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. M. kwotę 357,00 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 29 maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), uchyliło decyzję nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r. i orzekło o odmowie stwierdzenia, że pobrana zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem nienależnie pobranym. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: decyzją nr [...] z dnia [...] 2005 r. Burmistrz Miasta i Gminy ustalił na rzecz osób uprawnionych, tj. na rzecz W. M. (ur. [...] 1991 r.) oraz J. M. (ur. [...] 1995 r.) reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – matkę M. S. prawo do zaliczek alimentacyjnych w wysokości po 170 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. W sprawie ustalono, że osoby uprawnione spełniają wszystkie prawem przewidziane przesłanki, uzasadniające przyznanie wsparcia w postaci zaliczek alimentacyjnych. Zaświadczeniem z dnia 13 lutego 2006 r. oraz zaświadczeniem z dnia 8 maja 2006 r. Komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne poinformował ww. organ o całkowicie bezskutecznej egzekucji. Dopiero zaświadczeniem z dnia 1 sierpnia 2006 r., Komornik Sądowy poinformował o skuteczności egzekucji. Pismem z dnia 28 lipca 2006 r. Komornik ten wyjaśnił, że wierzycielka nie posiada zaległości, zaś egzekucja raty bieżącej jest skuteczna od czerwca 2006 r. Pismem tym przekazano również informacje, które wskazywały na otrzymywanie przez wierzycielkę rat alimentacyjnych bezpośrednio od dłużnika. W odpowiedzi na powyższe do M. S. wystosowano wezwanie, na które odpowiedziała ona pismem z dnia 4 września 2006 r., w którym wyjaśniła między innymi, że wpłaty dokonywane przez W. M. (dłużnika alimentacyjnego; dalej: skarżącego) traktuje jako "zaległą płatność alimentacyjną", zaś pieniądze przekazywane przez skarżącego na konto bankowe stanowiły zwrot pożyczki. Do odpowiedzi zostało dołączone oświadczenie z dnia 31 lipca 2006 r., w którym D. G. potwierdziła okoliczność udzielenia skarżącemu pożyczki w kwocie 3.000 USD. D. G. wskazała także, że żona skarżącego pieniądze te wysłała przelewem na konto skarżącego w Australii. Ponadto, zgodnie z oświadczeniem, M. S. spłaciła całość tej pożyczki do końca 2003 r. W kwestii tej wypowiedział się również skarżący, który oświadczeniem z dnia 16 sierpnia 2006 r. poinformował organ o braku jakiegokolwiek zadłużenia w stosunku do osób uprawnionych, z uwagi na regularne przekazywanie kwot alimentów w wysokości po 700 zł miesięcznie. Do oświadczenia załączono kserokopie przekazów pocztowych potwierdzających fakt dokonywania przez skarżącego przelewów pieniężnych oraz przekazów pocztowych, które tytułowane były "W. i K. M. Z". Dodatkowo na potwierdzenie regularnych wpłat alimentacyjnych, skarżący przedłożył zestawienie wpłat dokonanych w okresie od lutego 2003 r. do sierpnia 2006 r. Zgodnie z tym zestawieniem, którego poprawność pozytywnie zweryfikowano z załączonymi kserokopiami przekazów pocztowych oraz przelewów pieniężnych, w roku 2003 przekazano kwotę 6.650 AUD oraz w 2004 r. kwotę 1.300 AUD. Dodatkowo od czerwca 2005 r. wykazano regularne (comiesięczne) wpłaty w wysokości po 700 zł (wyjątek: wrzesień 2005 r., w którym przekazano łącznie kwotę 1.200,00 zł). W dniu 6 września 2006 r. do organu wpłynęły kolejne wyjaśnienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, z których wynikało, że "wierzycielka istotnie zataiła fakt otrzymywania alimentów bezpośrednio od dłużnika, niemniej jednak kwoty otrzymywane od dłużnika do maja 2006 r. były zaliczone na poczet zaległości i rata bieżących alimentów nie była skuteczna". Dalej wskazano, że "w miesiącu listopadzie 2005 r. dłużnik wobec wierzycielki wykazywał zaległości w wysokości 3.840,40 zł, zatem złożenie wniosku o zaliczkę alimentacyjną wierzycielki było zasadne. W późniejszym okresie wszystkie wpłaty bezpośrednie zaliczane są na poczet zaległości alimentacyjnych. W miesiącu maju 2006 dłużnik wobec wierzycielki wykazywał zaległość w kwocie 386,00 zł, czyli dopiero w tym miesiącu egzekucja raty bieżącej jest częściowo skuteczna". W piśmie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 3 sierpnia 2006 r., adresowane do skarżącego, którym to komornik poinformował go o uznaniu przez wierzycielkę łącznej kwoty 10.300 zł. Dalej wskazano, że "wierzycielka nie uznała kwot płatnych w dolarach australijskich. Według oświadczenia wpłaty te zostały przeznaczone na zakup komputera dla dziecka 1300 AUD dolarów australijskich pozostałą część kwoty wierzycielka przeznaczyła na spłatę pożyczki u Pani G. B. w kwocie 3. 