III SA/Kr 124/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na poświadczenie nieprawdy przez Starostę postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Sygn. akt III SA/Kr 124/09 P O S T A N O W I E N I E Dnia 30 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na poświadczenie nieprawdy przez Starostę postanawia skargę odrzucić Skarżący w dniu 28 września 2009 r. skarżący na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższym wniosek został rozpatrzony i postanowieniem z dnia 16 października 2009 r. Referendarz Sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia w ustawowo zakreślonym terminie sprzeciw złożył Starosta. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że skarżący jest właścicielem szeregu nieruchomości położonych w P., wyszczególnionych w załączonym do sprzeciwu wypisie rejestru gruntów. Starosta twierdzi zatem, że skarżący jest w stanie we własnym zakresie ponieść koszty sądowe. Ponadto, podnosi, że posiadany przez skarżącego majątek może stanowić źródło dochodów. Skarżący może go nap. Wydzierżawić. Może też stanowić zabezpieczenie pożyczki lub kredytu w celu uzyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. W celu zweryfikowania informacji podniesionych w sprzeciwie Sąd wezwał skarżącego o wyjaśnienie, czy faktycznie jest właścicielem nieruchomości wyszczególnionych w wykazie oraz o podanie czy na nieruchomość tych prowadzi działalność gospodarczą lub rolniczą. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący ustosunkował się do twierdzeń organu wyjaśniając, że na wskazanych nieruchomościach nie prowadzi działalności gospodarczej, rolniczej i nie uzyskuje z nich żadnych dochodów. Gospodarstwa rolnego nie może wydzierżawić z uwagi na to, że stanowią go grunty V i VI klasy. Wszelka działalność prowadzona na nich przynosi straty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. W myśl przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych (co ma miejsce w niniejszej sprawie) prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Koszty te są bowiem rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym i jako takie winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawcy nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W rozpatrywanym przypadku z treści złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że jest on osobą starszą i schorowaną. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład jego majątku wchodzi 60 metrowy dom z 8 metrowym mieszkaniem oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3, 56 ha stanowiąca ugór. Miesięczny dochód skarżący określił na 1300,45 zł. emerytury. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma 69 lat, ciężko choruje na szereg schorzeń w związku z czym miesięcznie wydaje na lekarstwa i wizyty u lekarzy ok. 900 zł, co stanowi znaczną cześć środków jakimi dysponuje. Podniósł, że ze względu na stan zdrowia nie może podjąć pracy w gospodarstwie rolnym. Dom w którym zamieszkuje pozbawiony jest takich wygód jak woda, prąd, łazienka, CO. Zaznaczył, że z jego skarg toczy się przed tutejszym sądem kilkanaście postępowań. Z dodatkowych wyjaśnień skarżącego złożonych na wezwanie sądu w celu oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego wynika, że jest on właścicielem kilkunastu nieruchomości rolnych, które jak twierdzi nie przynoszą żadnego dochodu. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględnia realną sytuację finansową strony, w tym również przyczyny takiego stanu rzeczy. Oceniając sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku w kosztach utrzymania ponieść kosztów postępowania sądowego. Jego sytuacja finansowa, przy uwzględnieniu stanu zdrowia skarżącego jest na tyle trudna, że ewentualne koszty sądowe byłyby znacznym obciążeniem budżetu skrzącego. Posiadanie nieruchomości przez skarżącego nie niweczy zasadności jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W chwili składania wniosku nie miał bowiem skarżący realnej możliwości poniesienia kosztów sądowych we własnym zakresie. Potencjalna możliwość uzyskania środków finansowych przez np. sprzedaż nieruchomości, dzierżawę albo wynajem, nie ma znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak NSA w sprawach o sygn. OZ 1072/04, OZ 1068/04, I OZ 707/05, I OZ 387/05, I OZ 1421/05). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji niniejszego postanowienia. Uzasadnienie W dniu 26 stycznia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga J. P. na "naruszenie prawa przez Starostę poświadczenie nieprawdy w odpowiedzi na skargę z 17 listopada 2008." W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ w odpowiedzi na skargę złożoną przez skarżącego na bezczynność Starosty do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie poświadczył nieprawdę wskazując, że J. T. został wpisany jako właściciel działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...] P. w ewidencji gruntów i budynków na podstawie dokumentu oznaczonego sygn. akt [...] oraz [...]. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, że wpisy dotyczące właścicieli w operacie ewidencji gruntów i budynków mają jedynie charakter informacyjny i nie świadczą o prawie własności nieruchomości, a tym samym mogą ulec aktualizacji w przypadku przedłożenia wymaganych prawem dokumentów. Organ zaznaczył, że skarżący nie przedłożył dokumentów, świadczących, że jest on właścicielem działki nr [...] obr. [...] P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 3 § 2 ustawy, który stanowi, że kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z mocy art. 3 § 3 w/w ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, a stosownie do art. 4 rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Mając na uwadze powyższą regulację stwierdzić należy, że skarga złożona w niniejszej sprawie na "poświadczenie nieprawdy przez Starostę w odpowiedzi na skargę" nie jest sprawą sądowoadministracyjną, leżącą w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Odpowiedz na skargę nie jest bowiem aktem administracyjnym, decyzją administracyjną, ani postanowieniem, ani innym aktem podlegającym kontroli sądu. Zgodnie zatem z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości (kognicji) sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).