III SA/Kr 1235/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. G. w przedmiocie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r. w sprawie III SAB/Kr 67/12 I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. O. Kancelaria Adwokacka [....] kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. M. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na niewykonanie wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 lutego 2013 r. w sprawie o sygn. akt III SAB/Kr 67/12. Powyższym wyrokiem WSA w Krakowie stwierdził rażącą bezczynność Wójta Gminy w załatwieniu wniosku M. G. oraz zobowiązał organ do załatwienia wniosku z dnia 7 czerwca 2008 r. w terminie 30 dni. Według skarżącego niniejszy termin, wyznaczony na załatwienie sprawy, został przez organ przekroczony. W związku z tym M. G. wniósł o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny w najwyższej wysokości za niewykonanie tego wyroku. Zdaniem skarżącego organ uporczywie uchyla się od obowiązku zakończenia sprawy, co stoi w sprzeczności z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego. W dalszej części skargi M. G. opisał stan sprawy. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, wskazując natomiast na uporczywe utrudnianie przez M. G. organowi prowadzenia postępowania o rozgraniczenie działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] położonych w P. Wójt Gminy wskazał, że w związku z wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt III SAB/Kr 67/12 niezwłocznie podjął działania w sprawie w celu jej rozstrzygnięcia. Jeszcze przed otrzymaniem akt administracyjnych z sądu wystąpił do M. G. pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r. o sprecyzowanie żądania poprzez wskazanie czy wnioskodawca żąda rozgraniczenia nieruchomości czy też innej czynności prawnej. W piśmie tym organ wskazał, że w przypadku żądania dokonania czynności rozgraniczenia nieruchomości wnioskodawca ma obowiązek wskazać, które granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami mają być przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego. Organ podał jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o rozgraniczenie (m.in. dokumenty stwierdzające tytuł prawny do nieruchomości będących przedmiotem rozgraniczenia). W dniu 30 lipca 2013 r. M. G. wystąpił do Wójta Gminy z kolejnym pismem w którym opisał przebieg sprawy, nie sprecyzował jednak swojego wniosku i nie odniósł się do wezwania organu. Wobec powyższego organ pismami z dnia 1 sierpnia 2013 r. i 20 sierpnia 2013 r. ponownie wezwał M. G. o sprecyzowanie wniosku. W odpowiedzi M. G. pismem z dnia 28 sierpnia 2013 r. wskazał, że wnosi o wykonanie w trybie administracyjnym rozgraniczenia działki nr [...] z działkami nr [...], [...] i [...] położonych w P. Organ pismami z dnia 3 września oraz 24 września 2013 r. wezwał M. G. do uzupełnienia wniosku dotyczącego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego poprzez wniesienie opłaty skarbowej w kwocie 10 zł i dołączenie dowodu wpłaty, dołączenie dokumentów stwierdzających tytuł prawny oraz wypisy z rejestru gruntów do nieruchomości będących przedmiotem rozgraniczenia tj. dz nr [...], [...], [...] i [...] położonych we wsi P i podanie aktualnych adresów wszystkich stron postępowania wymienionych w dokumentach stwierdzających tytuł prawny. Nadto przedłożenie oświadczenia geodety uprawnionego, iż wykona rozgraniczenia na koszt i zlecenie wnioskodawcy. Organ już wówczas posiadał wiedzę, że działka nr [...] ma nieuregulowany stan prawny, a jej właściciele nie żyją. Wójt Gminy polecił radcy prawnemu zatrudniony w urzędzie na polecenie aby pomógł M. G. w uregulowaniu stanu prawnego działki nr [...]. W tym celu radca prawny przygotował odpowiednie wnioski skarżącemu w celu wystąpienia do właściwych sądów rejonowych o stwierdzenie nabycia spadku po nieżyjących właścicielach działki nr [...]