000,00 dolarów amerykańskich". Mając na uwadze powyższe ustalenia, decyzją nr [...] z dnia [...] 2007 r., zmieniono wysokość świadczenia przyznanego na rzecz osób uprawnionych w ten sposób, że w maju 2006 r. kwota zaliczki alimentacyjnej wyniosła 54,14 zł na każde z dzieci oraz uchylono prawo do zaliczki alimentacyjnej poczynając od 1 czerwca 2006 r. Decyzją tą zobowiązano również M. S. do zwrotu nadpłaconej zaliczki alimentacyjnej za okres od maja do lipca 2006 r., zaś łączna kwota nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi na dzień 29 marca 2007 r. wyniosła 991,42 zł. Pismem z dnia 26 kwietnia 2011 r., skarżący złożył wniosek o zaprzestanie podejmowanych przez Gminę czynności mających na celu wyegzekwowanie kwoty zaległości z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, z jednoczesnym skierowaniem roszczeń w stosunku do M. S., jako osoby bezpodstawnie pobierającej zaliczki alimentacyjne w okresie do 1 listopada 2005 r. do 31 lipca 2006 r. Pismem z dnia 17 maja 2011 r., organ pierwszej instancji wyjaśnił zasady umarzania zaległości w stosunku do Gminy z tytułu wypłaconych na rzecz osób uprawnionych zaliczek alimentacyjnych i jednocześnie wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania zakresu żądań określonych w petitum wniosku. Na skutek braku zadośćuczynienia temu wezwaniu, wniosek skarżącego pozostawiono bez rozpatrzenia. Kolejno pismem z dnia 16 sierpnia 2011 r. skarżący złożył wniosek "o ustalenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń". W odpowiedzi na powyższe żądanie, organ pierwszej instancji w drodze postanowienia odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o ustalenie należności z tytułu nienależnie pobranych przez W. M. oraz J. M. zaliczek alimentacyjnych w okresie od 1 listopada 2005 r. do 31 maja 2006 r. w wysokości po 170 zł miesięcznie. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2011 r., a następnie oba ww. rozstrzygnięcia zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2012 r. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Burmistrz Miasta i Gminy odmówił stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej, że świadczenia alimentacyjne (zaliczki alimentacyjne) pobrane przez W. M. (syna) i J. M. w okresie od 1 listopada 2005 r. do 30 kwietnia 2006 r. w wysokości po 170 zł miesięcznie oraz w maju 2006 r. w wysokości po 54,14 zł, łącznie w kwocie 2.148,28 zł, posiadają przymiot nienależnie pobranych świadczeń w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.; dalej: u.ś.r.). Organ pierwszej decyzji w pierwszej kolejności pozytywnie zweryfikował zasadność przyznania ww. beneficjentom prawa do zaliczek alimentacyjnych. Następnie organ stwierdził, że w sprawie nie wykazano w sposób wystarczający spełnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 u.ś.r. Organ przyznał, że matka beneficjentów zaliczek nie przedstawiła dochodów swoich dzieci w sposób wyczerpujący, jednak nawet gdyby rzetelnie spełniła ten obowiązek, to organ nadal miałby obowiązek przyznać zaliczki alimentacyjne ww. beneficjentom. Organ podniósł ponadto, że nie miał uprawnień do weryfikacji czynności organu egzekucyjnego, polegających na uznaniu wpłat poczynionych przez skarżącego w dolarach australijskich nie na poczet zaległości alimentacyjnych, ale na spłatę zaciągniętej przez skarżącego pożyczki. W odwołaniu od ww. decyzji z dnia [...] 2013 r. skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o ustalenie świadczeń nienależnie pobranych. W ocenie skarżącego kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię, która doprowadziła do przyjęcia, iż nie zachodzi przesłanka ustalenia nienależnie pobranych świadczeń oraz art. 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.; dalej: u.p.d.a.), poprzez jego niezastosowanie. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ww. decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r. i orzekło o odmowie stwierdzenia, że pobrana zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem nienależnie pobranym. Organ odwoławczy podkreślił, że nie można uznać pobranych świadczeń za nienależne, jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że jej się nie należały. Toteż w ocenie organu warunkiem uznania świadczenia za nienależne pobrane jest wcześniejsze pouczenie świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania świadczenia przy zaistnieniu określonych okoliczności. Brak świadomości, że świadczenie od określonego momentu nie przysługuje, wyłącza możliwość uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane. Organ stwierdził, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy uzasadnia fakt, iż decyzja z dnia [...] 2005 r. stosownego pouczenia nie zawierała. Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. W. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, a ponadto o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię, która doprowadziła do przyjęcia, iż nie zachodzi przesłanka ustalenia nienależnie pobranych świadczeń oraz art. 15 u.p.d.a., poprzez jego niezastosowanie. Skarżący podkreślił, że w okresie od 11 stycznia 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. przekazywał na rzecz W. M. i J. M. kwoty po 700 zł miesięcznie tytułem alimentów, toteż osoby te nie były w powyższym okresie uprawnione do korzystania z zaliczki alimentacyjnej, o czym wiedziała przedstawicielka ustawowa uprawnionych do alimentów M. S. Fałszywe oświadczenie M. S. w powyższym zakresie miało w ocenie skarżącego wpływ na przyznanie świadczeń w postaci zaliczek alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie. Przedmiotem zaskarżonej decyzji była ocena, czy zaliczki alimentacyjne pobrane przez W. M. (ur. [...] 1991 r.) oraz J. M. (ur. [...] 1995 r.) miały charakter świadczenia nienależnego. W tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy u.p.d.a., albowiem pomimo uchylenia tej ustawy na mocy art. 47 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192, poz. 1398 ze zm.), to w myśl art. 42 ust. 2 tej ustawy, sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie określonych w dotychczasowych przepisach. Stosownie zaś do art. 15 u.p.d.a., osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu. W związku z tym, że u.p.d.a. nie definiuje nienależnej zaliczki alimentacyjnej, treść normatywną tego pojęcia należy ustalić w oparciu o przepisy u.ś.r., stosownie do art. 18 ust. 2 u.p.d.a. Zatem należy wskazać, że zgodnie z art. 30 ust. 2 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w okresie pobierania ww. zaliczek (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992), za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Nienależnie pobrane świadczenie to zatem świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, na skutek okoliczności leżących po stronie świadczeniobiorcy (zob. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1710/09, LEX nr 595278). W toku kontrolowanego postępowania administracyjnego organy obu instancji dokonały analizy stanu faktycznego pod kątem wystąpienia przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Organy obu instancji weryfikowały zatem jedynie, czy zaliczki alimentacyjne zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Tymczasem z obowiązujących przepisów wynika również druga, autonomiczna przesłanka uznania ww. świadczeń za nienależnie pobrane, której jednak organy obu instancji nie zbadały w należyty sposób. Nie zbadano zatem ponad wszelką wątpliwość, czy przedmiotowe zaliczki zostały przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r.). Sąd wskazuje przy tym, że skarżący na różnych etapach kontrolowanego zgłaszał twierdzenia dotyczące wprowadzenia właściwych organów w błąd przez M. S. – przedstawicielkę ustawową świadczeniobiorców w okresie objętym decyzją. W ocenie skarżącego, świadome wprowadzenie w błąd mogło polegać na podaniu informacji o nieistniejącej pożyczce udzielonej skarżącemu przez M. S. i spłacanej przez niego w walucie australijskiej, gdy tymczasem – zdaniem skarżącego – wpłaty te były dokonywane w ramach obowiązku alimentacyjnego. Organy nie zbadały zatem, czy M. S. wprowadziła w błąd organy właściwe w sprawach alimentacyjnych, twierdząc, że nie otrzymywała od skarżącego alimentów na rzecz W. i J. M. Należy w tym miejscu przypomnieć, że