III SA/Kr 1246/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o prawo pomocy w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu radcę prawnego. K. Ś. wniósł na formularzu PPF z daty 1 września 2014 r. o przyznanie zwolnienia do kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. Wskazał w nim, że dysponuje dochodem rzędu 529 zł pobieranym jako zasiłek stały. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, w pkt II oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 listopada 2014 r. Skarżący wniósł skutecznie sprzeciw od tego postanowienia. Wezwaniem z dnia 5 grudnia 2014 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 2 grudnia 2014 r., skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w terminie do 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy poprzez udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem i nadesłanie kserokopii rachunków oraz faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy, wyjaśnienie czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe czy z innymi członkami rodziny i w jaki ewentualnie sposób dzielą się kosztami utrzymania, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków oraz o wyjaśnienie czy otrzymuje inną pomoc finansową niż pochodzącą ze środków pomocy społecznej i w jakiej ewentualnie kwocie. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 11 grudnia 2014 r. Odpowiedział w terminie, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, i taką formę mieszkania zgłasza Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej, niemniej faktycznie zamieszkują u niego dzieci. Wynika to z braku warunków w mieszkaniu, które dzieci formalnie zajmują z matką oraz babcią. Określił swoją sytuację jako bardzo ciężką, gdyż jedynym dochodem, którym dysponuje jest dochód z zasiłków otrzymywanych z pomocy społecznej. Nie starcza on na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w związku z czym zmuszony jest żebrać. W mieszkaniu temperatura zimą osiąga 15 - 17 °C. Załączył szereg dokumentów w postaci: pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 13 marca 2013 r. do Zarządu Budynków Komunalnych zawierającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy K. Ś. dotyczącej przywrócenia tytułu prawnego do zajmowanego lokalu (ul. C w K). W piśmie opisano sytuację bytową skarżącego. Wskazano, że jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, przewlekle chorą (choroba psychiczna), co w sumie ogranicza jego zdolność zarobkowania. Nie pobiera żadnych świadczeń rentowych. Objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Posiada zadłużenie z tytułu nieregulowanych opłat czynszowych. Zgodnie z pismem z dnia 14 listopada 2014 r. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej skarżący pobiera zasiłek stały i okresowy. Z pisma z 4 grudnia 2014 r. tego organu wynika z kolei, że skarżący zasiłek stały wynosi 529 zł, zasiłek okresowy pobierany jest w kwocie 106,50 zł oraz, że skarżący otrzymuje zasiłki celowe. Opłata za bezumowne korzystanie z lokalu przy ul. C wynosi 550,04 zł, energia 102,23 zł, leki 60,81 zł W roku 2014 skarżący nie dokonał żadnej wpłaty za zajmowany lokal ani też za energię. W miesiącu październiku 2014 r. uregulował alimenty w wysokości 400 zł. Załączone decyzje oraz postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 3 grudnia 2014 r. wskazują, że skarżącemu odmówiono przyznania zasiłków celowych na opłacenie prądu, kosztów usługi fryzjerskiej, opłat za czynsz za listopad 2014 r. i od listopada 2011 r. do października 2014 r. Z pisma z dnia 10 grudnia 2014 r. wynika, że skarżący ubiegał się o pomoc żywnościową w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD) ze względu na ubóstwo i niepełnosprawność. Z wyciągu konta Zarządu Budynków Komunalnych wynika, że na dzień 30 września 2014 r. skarżący posiada zadłużenie czynszowe w kwocie 19.873,16 zł. Ponadto skarżący załączył dwa wezwania do zapłaty z Tauronu Polska Energia, łącznie na kwotę 155,03 zł oraz fakturę za leki na kwotę 80,90 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy z tego względu, że niniejsza sprawa należy do spraw o kategorii "6320" - z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W związku z powyższym Sąd w pkt l sentencji postanowienia orzekł na podstawie 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie K. Ś. radcy prawnego podlega rozpoznaniu na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Generalnymi zasadami prawa pomocy pozostaje, że to do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Natomiast przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.03.2014 r. sygn. akt II OZ 280/14, Lex nr 1447304, z 29.05.2013 r. sygn. akt II OZ 405/13, Lex nr 1319088). W ocenie Sądu K. Ś., uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie Sądowi na wezwanie z dnia 5 grudnia 2014 r. szeregu wymaganych dokumentów i wyjaśnień, wykazał w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zostały poparte stosownymi pismami organów (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Zarządu Budynków Komunalnych), które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nim stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu. Powyższe wskazuje na spełnienie przesłanki przyznania K. Ś. radcy prawnego, o czym orzeczono w pkt II sentencji postanowienia na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.