III SA/Kr 1285/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Maria Zawadzka SO del. Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odsetek od wypłaconych należności z tytułu zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów skargę oddala. "A" sp. z o.o. w K dalej, jako spółka, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17.04.2012 r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2012 r znak [...] odmawiające przyznania spółce odsetek od wypłaconych z opóźnieniem należności w kwocie 231.890,49zł. za przechowywanie pojazdów. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny sprawy : Naczelnik Urzędu Skarbowego po rozpatrzeniu wniosku spółki z dnia 09.12.2011 r o przyznanie odsetek od należności przyznanej spółce na podstawie postanowienia z dnia [...] 2009r. nr [...] odmówił spółce przyznania odsetek. Należności zostały wypłacone spółce w związku ze zwrotem wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 130 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.) dalej, jako p.r.d. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 p.r.d. i związanych z tym należnościami mają, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 50, poz. 449) zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17.06.1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. nr 229 poz. 1954 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy dalej jako u.p.e.a. Przepisy te określają obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru. Zdaniem organu charakter należności przewidzianych w przepisie art. 102 § 2 u.p.e.a. ogranicza stosowanie do nich przepisów Kodeksu cywilnego. Treść art. 1 k.c. wprost wskazuje, że reguluje on stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi, które opierają się na zasadzie równości stron. Natomiast stosunki wynikające z przepisów prawa administracyjnego między organami administracji publicznej a stronami postępowania administracyjnego opierają się na władztwie administracyjnym polegającym na tym, że podmiot administracji publicznej działający na podstawie normy prawnej władczo rozstrzyga o pozycji prawnej strony postępowania administracyjnego. W związku z tym przepisy Kodeksu cywilnego nie mogą mieć zastosowania do należności wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych takich jak m.in. prawo do żądania przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór tym bardziej odsetek od tych należności, bowiem znajdują się one poza zakresem uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym. Organ podniósł, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się już pogląd, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych (Uchwała SN z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, postanowienie SN z dnia 11 lutego 2009 r., sygn. akt V CSK 332/08, Lex nr 515452). Zatem między Naczelnikiem Urzędu Skarbowego a A Sp. z o. o. w K został nawiązany stosunek administracyjny. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podstawą przyznania wynagrodzenia za dozór, a ta ustawa nie przewiduje wypłaty odsetek. W tych okolicznościach sprawy organ uznał, iż spółce nie należą się odsetki od wypłaconych z opóźnieniem należności. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia spółki z dnia 24.01.2012r. na wyżej wskazane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2012 r. odmawiające przyznania odsetek, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 K.p.a, w związku z art. 18, art. 17 i art. 102 § 2 u. p e a utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt III CZP, 47/07 w której stwierdzono, że Skarb Państwa łączy z osobami prowadzącymi parking, na którym umieszcza się pojazdy usunięte z drogi, stosunek prawny uregulowany przepisami prawa publicznego i jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych. Ponadto w orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wyraźnie wyartykułował, że między jednostką prowadzącą parking, a Skarbem Państwa nie dochodzi do zawarcia umowy przechowania pojazdu. Pogląd ten jest utrzymywany przez dalsze orzeczenia Sądu Najwyższego (sygn. akt V CSK 332/08 oraz II CSK 284/08), w których podkreślono, że podmiot, na którego parkingu pojazd został umieszczony w trybie określonym w art. 130a ust. 5c p.r.d., nie jest pozbawiony drogi sądowej w zakresie dochodzenia wynagrodzenia za przechowywanie takiego pojazdu, ponieważ przysługuje mu droga przed sądami administracyjnymi, nie zaś powszechnymi. Rozstrzygając sprawę ukształtowaną w drodze stosunku administracyjnoprawnego organ nie może stosować przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepis szczególny na to nie pozwala. W szczególności art. 102 § 2 u.p.e.a. przewiduje kompetencję dla organu w zakresie koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanych z wykonywaniem dozoru, nie określając przy tym, że do tego stosunku stosuje się, choćby pomocniczo, przepisy prawa cywilnego. Nie zawiera on natomiast kompetencji do ustalenia odsetek w trybie administracyjnym. Podstawa taka nie wynika także z innych przepisów mających zastosowanie w sprawie, czy to powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów czy też Kodeksu postępowania administracyjnego, który ma odpowiednie zastosowanie w sprawie na podstawie art. 18 u.p.e.a. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej - Stronie nie przysługują żadne odsetki, ponieważ brak stosownej podstawy prawnej, a należy mieć na względzie, że ustalenie odsetek w postępowaniu administracyjnym jest możliwe wyłącznie wtedy gdy przepis szczególny wyraźnie tak stanowi. Organ odwoławczy podał, że zapatrywanie powyższe potwierdzają orzeczenia sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.06.2011 - sygn. akt. I OSK 1121/10, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.04.2011 r., sygn. akt I OSK 940/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18.11.2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1348/11), w których wyraźnie stwierdzono, że odsetki w podobnych stanach faktycznych nie przysługują. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17.04.2012 r zarzuciła temu postanowieniu naruszenie przepisów art. 2, 32 ust. 1 oraz 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi spółka podała, że w dniu 04.01.2008 r. wniosła do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o przyznanie należności za dozór pojazdów zdeponowanych na prowadzonych przez firmę parkingach w trybie art. 130a p.r.d. - w łącznej wysokości 253.888,66 zł. Roszczenie to dotyczyło wypłaty spornej między stronami części wynagrodzenia za dozór przedmiotowych pojazdów. We wniosku zaznaczono, że w przypadku nieuiszczenia należności w terminie 2 tygodni od otrzymania wniosku strona będzie dochodzić zapłaty odsetek. Postanowienie o przyznaniu kosztów dozoru zapadło w dn. 25.09.2009 r. Zapłata należności za dozór nastąpiła w dniu 06.05.2010 r. Strona w dniu 04.10.2009 r. wniosła o uzupełnienie postanowienia o orzeczenie w przedmiocie odsetek, precyzując równocześnie sposób wyliczenia dat wymagalności. Postanowieniem z dn. [...] 2010 r Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przyznania odsetek. Strona wniosła na to postanowienie zażalenie z dn. 18.01.2010 r. skutkiem, którego zapadło postanowienie Izby Skarbowej z dn. [...] 2010 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia w tej sprawie. Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wyrokiem z dn. 25.05.2011 r. sygn. akt l SA/Kr 735/10 WSA orzekł, iż wniosek strony z 04.10.2009 r. o uzupełnienie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] 2009 r. stanowił w swej istocie zażalenie na pierwotne postanowienie w przedmiocie przyznania kosztów dozoru, zatem zażalenie z dn. 18.01.2010 r. winno zostać rozpatrzone. Sąd w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do kwestii merytorycznych związanych z należnościami odsetkowymi. Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji równocześnie pouczając stronę, iż w sprawie odsetek winna złożyć odrębny wniosek. Wniosek taki został złożony w dn. 09.12.2011 r. i następnie uzupełniony pismem z dn. 23.12.2011 r. zawierającym dokładne wyliczenia kwot żądnych odsetek oraz podający, według jakich stawek zostały te odsetki naliczone. Skarżąca spółka podniosła, że w państwie prawa podmioty (przynajmniej w kwestii wzajemnych roszczeń finansowych) winny być równoprawne. Tymczasem organy Skarbu Państwa j uważają, że te prawa równe nie są. Inny niż Skarb Państwa - podmiot (osoba prawna lub fizyczna) jest zobowiązana do zapłaty odsetek od niezapłaconych w terminie należności na rzecz Skarbu Państwa, natomiast Skarb Państwa nie ponosi takich konsekwencji mimo zaniedbań, zaniechań, lekceważenia przewidzianych prawem terminów (czy wręcz "złej woli"), a takich zaniedbań, zdaniem skarżącej, dopuścili się urzędnicy skarbowi w tej sprawie. Długotrwały okres oczekiwania na zapłatę należności za prawidłowo wykonany dozór nad pojazdami wynikał wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organów skarbowych: Zgodnie z zapisami Konstytucji RP wszystkie podmioty są równe wobec prawa, a prawa majątkowe wszystkich podmiotów winny być chronione w równy sposób. Skarżąca przyznała, że kwestia odsetek od płatności należności za dozór pojazdów zabezpieczonych na podstawie art. 130a p.r.d., obciążających Urzędy Skarbowe, nie została wprost uregulowana w żadnym akcie prawnym, jednak uważa, że zasada równego traktowania podmiotów obrotu prawnego wymaga, aby "sankcja" w postaci obowiązku i możliwości naliczenia odsetek za nieuprawnione przetrzymywanie środków finansowych należnych jednej ze stron (niezależnie od podstawy prawnej takiej należności) mogła być zastosowana wobec obu stron stosunku prawnego. Skarżąca podniosła także, że organy skarbowe - w przypadkach, gdy kwoty wyliczone za dozór pojazdów zabezpieczonych w trybie art. 130a p.r.d. traktowane są jako należność Skarbu Państwa (w sposób uzasadniony lub nie) – organy naliczają od nich odsetki jak za należności podatkowe. W przypadku natomiast, gdy chodzi o kwoty należne podmiotowi prowadzącemu parking - organy stoją na stanowisku, że odsetki się nie należą. W konkluzji skargi spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podniósł, że zasada wyrażona w art. 32 ust. 1 Konstytucji, zasada równości wobec prawa dotyczy równości obywateli. Przepis ten nie wprowadza równości organów administracji i obywateli, za wskazane w skardze art. 2 i 64 Konstytucji nie mają bezpośredniego związku z zasadą równości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270). dalej jako p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli w/w postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Odnosząc się do przedmiotowej kwestii możliwości domagania się wypłaty odsetek za dozór mienia na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bądź Kodeksu cywilnego należy uznać stanowisko skarżącej za całkowicie nieuzasadnione. Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje i przyjmuje za własne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 10.06.2011 r. sygn. akt I OSK 1121/10. Stosunek prawny, którego przedmiotem jest przechowywanie usuniętych pojazdów nie ma charakteru cywilnoprawnego, gdyż jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych, polegających na tym, że po usunięciu pojazdu jego właściciel powiadamiany jest w trybie administracyjnym o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w razie nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie. Podstawą do odbioru pojazdu jest zezwolenie administracyjne, którego wydanie uzależnione zostało od uiszczenia opłaty za usunięcie pojazdu i parkowanie. Przy czym przy nieodebraniu pojazdu przez uprawnioną osobę i przejściu jego własności na rzecz Skarbu Państwa, między jednostką prowadzącą parking, a nowym właścicielem pojazdu - Skarbem Państwa nie dochodzi do zawarcia jakiejkolwiek umowy, a w szczególności umowy przechowania pojazdu. Brak jest również w obowiązujących przepisach prawa normy, na podstawie, której tworzyłby się między jednostką prowadzącą parking, a Skarbem Państwa cywilnoprawny stosunek przechowania pojazdu. Odsetki od nieuiszczonych kwot będących wydatkami oraz wynagrodzeniem, o których mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a., nie są składnikiem żadnego z tych świadczeń. Wskazana w tym przepisie kompetencja do określenia przez organ egzekucyjny wydatków i wynagrodzenia związanych z wykonywaniem dozoru nie obejmuje prawa do ustalania odsetek. Ustalenie odsetek w postępowaniu administracyjnym jest możliwe tylko w sytuacji, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Jest to rozwiązanie systemowe. Przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, chyba, że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 u.p.e.a.. Jednak nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej prezentowanym w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, że zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru obejmuje także ustawowe odsetki, a stanowisko takie znajduje oparcie w przepisach prawa cywilnego, art. 359 k.c. i z art. 481 § 1 k.c., które mają zastosowanie niniejszej sprawie. Kwestia zwrotu wydatków, oraz brak możliwości dochodzenia ewentualnych odsetek wynika, bowiem ze stosunku administracyjnoprawnego, a ustawa natomiast nie przewiduje zapłaty odsetek od spóźnionych wypłaconych należności z tego tytułu. Skarżąca bezzasadnie podnosi, iż w związku z pozytywnym rozstrzygnięciem organu w sprawie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, o których mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a. nabyła prawo do żądania ustawowych odsetek z tytułu nieterminowego uregulowania należności, także w oparciu o Konstytucje. Twierdząc, że skoro kwestia odsetek od należności za dozór pojazdów zabezpieczonych na podstawie art. 130a ustawy o ruchu drogowym nie została uregulowana wprost w żadnym akcie prawa, to takie rozwiązanie jest niezgodne z zasadą równego traktowania podmiotów, albowiem w przypadku, gdy podmiot gospodarczy, w tym przypadku, gdy skarżąca od kwoty przyznanego wynagrodzenia za dozór zabezpieczonych pojazdów zalega z zapłatą podatku to musi uiścić stosowne odsetki od tej zaległości. Zdaniem skarżącej jest to naruszenie art. 32 ust. 1 art. 2 i art. 64 Konstytucji. Stanowisko skarżącej jest błędne. Przede wszystkim, kwestia obowiązku uiszczania odsetek od zaległości podatkowych znajduje podstawę w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa w rozdziale 6 zatytułowanym "Odsetki za zwłokę i opłata prolongacyjna." Natomiast zasada wyrażona w art. 32 ust. 1 Konstytucji, zasada równości wobec prawa dotyczy równości podmiotów, ale nie dotyczy to spraw rozstrzyganych w ramach stosunków administracyjnoprawnych, w których organy występują w ramach ustawowych uprawnień w relacjach porządkujących stosunki, relacje społeczne, w których brak jest podmiotów do ich wykonywania, tak jak w przedmiotowej sprawie przejmowania nieodebranych, porzuconych pojazdów. Z kolei za wskazane w skardze naruszenia przez organy art. 2 i 64 Konstytucji nie mają bezpośredniego związku z zasadą równości. Treść art. 2 "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej" odnosi się do organizacji państwa w oparciu o prawo, które określa zarazem kompetencje organów państwowych i wyznacza granice jego działalności. Demokratyczne państwo prawne ma zabezpieczać wpływ obywateli na władzę państwową i ich udział w podejmowaniu decyzji państwowych oraz urzeczywistniać zasady sprawiedliwości społecznej. Natomiast art. 64 odnosi się do prawa własności. " ust.1. Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia, ust. 2. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej, ust. 3. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Przepisy wyżej wymienione nie mają związku z przedmiotowym rozstrzygnięciem, które oparte jest na prawidłowej interpretacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i tym samym znajduje ochronę w Konstytucji i przyjętych tam rozwiązaniach prawnych. Należy zauważyć, że skoro skarżąca twierdzi, że postępowanie administracyjne w jej sprawie było przewlekle prowadzone to miała stosowne środki prawne do skutecznego przeciwdziałania, łącznie ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na przewlekłość postępowania, oraz bezczynność organów. Reasumując ograny orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że brak jest dopuszczalności dochodzenia odsetek od kwot stanowiących wydatki i wynagrodzenie za dozór pojazdów na drodze administracyjnej. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.