. Postępowania toczyły się w różnych sądach rejonowych. Następnie organ pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. ponownie wezwał wnioskodawcę o nadesłanie brakujących dokumentów, poinformował przy tym, że w przypadku nieuzupełnienia wniosku nie będzie możliwym przeprowadzenie postępowania o rozgraniczenie. W odpowiedzi M. G. przesłał pismo w którym wskazał, że Wójt Gminy powinien wykonać rozgraniczenie bez potrzeby ponoszenia przez niego kosztów i bez konieczności nadsyłania wymaganych dokumentów. W związku z powyższym organ pismem z dnia 6 lutego 2014 r. pozostawił wniosek M. G. bez rozpoznania powołując jako podstawę prawną art. 64 § 2 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola taka polega m.in. na rozpoznawaniu skarg na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Stosownie do art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności lub przewlekle prowadzić postępowanie po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Skarżący przed złożeniem skargi na niewykonanie wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 lutego 2013 r. w sprawie o sygn. akt III SAB/Kr 67/12 zwracał się do Wójta Gminy o wykonanie tego wyroku pismami z dnia 20 lipca 2013 r. i 28 sierpnia 2013 r. Zatem skoro w sprawie zostały spełnione formalne przesłanki obowiązkiem Sądu było merytoryczne rozpatrzenie niniejszej sprawy. W przedmiotowym postępowaniu sąd dokonuje oceny w zakresie wykonania bądź niewykonania innego, prawomocnego orzeczenia sądowego. Niewykonanie przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność ma miejsce wtedy, gdy organ administracji publicznej będąc zobowiązanym prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, nie wykonuje nałożonego przez ten sąd obowiązku, polegającego na wydaniu w określonym terminie aktu lub dokonaniu określonych przez sąd czynności procesowych. Dotyczy to zarówno obowiązków objętych sentencją wyroku, jak też wskazań zawartych w jego uzasadnieniu. Przez niewykonanie wyroku należy, więc rozumieć pozostawanie organu w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00). Zatem za niewykonanie wyroku należy uznać takie działanie organu, które następuje po zwrocie akt administracyjnych organowi przez sąd administracyjny, lecz pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w prawomocnym wyroku sądu. W wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. W związku z powyższym, w postępowaniu wywołanym omawianą skargą sąd administracyjny powinien przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu i dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania, czy też ta bezczynność lub przewlekłość jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Analizując treść uregulowania zawartego w omawianym art. 154 P.p.s.a. należy zauważyć, że przewidziana w nim możliwość wymierzenia przez sąd grzywny organowi pozostającemu w zwłoce w wykonaniu orzeczenia sądu, nie zakłada w żadnym razie automatyzmu w zastosowaniu przez sąd tej sankcji, jeśli tylko strona - po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku - wniesie skargę z żądaniem wymierzenia organowi grzywny, a sąd stwierdzi, że upłynęły ustawowe terminy załatwienia sprawy. Rozpoznając skargę strony opartą na przesłankach określonych we wskazanym przepisie, sąd administracyjny jest obowiązany wziąć pod uwagę nie tylko fakt niewydania przez organ odpowiedniego aktu bądź dokonania czynności, ale także rozważyć wszelkie okoliczności związane z pozostawaniem przez organ w zwłoce z załatwieniem sprawy. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 426/05 (Lex nr 198147), a także w wyroku z dnia 5 października 2009 r. sygn. akt I OSK 201/09 (niepublikowany) stwierdzając, że wymierzenie organowi grzywny może mieć miejsce tylko wtedy, gdy po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności (czy też stwierdzającym bezczynność), organ administracji pozostaje w bezczynności z przyczyn od niego zależnych. Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Kr 67/12 i przekazaniu akt sprawy Wójtowi Gminy w dniu 16 lipca 2013 r.(zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych sprawy o sygn. akt III SAB/Kr 67/12) organ ten już wcześniej 16 kwietnia 2013r. podjął niezwłoczne działania mające na celu rozpoznanie wniosku i załatwienie sprawy M. G. Przede wszystkim organ starał się wyjaśnić, co konkretnie było przedmiotem wniosku skarżącego z dnia 7 czerwca 2008r. a co ze sposobu formułowania pism skarżącego nie było łatwe oraz ustalić krąg stron postępowania. Sprecyzowanie tej kwestii miało kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Pamiętać bowiem należy, że nieustalenie przez organ orzekający rzeczywistego żądania wnioskodawcy stanowi rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 61 § 1, art. 63 § 2 i art. 147 K.p.a. Jest to uzasadnione faktem, że ani organ administracyjny ani sąd nie mają prawa