III SA/Kr 1335/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w P o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg A Sp. z o.o. z siedzibą w P na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 sierpnia 2015 r. nr [...] z dnia 10 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić wniosek. Reprezentujący spółkę prezes zarządu, którego umocowanie do działania wynika z przedstawionego wydruku informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców pobranej w dniu 16.09.2016 r. na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2007 r. nr 168, poz. 1186, z późn. zm.), w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się dla spółki częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wysokość jej kapitału zakładowego określił na 5000 zł, wartość środków trwałych oszacował na 41131,96 zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu ocenił na 150638,62 zł. Ujawnił dwa rachunki bankowe spółki, każdy ze stanem 0,00 zł na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Uzasadniając starania spółki podniósł, że strona skarżąca prowadziła do dnia 31.05.2016 r. działalność polegającą na urządzaniu gier na automatach do gier. Urządzanie gier na automatach do gier było jedynym przedmiotem prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. Od 1.06.2016 r. w związku ze zmianą uwarunkowań prawnych zaprzestała tej działalności, rozwiązała wiążące ją kontrakty i zredukowała zatrudnienie. Mimo to prowadzone są w stosunku do niej postępowania podatkowe w przedmiocie kar. Przedstawione okoliczności skutkowały wykazaną stratą. Podniósł, że w ramach prowadzonych postępowań został zajęty cały majątek spółki, który w zasadzie ogranicza się do środków pieniężnych i automatów do gier będących w posiadaniu organów celnych. Aktualnie przedmiotem postępowań egzekucyjnych pozostają kary na łączną kwotę 156 tys. zł. Suma jednak wszystkich kar wynikających z ostatecznych decyzji organów sięga ponad kwotę 1 mln zł. W obliczu tych postępowań i kar jego zdaniem spółka nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a zwłaszcza opłaty od skargi kasacyjnej. Spółka nie posiada bowiem wystarczających środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jednocześnie wyjaśnił, że spółka współpracuje z adwokatem z wyboru na podstawie zawartej umowy zlecenia w ramach której pełnomocnik reprezentuje ją w postępowaniach podatkowych, sądowych i karno-skarbowych. Stąd wniosek o przyznanie prawa pomocy zostaje ograniczony wyłącznie do kosztów postępowania. Do wniosku dołączono: oświadczenie o posiadanym majątku trwałym zgodnie z którym są to 2 komputery przenośne o wartości księgowej 0 zł, system alarmowy o wartości księgowej 0 zł i 25 wzmiankowanych we wniosku automatów do gier o wartości księgowej 15034,74 zł; listę rachunków bankowych; zestawienie wzmiankowanych we wniosku postępowań w sprawie kar pieniężnych; sprawozdanie finansowe spółki za rok 2015. Zarządzeniem z dnia 14.10.2016 r. wezwano stronę skarżącą o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów poprzez: • przedłożenie kopii rocznej deklaracji podatkowej za 2015, • przedłożenie kopii miesięcznych deklaracji podatkowych o ile takie składała w bieżącym roku podatkowym, • przedłożenie wyciągów z wykazanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących historię dokonywanych na nich operacji z okresu sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy, • przedstawienie kopii raportów kasowych z okresu sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy, • przedstawienie pisemnej informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez członków zarządu spółki w bieżącym roku z podaniem składników innych świadczeń otrzymywanych w związku z pełnioną funkcją, • wyjaśnienie z jakich pieniędzy przy deklarowanym braku środków na wykazanych rachunkach bankowych spółki, braku środków pieniężnych