III SA/Kr 1242/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant Sekretarz Sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 28 lipca 2025 r., nr SKO-NP-4115-64/25 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z 23 czerwca 2024 r. Wójt Gminy N. odmówił skarżącemu (W. Z.) przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie można jednoznacznie stwierdzić czy niepełnosprawność skarżącego powstała przed 21 rokiem życia. W orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności skarżącego z 2016 i 2025 r. istniał zapis, że nie da się ustalić początku jego niepełnosprawności. Z kolei w orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności z 2006 r. i 2013 r. podano, że początek niepełnosprawności skarżącego datuje się na 1992 r. tj. 27 rok życia skarżącego. Ponadto od 2016 r. podstawą wydawanych wobec skarżącego orzeczeń o stopniu niepełnosprawności są inne schorzenia niż te, które wskazywano w orzeczeniach z 2006 r. i 2013 r. W odwołaniu skarżący podał, że od urodzenia ma wrodzoną wadę kręgosłupa. W dzieciństwie doznał też urazu głowy i kręgosłupa. Ponadto ma nerwicę lękową spowodowaną śmiercią w pożarze osoby najbliższej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją z 28 lipca 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu ww. świadczenia, gdyż nie spełniał on łącznie ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 z późn. zm.)., to jest nie wykazał w sposób przewidziany prawem, że jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez niego 21 roku życia. Tymczasem przy przyznawaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia (wyrok WSA w Kielcach z 9 października 2013 r. II SA/Ke 543/13; wyrok WSA w Opolu z 11 maja 2017 r. II SA/Op 125/17, wyrok NSA z 28 czerwca 2012 r., I OSK 259/12). Kolegium ustaliło, że skarżący (ur. 1965 r.) do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego załączył orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu z 25 marca 2025 r., zgodnie, z którym został zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności terminowo do dnia 31 marca 2029 r. Jednocześnie ze znajdujących się w aktach sprawy wcześniejszych orzeczeń, którymi legitymował się skarżący jak i z odpowiedzi Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu na wezwanie organu I instancji wynikało, że określenie początku niepełnosprawności w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności skarżącego z 2016 r. i 2025 r. zawierało zapis "nie da się ustalić". Kolegium zaznaczało przy tym, że od 2016 r. podstawą do wydania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności były inne schorzenia niż te, które zostały wskazane podczas wydawania orzeczeń w 2013 r. i w 2006 r. Dodatkowo data początku niepełnosprawności zawarta w orzeczeniach z 2013 r. i 2006 r. zawierała zapis: od 1992 r. czyli wskazywała na 27 rok życia skarżącego. W okolicznościach faktycznych sprawy, gdy zebrane dowody jednoznacznie stwierdzały, że ustalony stopień niepełnosprawności skarżącego datował się od 29 listopada 2024 r. a daty powstania niepełnosprawności nie dało się ustalić, czy też - jak wskazano w orzeczeniach z 2006 r. i 2013 r., istniała ona od 1996 r., nie zostały spełnione przesłanki z art. 16 ust. 3 ww. ustawy do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Zatem, w stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Organ odwoławczy podkreślał, że ani organ I instancji, ani Kolegium nie mają kompetencji do przeprowadzania własnych ustaleń dowodowych w materii rozstrzygniętej orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie są też uprawnione do podważania rozstrzygnięć zawartych w takim orzeczeniu (wyrok NSA z 26 lipca 2013 r. I OSK 2590/12; z 13 marca 2014 r. I OSK 325/13; z 14 grudnia 2023 r. I OSK 1999/22, z 22.03.2024 r. I OSK 500/23). W skardze do WSA w Krakowie skarżący wniósł jak w odwołaniu od decyzji. Podkreślił, że od dziecka jest chory. Opisał przy tym swoje traumatyczne doświadczenia związane z przeżyciem w dzieciństwie pożaru i doznanym później uszkodzeniem kręgosłupa. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalanie skargi podtrzymując wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie została uwzględniona ponieważ skarżący nie dysponował orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, które w sposób wyraźny wskazywałoby na powstanie tej niepełnosprawności przed ukończeniem 21 roku życia. Wydane decyzje zostały oparte na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołany przepis stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Żadne z przedstawionych przez skarżącego orzeczeń o posiadanym stopniu niepełnosprawności, nie wskazywało, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Trzeba też dodać, że wskazywane w tych orzeczeniach przyczyny niepełnosprawności były różne, co tylko dowodzi, że skarżący cierpiał na rozliczne schorzenia. Niemniej jednak, co Sąd podkreśla ponownie, żadne z orzeczeń właściwych organów do spraw orzekania o niepełnosprawności, nie wskazywało istotnego dla sprawy momentu czasowego tj. roku lub przynajmniej określenia, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Zdaniem Sądu, nie można więc organom zarzucić, że wydane decyzje naruszały prawo. Słusznie Kolegium podkreślało, że organy pomocowe (orzekające w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego) nie mogły przyznać zasiłku, samodzielnie uznając, że orzeczone schorzenia powstały u skarżącego przed 21 rokiem życia. Przedkładane przez skarżącego dokumenty, w tym nawet opinia sądowo-lekarska, wskazują na urazy powstałe w 1992 r., co zbieżne jest z orzeczeniem o niepełnosprawności z 2007 r. i z 2013 r. wskazującymi na powstanie niepełnosprawności w 1992 r. (o symbolach: 5-R oraz 07-S; 05-R i 02-P). Wskazany w tych orzeczeniach 1992 r. to 27 rok życia skarżącego (urodzonego w 1965 r.) Nie jest więc tak, że organy nie chciały przyznać świadczenia, ale dopóki skarżący nie będzie dysponował orzeczeniem o niepełnosprawności wskazującym na datę jej powstania nie później niż ukończone przez niego 21 rok życia – przyznanie świadczenia nie będzie możliwe. Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).