podejmowania za stronę decyzji co do tego, w jakim trybie ma być prowadzone postępowanie administracyjne na wniosek strony. Organ pismami z 1 sierpnia i 20 sierpnia 2013 r. wezwał M. G. do sprecyzowania wniosku bowiem M. G. w piśmie z 30 lipca 2013 r. nie uczynił tego opisując jedynie stan sprawy. W efekcie tych wezwań M. G. pismem z 28 sierpnia 2013 r. poinformował organ, że jego wniosek dotyczy rozgraniczenia działki nr [...] i działek nr [...], [...] oraz [...] położonych w P. W związku z powyższym Wójt Gminy podjął niezbędne kroki celem zakończenia sprawy. Pismem z dnia 3 września 2013 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez między innymi wniesienie opłaty skarbowej w kwocie 10 zł, dołączenie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości będących przedmiotem rozgraniczenia, podanie aktualnych adresów wszystkich stron postępowania czy też przedłożenie oświadczenia geodety uprawnionego, iż wykona rozgraniczenie. Pomimo nieuzupełnienia wniosku przez M. G., organ podejmował dalsze czynności w celu zakończenia sprawy i wydania decyzji administracyjnej. Zaznaczyć należy, że na polecenie Wójta Gminy radca prawny zatrudniony w organie pomagał skarżącemu z wystąpieniem do właściwych sądów o przeprowadzenie postępowań spadkowych po zmarłych właścicielach działki [...]. Jednakże bez współpracy ze strony skarżącego organowi nie udało się zdobyć dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Dlatego kolejnym pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. organ ponownie wezwał M. G. do uzupełnienia jego wniosku dotyczącego wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego poprzez nadesłanie wskazanych dokumentów, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. W związku z nieuzupełnieniem wniosku przez skarżącego Wójt Gminy pismem z dnia 6 lutego 2014 r. znak [...] pozostawił wniosek M. G. bez rozpoznania. Z przedstawionego przebiegu sprawy jasno wynika, że organ po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Kr 67/12 podjął wszelkie niezbędne kroki celem wyjaśnienia i zakończenia sprawy z wniosku skarżącego. Okoliczności sprawy bezspornie wskazują, że brak współpracy ze strony skarżącego utrudniał, a wręcz uniemożliwiał organowi prowadzenie postępowanie. W omawianym przypadku bezczynność organu nie wystąpiła, gdyż organ I instancji podejmował i to autentycznie, niepozorowane ale niewątpliwie konieczne czynności celem rozpatrzenia sprawy i zastosowania się do wskazań wyroku, a co okazało się nie możliwe z uwagi na bierną i roszczeniową postawę skarżącego. W przedstawionych okolicznościach należało uznać, że powstrzymanie się przez organ z wydaniem aktu lub podjęciem czynności w sprawie było w pełni uzasadnione. Po pierwsze organ był zobowiązany ustalić dokładnie treść żądania strony oraz krąg uczestników postępowania, a następnie przeprowadzić postępowanie administracyjne, w tym dowodowe w celu dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z powodu nieuzupełnienia braków formalnych wniosku organ postawił go bez rozpoznania, do czego zmusiła go przede wszystkim bierna postawa skarżącego wyrażająca się w braku koniecznej współpracy w celu przeprowadzenia postępowania w sposób przewidziany prawem. W przedmiotowej sprawie nie można przypisać żadnej winy organowi, którego działania zmierzały do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zakończenia jej. Nieuzasadnione byłoby w tej sytuacji zastosowanie wobec Wójta Gminy sankcji dyscyplinującej przewidzianej w art. 154 P.p.s.a. Sąd nie może wymierzyć grzywny, w sytuacji nieterminowego załatwienia sprawy, jeśli zwłoka była uzasadniona. Należy dodatkowo wskazać, że do terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 K.p.a. nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub z przyczyn niezależnych od organu - art. 35 § 5 K.p.a. (vide wyrok NSA z 26 lutego 2008 r., I OSK 1529/07, Lex nr 453494, WSA w Warszawie z 13 października 2006 r., VI SA/Wa 1636/06, Lex nr 264609 oraz WSA w Gdańsku z 22 listopada 2007 r., II SA/Gd 485/07). W niniejszej sprawie, mimo określenia terminu zakończenia sprawy w wyroku WSA w Krakowie sygn. akt III SAB/Kr 67/12, wystąpiły przyczyny opóźnienia, które w ocenie Sądu orzekającego żadnym stopniu nie zależały od organu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o art. 250 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).