w kasie spółki, wykazywanej stracie, strona skarżącą przy deklarowanym zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej od 1 lipca 2016 r. opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika? Przedstawienie umowy zlecenia łączącej stronę skarżącą z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności ewentualnie przedstawienie na tę okoliczność pisemnego oświadczenia pełnomocnika popartego odpowiednimi dokumentami księgowymi. Jeśli pomoc tę strona skarżąca otrzymuje pro bono lub jest ona w jakiś sposób "kredytowana" przez pełnomocnika z wyboru przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją, że okoliczności te są znane organom właściwego samorządu zawodowego. W odpowiedzi pełnomocnik strony skarżącej nadesłała pisemne wyjaśnienia a także następujące dokumenty źródłowe.: zeznanie CIT-8 za dwanaście miesięcy roku podatkowego 2015, informację CIT-8/O, wyciągi z rachunków bankowych za okres marzec-wrzesień 2016 r., kopie raportów kasowych za okres marzec-wrzesień 2016 r., zaświadczenie o zarobkach Prezesa Zarządu za okres styczeń-wrzesień 2016 r., kopię umowy o stałą obsługę prawną pomiędzy spółką i pełnomocnikiem z wyboru. Pełnomocnik strony skarżącej oświadczyła, że usługi pełnomocnika procesowego świadczy odpłatnie przy czym świadczona pomoc prawna udzielana stronie skarżącej nie jest również kredytowana. W ramach przedstawionej umowy pełnomocnik podjęła się reprezentowania strony m.in. w niniejszym postępowaniu. Wynagrodzenie umowne zostało określone na poziomie stałym, miesięcznego ryczałtu, z możliwością uzyskania przez pełnomocnika dodatkowego wynagrodzenia tzw. success fee. Podniosła, że od miesiąca lipca 2016 r. występują problemy w regulowaniu przez stronę skarżącą wynagrodzenia pełnomocnika co jednak zdaniem rzeczonej nie uzasadnia zaprzestania świadczonej pomocy prawnej i wypowiedzenie pełnomocnictwa. Z przedstawionej kopii rocznej deklaracji podatkowej wynika, że w roku podatkowym 2015 r. wykazany przez stronę skarżącą przychód wyniósł 8.435.886,44 zł, koszty jego uzyskania 7.978.104,10 zł a dochód 457.782,34 zł, przy czym po odliczeniu straty z roku 2014 r. podstawę opodatkowania stanowiła kwota 253.537,06 zł. Ujawnione wyciągi z rachunku bankowego nr [...] obrazują, że: w marcu suma uznań sięgnęła na nim kwoty 433 tyś. zł, obciążeń ponad 393 tyś. zł a saldo końcowe wyniosło ponad 40 tyś. zl.; w kwietniu suma uznań sięgnęła kwoty ponad 214 tyś. zł, obciążeń ponad 255 tyś. zł; w miesiącach maj – sierpień uznania i obciążenia diametralnie spadły nie przekraczając 4 tyś. zl przy czym salda wnosiły 0 zł; w miesiącu wrześniu nie było żadnych operacji na tym rachunku. W przypadku ujawnionego rachunku nr [...] w okresie za okres obejmujący daty od 01-03-2016 do 31-08-2016 r. okazany wyciąg informuje o "braku rekordów" natomiast za okres od 01-09-2016 do 19-09-2016 r. o "braku operacji" . Ujawnione raporty kasowe ujawniają, wpłaty i wypłaty sięgające kwot: 15 tyś zł w marcu, 53 tyś w kwietniu, 49 tyś. zł w maju, 72 tyś. zł w czerwcu, 108 tyś. zł w lipcu, 800 zł w sierpniu, 68 tyś. zł we wrześniu. Z przedstawionego zaświadczenia o zarobkach prezesa zarządu wynika, że otrzymywał on miesięczne wynagrodzenie w wysokości 6073 zł brutto. Okazana przez pełnomocnik umowa o stałą obsługę prawną potwierdza opisany przez pełnomocnik zakres obsługi prawnej oraz ustalony sposób wypłaty ryczałtowego, miesięcznego wynagrodzenia. Nie ujawnia jednak jego wysokości. Wynika z niej że wynagrodzenie ryczałtowe płatne jest na podstawie faktury w terminie 14 dni od jej doręczenia. Umowa rzeczywiście przewiduje tzw. success fee. Równocześnie wynika z niej (§2 ust. 5) że w przypadku np. transakcji o znacznej wartości lub wdrożenia koncepcji prawnej o zasadniczym znaczeniu dla zleceniodawcy adwokatowi może przysługiwać dodatkowe wynagrodzenie, ustalane odrębnie na zasadzie porozumienia. Mając na uwadze powyższe zważyć należało, co następuje: Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego i stosownie do art. 214 § 1ppsa, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Strona skarżąca inicjująca postępowanie sądowe powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1090/07, postanowienie NSA z 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, opublikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA). Wobec tego, że w niniejszej sprawie spółka domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych więc przypomnieć trzeba że osoba prawna, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania (art. 246 §2 pkt. 2 ppsa), ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Wskazując na powyższe w pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymaga, iż w każdej ze dwóch spraw połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. III SA/Kr 1335/15 wysokość wpisu stosunkowego od skargi wyniosła po 400 zł (k. 18, 108). Wskazując na powyższe trzeba pamiętać, że w przypadku skargi kasacyjnej wpis jest o połowę niższy. Zgodnie bowiem z §3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2006 r. nr 45 poz. 322) wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi. Biorąc pod uwagę ujawnione raporty kasowe spółka dysponuje odpowiednimi środkami. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest również łączącą stronę skarżącą z pełnomocnikiem z wyboru umowa o stałą obsługę prawną. Wyjaśnienia pełnomocnik w części gdzie podaje jakoby od miesiąca lipca 2016 r. występowały problemy w regulowaniu przez stronę skarżącą wynagrodzenia pełnomocnika należy ocenić jako gołosłowne. Pełnomocnik nie uprawdopodobniła bowiem takiej okoliczności żadnym monitem czy wezwaniem o zapłatę. Pamiętać zaś trzeba, że zgodnie z umową wynagrodzenie ryczałtowe płatne jest jej z dołu na podstawie faktury w terminie 14 dni od jej doręczenia. Poza tym twierdzenia te pozostają w pewnej sprzeczności z tą częścią wyjaśnień pełnomocnik, gdzie zapewnia, że świadczona przez nią pomoc prawna nie jest kredytowana. Po drugie, okoliczność, że Spółka może liczyć się z ewentualnością zaskarżenia wszystkich niekorzystnych dla siebie decyzji, również nie jest argumentem, który powinien decydować o zwolnieniu strony skarżącej od kosztów sądowych i przerzuceniu tego ciężaru na Skarb Państwa. Skoro bowiem - jak powiada prezes jej zarządu we wniosku o prawo pomocy - urządzanie gier na automatach do gier było jedynym przedmiotem prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, to spółka powinna była liczyć się z możliwością interwencji organów administracji i niekorzystnymi dla siebie decyzjami. W tym celu powinna była zaś gromadzić środki na opłacenie ewentualnych kosztów sądowych w takich sprawach, co przy wykazanych przychodach sięgających 8.435.886,44 zł nie stanowiło problemu. Wykazywana przez spółkę strata bilansowa nie jest żadnym argumentem. Strata bilansowa jest bowiem wyliczana w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i nie znajduje prostego przełożenia na rzeczywistą sytuację podmiotu. Poza tym nie można tracić z pola widzenia, że w przedstawionej kopii rocznej deklaracji za 2015 r. strona skarżąca wykazała przed organami skarbowymi dochód w wysokości 457.782,34 zł (przy przychodzie 8.435.886,44 zł i kosztach jego uzyskania 7.978.104,10 zł). W konsekwencji należało odmówić wnioskowi strony skarżącej. Przemawia za tym zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §2 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym. Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Ponadto – co warto podkreślić – w razie uwzględniania skargi kasacyjnej stronie skarżącej przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (por. art. 200 ppsa). Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §2 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).