III SA/Kr 1271/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Jakub Makuch WSA Bogusław Wolas Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Ł. M. działającego przez opiekuna prawnego M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 maja 2024 r. nr SKO.PS/4110/215/2024 w przedmiocie umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie Decyzją z 15 marca 2024 r., Prezydent Miasta Krakowa postanowił umieścić Ł. M. w Domu Pomocy Społecznej w K., ul. Ł. [...]. Powodem wydania decyzji było ustalenie, że nie był on zdolny do samodzielnego funkcjonowania w życiu godzinnym oraz wymaga całodobowej opieki. Odwołanie od tej decyzji wniosła M. M. (skarżąca) - babka skierowanego do DPS-u i jego przedstawiciel ustawowy. Podała, że wskazany w decyzji DPS nie umożliwi jej wnukowi dalszego rozwoju ze względu na dużą ilość podopiecznych oraz ich wiek. W jej ocenie, wnuk wymaga indywidulanych zajęć terapeutycznych, "potrzebuje warsztatów rozwojowych na jego możliwości". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 27 maja 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji była prawidłowa. Kolegium wskazało na art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.), a dalej podało, że Sąd Rejonowy w Nowym Targu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z 17 października 2023 r., [...] zezwolił na umieszczenie wnuka skarżącej w DPS, bez jego zgody. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 25 października 2023 r. Kolegium wskazało, że wnuk skarżącej ma 24 lata, mieszka ze skarżącą w miejscowości K., jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz do samodzielnego pełnienia ról społecznych i zaspokajania podstawowych potrzeb, a także do podejmowania decyzji (wywiad środowiskowy przeprowadzony przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł.). Dodatkowo, z opinii psychologicznej wynikało, że wymaga ubezwłasnowolnienia z uwagi na całokształt obrazu klinicznego. W tej sytuacji Wójt Gminy Ł. wydał 1 marca 2024 r. decyzję i orzekł o skierowaniu wnuka skarżącej do DPS przeznaczonego dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, na czas nieokreślony. Konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia była ww. decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 15 marca 2024 r. Kolegium podkreśliło, że wnuk skarżącej nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, wymaga całodobowej opieki, której rodzina nie jest mu w stanie zapewnić. Skarżąca jest w podeszłym wieku, zmaga się z problemami zdrowotnymi i sama wymaga opieki i pomocy. Wskazany w decyzji DPS jest placówką przeznaczoną dla dzieci, młodzieży i dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie i zapewnia usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne wynikające z potrzeb mieszkańców, jest to zatem placówka odpowiednia dla wnuka skarżącej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium, podnosząc zarzuty naruszenia: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a przez brak zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że zachodzą przesłanki do umieszczenia jej wnuka w placówce DPS nieprzystosowanej do potrzeb wnuka i zdolności intelektualnych. W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała argumentację jaką przestawiła w odwołaniu. Jej zdaniem skierowanie wnuka do placówki wskazanej w decyzji organu I instancji wpłynie negatywnie na jego dalszy rozwój, gdyż w placówce tej przebywają osoby o znacznie większym stopniu upośledzenia. Placówka nie daje szans na poprawę sytuacji zdrowotnej. Wnuk, mimo że ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga całodobowej opieki jest w stanie funkcjonować w społeczeństwie i wykonywać podstawowe czynności dnia codziennego. Oderwanie go od dotychczasowego środowiska, z którym jest związanym emocjonalnie wpłynie negatywnie na jego psychikę i pogorszy stan zdrowia. Skarżąca podała, że na chwilę obecną jej stan się polepszył i jest w stanie sprawować opiekę nad wnukiem. Stara się też o miejsce dla wnuka w placówce dziennego pobytu "C." w N., które jest dla niego duża szansą na możliwość funkcjonowania w dotychczasowym środowisku. Za pismem z 13 sierpnia 2024 r. – przesłanym pośrednictwem organu odwoławczego, skarżąca przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego w Nowym Targu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 30 lipca 2024 r., [...] uchylające postanowienie tego Sądu 17 października 2023 r., [...]. Za pismem z 6 września 2024 r. skarżąca przedłożyła m.in. decyzję Burmistrza N. z 27 sierpnia 2024 r., nr SŚ-5027-4/24 o skierowaniu jej wnuka do Środowiskowego Domu Samopomocy "C." w N. prowadzonego przez Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, od września 2024 r. do 30 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Sąd uwzględnił skargę ponieważ przedstawione przez skarżącą dokumenty (ww. postanowienie Sądu Rejonowego w Nowym Targu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 30 lipca 2024 r., [...] uchylające postanowienie tego Sądu 17 października 2023 r., [...] oraz ww. decyzja Burmistrza N. z 27 sierpnia 2024 o skierowaniu do Środowiskowego Domu Samopomocy "C." w N.) stanowiły okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej "p.p.s.a.". Pomimo więc, że organom nie można było zarzucić w sposób bezpośredni naruszenia prawa., to jednak zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, skargę należało uwzględnić. Na wstępie Sąd zaznacza, że skoro skarżąca przedstawiła dowody uchylenia orzeczeń będących podstawą wydania zaskarżonych rozstrzygnięć, a także nową decyzję o skierowaniu wnuka do ośrodka, o który się starała – to w sprawie zaistniały przesłanki z art. 145 §1 pkt 8 k.p.a. Przepis ten stanowi, że wznawia się postępowanie administracyjne w sytuacji gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Tak było w rozpoznawanej sprawie. W tym miejscu należałoby więc powtórzyć za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie (obszernie powołującym się w wyroku z 21 marca 2024 r., III SA/Kr 1641/23 na orzecznictwo sądów administracyjnych), że jako stabilne uznać należy stanowisko judykatury, a także piśmiennictwa prawniczego co do tego, że podstawę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny stanowi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowieniowych zawartych w art. 145 § 1 k.p.a., a nie tylko tych, które wiążą się z naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2011 r., II OSK 807/11 i z 14 listopada 2006 r., II OSK 1321/05, czy wyrok tego Sądu w składzie 7 sędziów z 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, , a także Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 528-529; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. T. Wosia, Warszawa 2011, s. 662-663). Reasumując, w orzecznictwie i doktrynie zgodnie uznaje się, że pojęcia "naruszenia prawa" o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. nie można ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu, a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji (co miało miejsce w kontrolowanej sprawie). Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego np. określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a., czy też w art. 145a k.p.a. Tak więc w razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (tak NSA w wyroku z 23 marca 2016 r., I OSK 2947/14, WSA w Gliwicach w wyroku z 21 lipca 2014 r., IV SA/Gl 552/14). Z tych to powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I wyroku). Sąd umorzył również postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ skoro skarżąca otrzymała decyzję umieszczającą wnuka w innym ośrodku (o co zresztą się starała), to prowadzenie ponownie postępowania w przedmiocie umieszczenia skarżącego w DPS w K. przy ul. Ł. było bezcelowe, a więc bezprzedmiotowe. Postępowanie administracyjne należało więc umorzyć (pkt II wyroku).