III SA/Kr 1297/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Elżbieta Kremer spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 23 września 2005 r. nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję jak również decyzję ją poprzedzającą III SA/kr 1297/05 Uzasadnienie Skarżąca S. T. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 września 2005 r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, którą utrzymano w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2005r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie o przyznanie odszkodowania z tytułu wydania przez Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego [...] decyzji [...] nr [...] z dnia [...] 1988 r. zezwalającej na dokonanie zamiany lokali i przydzielającej K. i W. K. lokal mieszkalny nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...]. Wydanie powyższych decyzji poprzedziły następujące ustalenia i rozstrzygnięcia: Skarżąca S. T. w 1992r wystąpiła pierwszy raz do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] 1988r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji, a po rozpatrzeniu wniosku S. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] 1992r. nr [...] Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, S. T. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, który wyrokiem z dnia 6 grudnia 1993r. syg.akt S.A./Kr/619/93 skargę oddalił. Następnie S. T. złożyła kolejne trzy wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...]1988r. nr [...] . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzjami: z dnia [...]1997r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a decyzją z dnia [...] 1997r.nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję, z dnia [...] 2000 r. nr [...] umorzyło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, a decyzją z dnia [...] 2001 r. nr [...] utrzymało powyższą decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 września 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 1109/01 oddalił skargę S. T. na powyższą decyzję, z dnia [...] 2005 r. również umorzyło postępowanie, utrzymując powyższe rozstrzygnięcie w mocy decyzją z dnia 11 lipca 2005 r. Wyrokiem WSA w Krakowie sygn. akt III SA/Kr 957/05 skargę na powyższa decyzję oddalono. W dniu [...] 2005 r. skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek o przyznanie odszkodowania z tytułu wydania przez Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego [...] decyzji nr [...] z dnia [...] 1988r, zezwalającej na dokonanie zamiany lokali i przydzielającej K. i W. K. lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie o przyznanie odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania administracyjnego o przyznanie odszkodowania S. T. Dnia [...] 2005 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o odszkodowanie podnosząc, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 1988 r. nie zostało prawomocnie zakończone, a dotychczasowe rozstrzygnięcia organów administracyjnych zapadły z naruszeniem prawa, w oparciu o nierzetelnie przeprowadzone postępowanie dowodowe. Na skutej odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na przepis art. 160 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071) stwierdzono brak możliwości przyznania odszkodowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej, kwestia nieważności decyzji z dnia [...] 1988 r. nr [...] była już przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 1992 r. i prawomocnym wyrokiem z dnia [...] 1993 r. - odmawiającym stwierdzenia jej nieważności. Powaga rzeczy osądzonej stanowi ujemną przesłankę powodującą brak możliwości modyfikacji orzeczenia. Skoro nie stwierdzono nieważności decyzji z 1988 r., nie ma jakichkolwiek podstaw do przyznania odszkodowania. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2005 r. skarżąca S. T. podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej wnosząc o chylenie decyzji z dnia 23 września 2005 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając brak możliwości przyznania odszkodowania w sytuacji nie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, póz. 12707 sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie granice te wyznacza postępowanie o przyznanie odszkodowania. Skarga została uwzględniona ,aczkolwiek nie z powodu zarzutów podnoszonych w skardze, które Sąd ocenia jako bezzasadne. Podstawą prawną rozstrzygnięć organów administracji był art. 160 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2004 r. określający przesłanki skutecznego dochodzenia odszkodowania od organu administracji publicznej. Z literalnego brzmienia przepisu wynikało, że w sprawach roszczeń o odszkodowanie za: szkody spowodowane przez decyzję, co do której stwierdzono, że została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 oraz za szkody powstałe w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji stronie, która poniosła szkodę służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu. Odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156§1 k.p.a. chyba, że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji. O odszkodowaniu orzeka organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156§1 k.p.a. albo stwierdził w myśl art. 158§2 k.p.a., że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 156§1 k.p.a. Dochodzenie odszkodowania od strony winnej powstania okoliczności wymienionych w art. 156§1 następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym. Strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania może w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia decyzji wnieść powództwo do sądu powszechnego. Przepis powyższy został uchylony z dniem 1 września 2004 r. na podstawie art. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, póz. 1692), jednakże z mocy art. 5 tej ustawy ma nadal zastosowanie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem uchylenia go. Uchylenie powyższego przepisu oznacza, że w sprawach o odszkodowania za decyzje wydane po dniu 1 września 2004 r. nie toczy się postępowanie administracyjne, a organy władzy publicznej, przyznając odszkodowanie lub odmawiając jego przyznania, składają oświadczenia woli w rozumieniu prawa cywilnego. W przedmiotowej sprawie skarżąca domaga się od organu odszkodowania w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] 1988r. [...], stąd też prawidłowo został zastosowany przepis art. 160 kpa. Zgodnie z art.160 kpa podstawową przesłanką powstania roszczenia o odszkodowanie jest poniesienie szkody na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 §1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji. W rozpoznawanej sprawie ta przesłanka nie została spełniona. Pomimo wielokrotnych starań ze strony skarżącej i składanych wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] 1988 r. [...], nie stwierdzono nieważności tej decyzji a kwestia ta została jednoznacznie zakończona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]1992r. nr [...] i prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 6 grudnia 1993r. oddalającym skargę. Wydanie przez Kolegium kolejnej merytorycznej decyzji w sprawie, która już poprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, oraz prawomocnym wyrokiem NSA powodowałoby, że decyzja ta byłaby nieważna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie związany jest prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 6 grudnia 1993r, sygn. akt. S.A./Kr 619/93, w którym skarga na decyzję Kolegium Odwoławczego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]1988r. nr [...] została oddalona. W tej sytuacji nie spełniony został warunek konieczny dla przyznania stronie odszkodowania, albowiem nie stwierdzono, że decyzja z dnia [...] 1988r. nr [...] została wydana z naruszeniem art.156 §1, ani nie stwierdzono nieważności tej decyzji. Podstawowym naruszeniem organu administracyjnego był sposób zakończenia postępowania administracyjnego - umorzenie postępowania. Postępowania w sprawach o odszkodowanie winno zakończyć się decyzją administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania odszkodowania. A zatem wniosek o przyznanie odszkodowania winien być rozpoznany merytorycznie w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania. Stwierdzenie, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania odszkodowania winno prowadzić do merytorycznego zakończenia postępowania, a nie procesowego. Umorzenie postępowania byłoby możliwe wyłącznie w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, a więc gdy żądanie strony byłoby nieaktualne lub wygasło z mocy prawa. Z tego też powodu, mimo bezzasadności zarzutów podnoszonych w skardze, skarga została uwzględniona Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1a,c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/ uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, albowiem stwierdził naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. O kosztach nie orzeczono, albowiem skarżąca była zwolniona od kosztów sądowych, a pełnomocnik nie zgłosił wniosku o przyznanie kosztów.