III SA/Kr 1331/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2016 r. w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w N na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1331/16 Skarżąca spółka złożyła wniosek o zwolnienie spółki od kosztów sądowych. We wniosku wysokość kapitału zakładowego określiła na 28 000 zł, wartość środków trwałych oszacowała na 28 415,65 zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu oceniła na -34096,11 zł. Ujawniła jeden rachunek bankowy spółki ze stanem 17,80 zł. Uzasadniając swoje stawania podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Inwestuje w rozwój. W ubiegłym roku poniosła stratę w wysokości 34 096,11 zł. Na chwile obecną tj. w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 sierpnia br. spółka odnotowuje co prawda zysk w wysokości 70 707,43 zł jednak stwierdzono, że nie ma gwarancji czy za rok 2016 r. nie poniesie straty, gdyż nad spółką ciąży zapłata kar na podstawie ośmiu decyzji Dyrektora Izby Celnej. Nadto podniesiono, że spółka ponosi liczne wydatki miesięczne: na opłaty leasingowe przeznacza ok. 8980,02 zł, na wynagrodzenia ok. 48944,53 zł, na podatek VAT ok. 40 069,00 zł (za II kwartał), na opłaty za telefony i Internet ok. 1311,28 zł, na czynsz ok. 14212,48 zł. W konsekwencji, spółka podniosła, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z uwagi na fakt, że uprzednio spółka składa już wnioski o prawo pomocy w innych sprawach toczących się przed tut. Sadem, wiadomo, że: – w sprawie do sygn. akt. III SA/Kr 1094-1095/15, spółka rozpoczęła działalność w 2014 r. Wykazywana za rok 2015 strata wynikała z nadwyżki kosztów działalności operacyjnej nad przychodami ze sprzedaży. Spółka leasingowała kilka pojazdów. Nie tylko samochody ciężarowe ale również komfortowe samochody osobowe: Fiat Freemont Lounge 2.0. Multijet II i BMW Seria 3 316i. Pomimo wykazywanej straty spółka nie zalegała z płatnościami kontrahentom ani pracownikom. Nie zalegała także z płatnościami do ZUS i Urzędu Skarbowego. Nie miała zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych. Spółka została zweryfikowanym dostawcą usług dla jednej z wiodących sieci handlowych. Licząc że spółka zacznie generować zysk, który może zostać rozdzielony pomiędzy właścicieli spółki w formie dywidendy członkowie zarządu a jednocześnie udziałowcy spółki mieli nie pobierać wynagrodzenia ani innych świadczeń za pełnienie funkcji w zarządzie. Nie byli też zatrudnieni na żadnym innym stanowisku w spółce, – w sprawie do sygn. akt III SA/Kr 568/16 okolicznością znaną z urzędu pozostaje, że na ujawnianym w czerwcu br. rachunku bankowym spółki widniała kwota 65345,54 zł. Postanowieniem z dnia 14 października 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie spółka złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), w skrócie: "P.p.s.a.", poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez referendarza, że skarżąca spółka posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, co miało istotny wpływ na wydane postanowienie. Dla uzasadnienia tego zarzutu w pierwszej kolejności podniesiono, że referendarz kierował się pozaustawowym kryterium w postaci wymogu podjęcia wszelkich niezbędnych kroków, aby zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych, który to wymóg nie wynika z przepisów, a referendarz nie wykazał, że ma on oparcie w orzecznictwie bądź doktrynie. Zdaniem strony skarżącej bezpodstawne było również bagatelizowanie przez referendarza istnienie straty. Nie jest również zdaniem skarżącej spółki zasadny argument referendarza z posiadania przez skarżącą licznych umów leasingowych, podkreślono, że umowy te w taki sposób zabezpieczają interes zbywcy, że przerwanie uiszczania wynagrodzenia przez finansującego generuje tylko dodatkowe nieproporcjonalne straty (i w konsekwencji pogarszałoby kondycję finansową spółki). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 P.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze skarżącej spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. W ubiegłym roku skarżąca spółka poniosła co prawda stratę w wysokości 34 096,11 zł jednakże obecnie, tj. w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 sierpnia br. spółka odnotowała zysk w wysokości 70 707,43 zł. Spółka powołała się na wysokie koszty prowadzonej działalności jakie musi pokrywać. Wskazała, że na opłaty leasingowe przeznacza ok. 8980,02 zł, na wynagrodzenia ok. 48944,53 zł, na podatek VAT ok. 40 069,00 zł (za II kwartał), na opłaty za telefony i Internet ok. 1311,28 zł, na czynsz ok. 14212,48 zł. Jednakże z urzędu Sądowi wiadomo, że spółka leasingowała kilka pojazdów. Nie tylko samochody ciężarowe ale również komfortowe samochody osobowe: Fiat Freemont Lounge 2.0. Multijet II i BMW Seria 3 316i. Ponadto spółka nie wykazała aby zalegała z płatnościami kontrahentom, pracownikom, płatnościami do ZUS czy Urzędu Skarbowego. Nie wykazała również aby miała zobowiązania wymagalne, czy przeterminowane. Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie aktualne koszty sądowe to jedynie wpis od skargi w wysokości 720 zł. Spółka w podpisanym dnia 3.10.2016 r. przez Prezesa Zarządu urzędowym formularzu PPPr deklaruje co prawda na ujawnionym rachunku bankowym 17,80 zł lecz jest to stan rachunku tylko na jeden konkretny dzień tj. na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Oczywistym zaś jest, że stan środków na rachunku bankowym jest zmienny czego potwierdzeniem jest choćby to, że przy ubieganiu się w czerwcu bieżącego roku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 568/16 spółka wykazywała na ujawnianym rachunku bankowym kwotę 65 345,54 zł. Sąd w pełni podziela stanowisko referendarza sądowego wyrażone w postanowieniu objętym sprzeciwem odnośnie pozawieranych przez spółkę umów leasingu operacyjnego. Sytuacja taka nadal bowiem wskazuje, że zdolność spółki do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań była i jest pozytywnie oceniana przez finansującego. Poza tym wszystkie opłaty leasingowe wchodzą w koszty uzyskania przychodu, które wraz z pozostałymi kosztami pozwoliły spółce wykazać uprzednio stratę bilansową. W ocenie Sądu nie jest również zasadny zarzut jakoby referendarz sądowy oparł swoje rozstrzygnięcie o przesłankę pozaustawową w postaci wymogu podjęcia wszystkich niezbędnych kroków aby zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych. W bogatym orzecznictwie sądowym wskazuje się, że pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Aktualne w przedmiotowej sprawie jest również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego ujęte w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ 796/11, w którym zwrócił on uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko takie zostało podzielone w orzecznictwie sądowoadministracyjnej, m. in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Również argument o ewentualnej możliwości wystąpienia straty na koniec roku nie może być brany pod uwagę jako okoliczność mająca wpływ na ustalenia zdolności skarżącej spółki do pokrycia kosztów sądowych na dzień oceny wniosku. W ocenie Sądu, powyższe świadczyć może tylko o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej spółki udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie zwolnienia spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.