w przypadku art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. obowiązek zwrotu świadczenia ma charakter następczy i uzależniony jest od tego, czy strona była należycie pouczona o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobranie przyznanych jej świadczeń. Pouczenie takie winno być przy tym czytelne, jasne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Z kolei określone w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. świadczenie ma charakter pierwotny i wiąże się ze świadomym wprowadzeniem w błąd organu przyznającego świadczenie przez złożenie niezgodnych z prawdą zeznań bądź przedłożenie świadomie dokumentów przedstawiających stan faktyczny niezgodnie z prawdą (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 201/10, LEX nr 666478). Co równie istotne, uznanie świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. wymaga wykazania świadomego działania osoby pobierającej świadczenie, przez złożenie fałszywego zeznania lub dokumentu albo wprowadzenia w błąd (np. przez przemilczenie), co miało wpływ na przyznanie i wypłatę świadczenia. Przy tej postaci nienależnie pobranego świadczenia nie jest istotne, czy składający fałszywe zeznanie, dokument albo w inny sposób świadomie wprowadzający w błąd organ, ma zarazem świadomość, że podane okoliczności mają doniosłość prawną dla powstania lub utraty prawa do świadczenia (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 975/07, LEX nr 957310). W ocenie Sądu, okoliczności te powinny była zostać gruntownie zweryfikowane w kontrolowanym postępowaniu, czego jednak organy obu instancji nie uczyniły w sposób rzetelny. Dopuściły się one tym samym naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Stwierdzone naruszenie dało podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., a w myśl art. 135 p.p.s.a. stanowiło również uzasadnienie dla uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. W dalszej kolejności należy zauważyć, że decyzja organu pierwszej instancji została skierowana do trzech podmiotów: skarżącego W. M. (dłużnika alimentacyjnego), W. M. (beneficjenta zaliczki alimentacyjnej) oraz do J. M. (beneficjenta zaliczki alimentacyjnej, reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową M. S.). Z kolei w postępowaniu odwoławczym jako stronę potraktowano wyłącznie skarżącego. Tymczasem przedmiot postępowania odwoławczego wyznacza tożsamość pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 416/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że organ drugiej instancji, ustalając katalog podmiotów biorących udział w postępowaniu odwoławczym, musi brać pod uwagę interes prawny wszystkich stron postępowania pierwszoinstancyjnego (art. 28 k.p.a.), a nie poprzestawać na prowadzeniu korespondencji wyłącznie z podmiotem wnoszącym odwołanie. To zaś oznacza, że w kontrolowanym postępowaniu organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 28 w zw. z art. 140 k.p.a., co stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji. Na marginesie wypada ponadto zwrócić uwagę organów, że J. M. w dniu 28 października 2013 r. ukończył osiemnasty rok życia i uzyskał pełną zdolność do czynności prawnych, a stosownie do art. 30 § 2 k.p.a. przez ustawowych przedstawicieli działają osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych. Rozpoznając ponownie sprawę z wniosku skarżącego, organy dokonają rzetelnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie wyznaczonym przez przepisy prawa materialnego, a w szczególności przez art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 u.ś.r. Obie ww. podstawy uznania pobranych świadczeń za nienależne powinny stać się przedmiotem wnikliwej analizy organów z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego powyżej przez Sąd. Organy prowadzące ponowne postępowanie dokonają również prawidłowego ustalenia stron prowadzonego przez siebie postępowania, mając na uwadze treść art. 28 k.p.a. Na zakończenie należy jeszcze wyjaśnić, że orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadnia treść art. 200 p.p.s.a. Na kwotę ustaloną w myśl art. 205 § 1 p.p.s.a. złożyła się natomiast równowartość wpisu od skargi (100 zł), opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (240 zł), ustalone w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło