III SA/Kr 1330/17
WyrokWSA w Krakowie2018-06-07
Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Stanisław Grzeszek, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekazanie przez osobę posiadającą środek zastępczy innej osobie w celu czasowego przechowania, przed zbliżającymi się funkcjonariuszami policji, stanowi "wprowadzenie do obrotu" w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii?Ratio decidendi
Przekazanie przez osobę posiadającą środek zastępczy innej osobie w celu czasowego przechowania, przed zbliżającymi się funkcjonariuszami policji, stanowi "wprowadzenie do obrotu" w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, ponieważ pojęcie to obejmuje każde udostępnienie środka zastępczego osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, w tym również pozostawienie go do dyspozycji lub stworzenie możliwości jego nabycia. Ilość posiadanej substancji, sposób jej przechowywania oraz wcześniejsze przyznanie się do sprzedaży narkotyków przez skarżącego, wskazują na przeznaczenie jej do dalszej odsprzedaży, a nie wyłącznie do konsumpcji własnej.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego o wymierzeniu A. B. kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł za wprowadzanie do obrotu produktu zawierającego 4-chloroetkatynon (4-CEC), będący środkiem zastępczym. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne i prawne, twierdząc, że przekazał substancję D. S. jedynie w celu przechowania przed policją i nie miał świadomości, że jest to środek zastępczy. Organy administracji uznały, że ilość substancji i sposób jej przechowywania wskazują na przeznaczenie do dalszej odsprzedaży, a przekazanie D. S. stanowiło wprowadzenie do obrotu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: Tomasz Famulski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej - skargę oddala -
Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 7 września 2017r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017r., nr [...], znak: [...] w sprawie:
1. wymierzenia A. B. kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł w związku ze stwierdzonym wprowadzaniem do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktu posiadającego w swoim składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC) substancję wyczerpującą pojęcie środka zastępczego w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tj. Dz. U. z 2017r. poz. 783 ze zm., dalej: "u.o.p.n.");
2. na podstawie art. 52a ust. 2 u.o.p.n. nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Powyższe rozstrzygnięcie miało miejsce w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 28 lutego 2017r. organ I instancji otrzymał z Prokuratury Rejonowej kserokopię materiałów z prowadzonego postępowania przygotowawczego p-ko A. B. i innym, podejrzanemu o przestępstwa z art. 62 ust. 1 i inne u.o.p.n., celem przeprowadzenia stosownych czynności pod kątem wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Jednocześnie z aktami sprawy zostały przekazane dowody rzeczowe, zabezpieczone w trakcie oględzin miejsca zdarzenia oraz przeszukania osoby D. S,, substancje stanowiące środek zastępczy.
Organ I instancji, na podstawie przesłanych materiałów, wszczął z dniem 28 lutego 2017r. postępowanie administracyjne w przedmiocie podejrzenia wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktów posiadających w swoim składzie 4 - chloroetkatynon (4-CEC) - substancję wyczerpującą pojęcie "środka zastępczego" w rozumieniu u.o.p.n. przez A. B.
Następnie w dniu 16 maja 2017r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w powyższym zakresie.
Na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych ustalono następujący stan faktyczny. W dniu 5 listopada 2016r. przy schodach w rejonie ul. Z i ul. P w W, patrol policji zauważył trzech mężczyzn spożywających, pomimo zakazu, alkohol. W trakcie podjętej interwencji, patrol zauważył na ziemi pomiędzy zatrzymanymi woreczek foliowy z zapięciem strunowym z bliżej nieokreśloną substancją w postaci białych kryształków. Na pytanie, do kogo należy ten woreczek i jaka substancja znajduje się w środku, mężczyźni zaczęli się zachowywać niespokojnie i nie chcieli odpowiadać na pytania. Następnie rozpytano osoby, czy posiadają przy sobie środki odurzające - odpowiedzi były niespójne. Na miejsce zdarzenia wezwano patrol zmotoryzowany. W radiowozie, jako pierwszego rozpytano D. S., u którego ujawniono woreczek strunowy z bliżej nieokreśloną skrystalizowaną białą substancją. Natomiast u A. B. ujawniono ukryty w bieliźnie, zawinięty w folię aluminiową susz roślinny koloru brunatno-zielonego o charakterystycznej woni, przypominającej marihuanę oraz woreczek foliowy, wewnątrz którego znajdowało się piętnaście pozawijanych mniejszych woreczków foliowych z zapięciem strunowym, zawierających poporcjowaną białą sproszkowaną substancję. W toku dalszych czynności, prowadzonych na Komendzie Powiatowej Policji ustalono, że ujawnione substancje przy A. B., to amfetamina oraz marihuana, natomiast substancja znaleziona na miejscu zdarzenia (waga netto 0,72g) oraz substancja wydana przez D. S. (waga netto 91g) w drodze analizy przy użyciu testera narkotykowego dały wynik "mefedron". W dniu 6 listopada 2016r. funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji dokonali przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych zajmowanych przez A. B., w trakcie którego ujawniono 40 sztuk woreczków foliowych z zapięciem strunowym z zawartością białego sypkiego proszku o łącznej wadze netto 33,44 g (była to amfetamina), woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością białej substancji w postaci kryształków (waga netto 7,67 g) oraz woreczek strunowy z plikiem pustych woreczków z zapięciem strunowym. W dniu 7 listopada 2016r. dokonano przesłuchania A. B. w Komendzie, co zostało zapisane w protokole przesłuchania podejrzanego, znak: [...]. Szczegółowa treść zeznań ww. została zawarta na stronie 4 omawianej decyzji organu II instancji. Następnie substancje w postaci białych kryształków, tj. woreczek strunowy z zawartością białego proszku o wadze 0,72g, woreczek foliowy z białym proszkiem o wadze 91g oraz woreczek z zapięciem strunowym z białą sypką substancją o wadze 7,76g, zostały przekazane do badań do laboratorium T Sp. z o.o. w K. Z opinii z dnia 16 stycznia 2017r. wynikało, że w badanych próbkach stwierdzono obecność 4-chloroetkatynonu (4-CEC) - substancji wyczerpującej pojęcie "środka zastępczego" w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.o.p.n. oraz może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia biorcy.
W świetle powyższych ustaleń i na podstawie całokształtu materiału dowodowego, organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] 2017r., o której mowa na wstępie. Organ nie dał wiary zeznaniom A. B., złożonym w trakcie postępowania i uznał, że wprowadził on do obrotu środek zastępczy, wymierzając mu karę w wysokości 20.000 zł.
Od ww. rozstrzygnięcia złożono odwołanie, zarzucając:
- wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, niepoparte materiałem
dowodowym, a to przez przyjęcie, że A. B., wprowadził do obrotu produkt, posiadający w swoim składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC);
- rażące naruszenie przepisów prawa, a to art. 44b ust. 1 pkt 1 u.o.p.n., poprzez jego
zastosowanie w sytuacji, gdy nie było podstaw do uznania, że A. B. wytworzył, przywiózł, wprowadził do obrotu na terytorium RP środek zastępczy;
- rażące naruszenia przepisu art. 52a u.o.p.n., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki w nim wskazane, a w szczególności nie ustalono, że
A. B., wprowadził do obrotu na terytorium RP środek zastępczy;
- naruszenie art. 108, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru
natychmiastowej wykonalności, pomimo braku istnienia do tego podstawy faktycznej
i prawnej;
- przedwczesność wydanej, zaskarżonej decyzji wobec nieprawomocności decyzji
Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] 2017r., zakazującej wprowadzanie do obrotu produktu posiadającego w składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC), nakazującej wycofanie z obrotu produktów, posiadających w swoim składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC) oraz orzekającej o przepadku na rzecz Skarbu Państwa, produktów zabezpieczonych przez Policję u A. B., a posiadających w swoim składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC).
W świetle powyższych zarzutów, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, organ II instancji wydał decyzję z dnia 7 września 2017r., o której mowa na wstępie. W pierwszej kolejności powołano się na treść art. 4 ust. 34, art. 52 a ust. 1 u.o.p.n. oraz wykładnię tych przepisów w oparciu o orzeczenia sądów administracyjnych i uznano, że zarzut strony odnośnie naruszenia przepisu art. 4 pkt 34 u.o.p.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji produkty mogły zostać wprowadzone do obrotu, mimo iż organ nie udowodnił, że były bądź mogły być udostępniane osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, jako środki odurzające, substancje psychotropowe, prekursory, środki zastępcze lub nowe substancje psychotropowe - jest chybiony. Organ odwoławczy uznał też, że organ I instancji trafnie przyjął, iż strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze. Stwierdzono, że zobowiązany dopuścił się czynu, polegającego na wprowadzeniu do obrotu środka zastępczego. Zwrócono uwagę, że zarówno, w trakcie przesłuchania w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, jak i w trakcie czynności, prowadzonych w Komendzie Powiatowej Policji zeznał on, że dał woreczek foliowy z zawartością substancji w postaci białych kryształków D. S., tym samym doszło do jej udostępnienia osobie trzeciej. Zauważono też, że organ I instancji nie dał wiary zeznaniom, jakoby zobowiązany, zakupił wymienianą substancję tylko dla siebie w celu konsumpcji, kiedy równocześnie oświadczył, że nie znał składu produktu i był przekonany, że to narkotyk, a z protokołu przesłuchania podejrzanego, dowiedzieć się można, że nie zażywa narkotyków, tylko sporadycznie pali marihuanę. Faktem jest, że ww. przyznał się do posiadania ok. 99 g tej substancji. Przyjmując, w oparciu o dane literaturowe, jak również o fakt, że najmniejsza ilość substancji, jaka znajdowała się w jednym z zabezpieczonych woreczków strunowych - "działka dilerska" - to ok. 0,7 g, tym samym dysponował on przeszło stu czterdziestoma porcjami dilerskimi. Taka ilość, zdaniem organu, również dyskwalifikuje stwierdzenie, jakoby zakupił on wymienianą substancję tylko dla siebie w celu konsumpcji. Ponadto, zabezpieczono u niego puste woreczki foliowe z zapięciem strunowym. Faktem bowiem powszechnie znanym jest, iż "działki dilerskie" są pakowane do woreczków strunowych i sprzedawane. Ponadto ww. w trakcie czynności, prowadzonych przez Komendę Powiatową Policji, przyznał się do sprzedaży narkotyków. Wszystko to utwierdziło organ odwoławczy w przekonaniu, że ww. prowadzi działalność, polegającą na wprowadzaniu do obrotu również środków zastępczych. W konsekwencji, organ uznał, że ww. wprowadzał do obrotu środki zastępcze wbrew przepisom art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44 b ust. 1, pkt. 1 i art. 44 c u.o.p.n. Organ II instancji dopatrzył się też rozbieżności w zeznaniu złożonym w Komendzie Powiatowej Policji, gdzie A. B. twierdzi, że zakupił tę substancję po raz pierwszy, gdzie podczas przeszukania mieszkania została znaleziona ta sama substancja. W związku z powyższym organ nie dał wiary składanym zeznaniom. W tym stanie uznano, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, pozwalał na ustalenie w drodze domniemania faktycznego, iż ww. wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Następnie organ wskazał (strona 9 decyzji), jak niebezpieczną dla zdrowia i życia ludzi jest substancja 4-chloroetkatynon (4-CEC), którą ww. wprowadzał do obrotu i uznał, że wyczerpuje ona pojęcie środka zastępczego zgodnie z art. 4 pkt 27 u.o.p.n. W odniesieniu do zarzutu przedwczesnego wydania decyzji wobec nieprawomocności decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017r., nr [...], organ odwoławczy podał, że przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w żaden sposób nie uzależniają prowadzenia postępowania w trybie art. 52a od przeprowadzenia postępowań na kanwie art. 44c ust. 4 u.o.p.n., jak to ma miejsce w przypadku postępowań prowadzonych w oparciu art. 44c u.o.p.n., który jednoznacznie stanowi, że wydanie decyzji w przedmiocie nakazania zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu kwestionowanego produktu do obrotu następuje dopiero "po wydaniu decyzji z ust. 1". Podkreślono, że kara pieniężna ma charakter sankcyjny, a jej istotą jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Błędnym byłoby zatem przyjęcie stanowiska, jakoby prawomocność decyzji, nałożonej w oparciu o art. 44c ust. 4 była podstawą do nałożenia kary administracyjnej. Oznaczałoby to, że karze tej podlegałby dopiero ten, kto zaprzestałby produkcji, wprowadzania do obrotu środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych i wycofałby je z obrotu. Nadto, organ nie znalazł podstaw do uchylenia, nadanego decyzji, rygoru natychmiastowej wykonalności, który wynika wprost z ustawy (art. 52a ust. 2 u.o.p.n.). Ostatecznie uznano, że decyzja wydana przez organ I instancji jest merytorycznie i prawnie uzasadniona.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący ww. decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez wadliwe rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, który nie daje podstaw do przyjęcia, że odwołujący wprowadził do obrotu środki zastępcze, jak i w pominięciu okoliczności, że wymieniony nie miał świadomości wprowadzania do obrotu środka zastępczego, którego obrót jest zakazany, albowiem dopiero analiza laboratoryjna wykazała, że środek znajdujący się w przesyłce należy do grupy tzw. środków zastępczych,
- art. 4 pkt 34 oraz art. 44b ust. 1, art. 44c ust.4 i art. 44c ust. 5 u.o.p.n., poprzez przyjęcie, że odwołujący wprowadzał do obrotu środki zastępcze,
- art.52a ust. 1 u.o.p.n., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaszły przesłanki w nim przewidziane, tj. wytworzenie lub wprowadzenie do obrotu środka zastępczego.
W uzasadnieniu skargi, skarżący przedstawił uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów. Nie zgodził się z interpretacją pojęcia "wprowadzenia do obrotu" i uznaniem przez organy, że przekazanie przez skarżącego, D. S. w celu przechowania przed zbliżającymi się policjantami, woreczka strunowego z białym proszkiem, w którego składzie był 4-chloroetatynon (4-EC) było "wprowadzeniem do obrotu" tej zakazanej substancji. Zdaniem skarżącego, powołane w uzasadnieniach decyzji, orzeczenia sądów administracyjnych nie obejmują przypadku, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dlatego nie można się nimi posiłkować. Nie wykazano tutaj, że skarżący, przekazał D. S. zakazaną substancję w celu dysponowania nią. Miał on ją przechować tylko czasowo z uwagi na przybycie policjantów, a następnie zwrócić skarżącemu. Skarżący nie stracił władztwa nad tą substancją i nie przekazał jej D. S. do rozporządzania nią, czy to dla siebie, czy dla dalszego przekazania, czy udzielenia. W jego ocenie, w żaden sposób nie można przyjąć, że taka wersja zdarzenia została celowo przygotowana przez ww. osoby. Podano, że skarżący nie miał żadnej wiedzy o tym, że kryształki stanowią środek zastępczy, zakazany w obrocie. Dowiedział się o tym dopiero z wyników badań toksykologicznych. O skutkach wprowadzania do obrotu środków zastępczych w zakresie możliwości wymierzenia kary pieniężnej w wysokości "abstrakcyjnej" dla niego, dowiedział się dopiero z niniejszego postępowania. Podniesiono, że nie można wyciągać wniosków niepopartych dowodami, a w szczególności domniemywać, że miał środek zastępczy i to w celu obrotu i udostępniania go innym osobom. Zdaniem skarżącego, zebrany materiał dowodowy, daje jedynie podstawę do stwierdzenia, że skarżący przekazał D. S. do przechowania środek zastępczy, co nie może być traktowane w rozumieniu art. 4 pkt 34 u.o.p.n. za wprowadzanie do obrotu tego środka. Każde inne stanowisko, nie znajduje poparcia ani w stanie faktycznym, ani prawnym. W ocenie skarżącego, skarga oraz zawarty w niej wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji wydanej przez organ I Instancji i umorzenie postępowania w sprawie lub przekazanie sprawy organowi I Instancji do jej ponownego rozpoznania jest w pełni uzasadniona pod względem faktycznym i prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. Zwrócił uwagę, że w zasadzie wszystkie twierdzenia skargi, polegają jedynie na zaprzeczeniu, nie oferując żadnych nowych dowodów. W rozumowaniu organu, niczego nie zmienia, podnoszona przez skarżącego okoliczność, jakoby przekazał on środek zastępczy, D. S., jedynie w celu przechowania. Organy nie wyciągają bowiem z tego faktu wniosku, jakoby ta czynność miała być wprowadzeniem do obrotu. Tego typu rozumowanie nie znalazło się też w uzasadnieniach decyzji. Nie jest więc wiadomo, w jakim celu, okoliczność tę obecnie podnosi skarżący. W konsekwencji, organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te, niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 września 2017r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017r., nr [...], znak: [...] w sprawie: wymierzenia A. B. kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł w związku ze stwierdzonym wprowadzaniem do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktu posiadającego w swoim składzie 4-chloroetkatynon (4-CEC) substancję wyczerpującą pojęcie środka zastępczego w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i nadania na podstawie art. 52a ust. 2 u.p.n. decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W ocenie Sądu, rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy rozstrzygające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r. poz. 783 z późn. zm., zwanej dalej u.p.n.), która w art. 44b ust. 1 pkt 1 wprowadziła zakaz wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych.
Zgodnie z art. 4 pkt 27 u.p.n. przez środek zastępczy rozumie się produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.
Natomiast przez wprowadzanie do obrotu, w myśl art. 4 pkt 34 u.p.n., należy rozumieć udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.
Z kolei w myśl art. 52a ust. 1 u.p.n., kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej (art. 52a ust. 3 u.p.n.).
Zgodnie z wykładnią przepisów art. 52a w związku z art. 4 pkt 34 u.p.n., dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 czerwca 2015r., sygn. akt II OSK 268/13, pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o których mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n., oznacza każde udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącym jak i będącym ich konsumentami tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Na uwadze należy mieć również wyrok WSA w Lublinie (sygn. akt II SA/Lu 276/16), z zgodnie z którym ustawodawca definiując "wprowadzanie do obrotu" nie ogranicza tego pojęcia wyłącznie do osoby bądź podmiotu, który fizycznie wręcza dany środek innej osobie. Ustawa mówi o udostępnianiu takich środków osobom trzecim, co jest pojęciem znacznie szerszym niż dawanie, wręczanie, przekazywanie "udostępnianie", to "pozostawanie do dyspozycji", nie musi nawet wiązać się z żadną aktywnością, ale może polegać na przyzwoleniu, na biernej postawie. Analiza systemowa i funkcjonalna przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że przez udostępnianie należy rozumieć więc także samo "stwarzanie możliwości" nabycia takich środków w danym miejscu. Chodzi tutaj zatem o udostępnienia w jakimkolwiek celu. Ustawodawca w hipotezie i dyspozycji normy art. 52a wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środki zastępcze, a zatem każdy podmiot prawa, który nie stosuje się do obowiązków wynikających z art. 44b u.p.n.
W niniejszej sprawie bezsporne było, że znaleziona u skarżącego substancja, spełniała przesłanki do uznania jej za substancję, podlegającą kontroli na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Okoliczność ta wynikała zarówno z badania testerem użytym podczas kontroli w dniu 5 listopada 2016r., jak również z opinii toksykologicznej laboratorium T Sp. z o.o. w K z dnia 16 stycznia 2017r., znak: [...].
W tym miejscu wskazać trzeba, że w dniu 5 listopada 2016r. przy schodach w rejonie ul. Z i ul. P w W, patrol policji zauważył trzech mężczyzn spożywających, pomimo zakazu, alkohol. W trakcie podjętej interwencji, patrol zauważył na ziemi pomiędzy zatrzymanymi woreczek foliowy z zapięciem strunowym z substancją w postaci białych kryształków. Na pytanie, do kogo należy ten woreczek i jaka substancja znajduje się w środku, mężczyźni zaczęli się zachowywać niespokojnie i nie chcieli odpowiadać na pytania. Następnie rozpytano osoby, czy posiadają przy sobie środki odurzające - odpowiedzi były niespójne. Na miejsce zdarzenia wezwano patrol zmotoryzowany. W radiowozie, jako pierwszego rozpytano D. S., u którego ujawniono woreczek strunowy z nieokreśloną skrystalizowaną białą substancją. Natomiast u A. B. ujawniono ukryty w bieliźnie, zawinięty w folię aluminiową, susz roślinny koloru brunatno-zielonego o charakterystycznej woni, przypominającej marihuanę oraz woreczek foliowy, wewnątrz którego znajdowało się piętnaście pozawijanych mniejszych woreczków foliowych z zapięciem strunowym, zawierających poporcjowaną, białą, sproszkowaną substancję.
Wskazać również należy, że skarżący podczas przesłuchania w dniu 7 listopada 2016r., protokół znak: [...] – przyznał się, iż substancja znaleziona na ziemi w czasie zatrzymania należała do niego oraz że substancja, którą wydał D. S. również należała do niego, jednakże z obawy przed zbliżającymi się funkcjonariuszami policji, przekazał ją D. S., żeby się z nią oddalił. Skarżący przyznał się też do kilkukrotnej sprzedaży narkotyków w postaci amfetaminy. Oświadczył również, że sam nie zażywa narkotyków, sporadycznie pali marihuanę. Nadto skarżący podał, że nie wiedział, co to była za substancja, miał ją pierwszy raz przy sobie i nigdy wcześniej jej nie kupował. Kupił ją dla siebie na próbę i odmówił udzielenia informacji skąd miał tę substancję. Natomiast w dniu 3 kwietnia 2017r. skarżący zgłosił się w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej i zeznał, że: "Substancje zabezpieczone przez Komendę Miejską Policji zakupiłem od przypadkowej osoby, której personaliów nie znam, kupowałem u niego pierwszy raz. Dokonałem zakupu ok 99 gram substancji i myślałem, że jest to narkotyk, nie wiedziałem, że to jest środek zastępczy. Nie miałem wiedzy na temat składu produktu. Preparat kupowałem na własny użytek w celu konsumpcji. Nigdy nie sprzedawałem i nie udzieliłem nikomu tego produktu. Woreczek z zapięciem strunowym z zawartością substancji w postaci białych kryształków zatrzymany u D. S. przez Policję w trakcie prowadzonych czynności w dniu 5 listopada 2016r. w rejonie schodów za kościołem [...] w W należał do mnie. Ja mu go dałem tylko po to, żeby go schował i się oddalił, nie dałem mu go na własność. Woreczek zawinięty w chusteczkę higieniczną, który został znaleziony na ziemi podczas zatrzymania w dniu 5 listopada 2016r. również należał do mnie. Ja go wyrzuciłem w chwili, gdy zauważyłem, że zmierza w naszym kierunku grupa trzech mężczyzn, którzy mogą być z policji". W Komendzie Powiatowej Policji ustalono, iż ujawnione substancje przy skarżącym, to amfetamina oraz marihuana, natomiast substancja znaleziona na miejscu zdarzenia (waga netto 0,72g) oraz substancja wydana przez D. S. (waga netto 91g) w drodze analizy przy użyciu testera narkotykowego dały wynik "mefedron".
Nie można tracić z pola widzenia, że w dniu 6 listopada 2016r. funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji dokonali przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych zajmowanych przez skarżącego, w trakcie którego ujawniono 40 sztuk woreczków foliowych z zapięciem strunowym z zawartością białego sypkiego proszku o łącznej wadze netto 33,44 g (była to amfetamina), woreczek foliowy z zapięciem strunowym z zawartością białej substancji w postaci kryształków (waga netto 7,67 g) oraz woreczek strunowy z plikiem pustych woreczków z zapięciem strunowym.
Podkreślenia wymaga okoliczność, że woreczek strunowy z zawartością białego proszku o wadze 0,72g, woreczek foliowy z białym proszkiem o wadze 91g oraz woreczek z zapięciem strunowym z białą sypką substancją o wadze 7,76g, zostały przekazane do badań do laboratorium T Sp. z o.o. w K.
Z opinii tej wynikało, że w badanych próbkach stwierdzono obecność 4-chloroetkatynonu (4-CEC) - substancji wyczerpującej pojęcie "środka zastępczego" w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n., która może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia biorcy.
Wobec prawidłowego stwierdzenia przez organy (w oparciu o opinię toksykologiczną laboratorium T Sp. z o.o. w K z dnia 16 stycznia 2017r., znak: [...]), że posiadany przez skarżącego proszek, stanowił substancję, podlegającą kontroli ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – do ustalenia pozostaje kwestia wprowadzenia go do obrotu.
Jak już wcześniej wskazano, skarżący przeczy, by posiadany w dniu zatrzymania proszek był przeznaczony do dalszej odsprzedaży i twierdzi, że dowody zebrane przez organ nie pozwalają na postawienie takiego zarzutu. Skarżący stwierdził bowiem, że woreczek foliowy z substancją w postaci kryształków dał D. S. tylko w celu czasowego przechowania przed zbliżającymi się policjantami. Skarżący nie stracił władztwa nad tą substancją i nie przekazał jej D. S. do rozporządzania nią, czy to dla siebie, czy dla dalszego przekazania, czy udzielenia. Natomiast zdaniem organów, przekazanie przez skarżącego woreczka D. S., stanowiło wprowadzenie do obrotu środka zastępczego.
W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego wersja nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym i stanowi wyłącznie przyjętą linię obrony. Zasady wiedzy, doświadczenia i logicznego rozumowania nakazują zgodzić się z organami, że ilość, zawartość i sposób przechowywania przedmiotowej substancji, wskazują na przeznaczenie do dalszej odsprzedaży.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze.
Po pierwsze skarżący był w posiadaniu ok. 99 gramów substancji, która, zgodnie z opinią toksykologiczną, sporządzoną w dniu 16 stycznia 2017r. przez T sp. z o.o. z siedzibą w K, zawierała 4-chloroetkatynon (4-CEC), będący środkiem zastępczym w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n.
Po drugie, taka ilość środka zastępczego była wystarczająca, co prawidłowo organy przyjęły, do przygotowania ponad 100 porcji dilerskich (tzw. "działek dilerskich").
Po trzecie, podczas przesłuchania w dniu 7 listopada 2016r. w Komendzie Powiatowej Policji skarżący przyznał się do sprzedawania narkotyków, zaznaczając równocześnie, że sam ich nie zażywa, a jedynie sporadycznie pali marihuanę. Trudno zatem dać wiarę wyjaśnieniom skarżącego złożonym w tym samym dniu oraz podczas przesłuchania w dniu 3 kwietnia 2017r. w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, że substancję tą nabył na własny użytek.
Po czwarte, ilość znalezionej u skarżącego substancji oraz puste woreczki strunowe wskazują, że była ona przeznaczona na sprzedaż. Poza tym, osobą niezażywająca narkotyków nie nabywa na własny użytek nieznaną sobie substancję, której ilość wystarczy na ponad 100 działek dilerskich.
Ponadto słusznie ocenił organ II instancji, że zeznania skarżącego są niespójne i rozbieżne, bowiem w zeznaniu złożonym w Komendzie Powiatowej Policji twierdził on, że zakupił sporną substancję po raz pierwszy, gdzie podczas przeszukania mieszkania także została znaleziona ta sama substancja. Zasadnie zatem organ nie dał wiary składanym zeznaniom.
W świetle powyższego, za przyjęciem, że skarżący wprowadzał do obrotu środek zastępczy przemawiały wszystkie okoliczności sprawy, a nie tylko fakt, że przekazał woreczek ze środkiem zastępczym D. S. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. Organy administracyjne dokładnie bowiem wyjaśniły stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz w sposób spójny i logiczny dokonały jego oceny.
W celu dopełnienia powyższych rozważań zauważyć również należy, że podczas przesłuchania w dniu 7 listopada 2016r. w Komendzie Powiatowej Policji skarżący stwierdził, że przypuszczał, że substancja w postaci kryształków mogła być mefedronem. Jak wynika z opinii toksykologicznej z dnia 16 stycznia 2017r. "4-chloroetkatynon (4-CEC) to substancja psychoaktywna zaliczana do grupy tzw. katynonów, której najbardziej znanym obecnie syntetycznym przedstawicielem jest mefedron (4-metylometkatynon)". A zatem wbrew swoim twierdzeniom skarżący już w momencie zatrzymania wiedział, że posiadana przez niego substancja jest substancją psychoaktywną.
Nietrafny jest również podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 4 pkt 34 oraz art. 44b ust. 1, art. 44c ust. 4 i art. 44c ust. 5 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez przyjęcie, że wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Skarżący oświadczył, że nie wiedział, że kryształki stanowią środek zastępczy, dowiedział się o tym dopiero z wyników badań toksykologicznych.
W orzecznictwie wskazuje się, że regulacja art. 52a u.p.n. funkcjonuje niezależnie od istniejących już wcześniej regulacji ustawy, przewidujących odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca w hipotezie i dyspozycji norm art. 52a ust. 1-3 u.p.n. wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz").
Zaznaczyć należy, że prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego. W postępowaniu administracyjnym, zmierzającym do wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środka zastępczego nie bada się, czy czyn ten był popełniony umyślnie, czy też nieumyślnie, gdyż okoliczności te nie stanowią znamion deliktu z art. 52a u.p.n. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyraźne rozdzielenie przez ustawodawcę części karnej ustawy regulującej zagadnienia związane z popełnianiem przestępstw od części odnoszącej się do kary administracyjnej, dotyczącej środków zastępczych, pozwala na zastosowanie systemowej wykładni dopuszczającej nadanie wyrażeniu "wprowadzanie do obrotu" odmiennego znaczenia, w przypadku stosowania kary administracyjnej, a innego znaczenia, w przypadku stosowania przepisów karnych (zob. wyrok NSA z dnia 9 września 2015r., II OSK 77/14, z dnia 2 czerwca 2015r., II OSK 2684/13 i z dnia 8 lipca 2015r., II OSK 2965/13, wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2017r., II OSK 2480/15, II OSK 996/16).
W ocenie Sądu, organy prawidłowo wymierzyły skarżącemu karę pieniężną w świetle stwierdzenia wprowadzenia do obrotu produktu posiadającego w swoim składzie 4 – chloroetkatynon (4-CEC) - substancję wyczerpującą pojęcie "środka zastępczego" w rozumieniu u.p.n.
Na aprobatę zasługuje również fakt, że organy przy nakładaniu kary pieniężnej, zastosowały zasadę miarkowania, która zgodnie z ww. przepisami może być wymierzona w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Słusznie organy uzasadniły wymierzenie kary w ww. wysokości, ilością wprowadzonego do obrotu środka zastępczego. Wzięły pod uwagę fakt, iż skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada sklepu oraz innego punktu sprzedaży. W konsekwencji, biorąc powyższe pod uwagę, a w szczególności ilość zabezpieczonego produktu, zdaniem Sądu, organy wymierzyły karę adekwatną do zakresu prowadzonej działalności, stopnia zawinienia i stopnia szkodliwości czynu. Zauważyć przy tym należy, że skarżącemu została wymierzona najniższa kara, przewidziana za przedmiotowy czyn.
Na marginesie dodać trzeba, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 15 maja 2018r., sygn. akt III SA/Kr 1167/17 oddalił skargę A. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu i nakazu wycofania z obrotu produktów – przesądzając, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu powyższego orzeczenia jest zbieżne z oceną dokonaną przez tut. Sąd na kanwie badanej sprawy.
W ocenie Sądu, badającego sprawę, w toku postępowania organy działały na podstawie przepisów prawa – art. 6 k.p.a., podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, dopuszczając również materiał dowodowy przekazany przez Prokuraturę Rejonową (znak: [...]), mając przy tym na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli – art. 7 k.p.a., działając w sposób budzący zaufanie do organów – art. 8 k.p.a. i informując o wszelkich okolicznościach – art. 9 k.p.a. Przeciwnych wniosków nie może uzasadniać dokonanie przez organ ustaleń przeciwnych do tych, których oczekiwał sam skarżący. Ponadto zaskarżona decyzja zawiera wszystkie konieczne elementy – art. 107 k.p.a., nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wynikało z art. 108 k.p.a. w zw. z art. 52a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, została prawidłowo doręczona i zawiera prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia – art. 109, 110 k.p.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonych decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani w istotny sposób przepisów postępowania, zaskarżone decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło