III SA/Kr 1357/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Ewa Michna Sędziowie: SWSA Hanna Knysiak-Sudyka ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. B. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o umorzeniu z urzędu postępowania wszczętego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2019 r., znak sprawy: [...] w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r., nr [...] orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r., nr [...] odmawiającej przyznania W. G. świadczenia wychowawczego na dziecko A. G., PESEL: [...] na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 58 § 1, art. 59 §1 w zw. z art. 148 § 1 i 2 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] 2017 r. Prezydent Miasta orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. G. Decyzją z dnia 9 listopada 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta. Postanowieniem z dnia 9 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt III SA/Kr 21/18) odrzucił skargę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r. przyjmując, że nie ma ona statusu strony w postępowaniu o przyznanie świadczenia wychowawczego. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt III SA/Kr 22/18) oddalił skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r. Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku (sygn. akt I OSK 1227/19). Pismami z dnia 14 oraz 16 kwietnia 2018 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności oraz dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi wydającemu decyzję – w postaci samotnego wychowywania dziecka przez skarżącego, a decyzja została wydana w wyniku przestępstwa – poprzez oparcie jej na fałszu intelektualnym w postaci przyjęcia, że skarżący nie sprawuje faktycznej opieki nad córką oraz, że córka nie pozostaje na utrzymaniu skarżącego, niewzięcie udziału przez stronę bez własnej winy w postępowaniu – skarżący nie został powiadomiony o treści wniosku z dnia 10.07.2017 r., ani o rezultatach wywiadu, ani o zakończeniu postępowania dowodowego, nie umożliwiono skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Skarżący podniósł, że A. G. w momencie uzyskania pełnoletności uzyskała status strony postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2019 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 149 § 1 w zw. z art. 150 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia i stanowi podstawę przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a organem właściwym jest organ, który orzekał w ostatniej instancji. Organ stwierdził, że wniosek złożono w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Organ podkreślił, że ocena istnienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania, ocena zaistnienia przyczyny wznowienia postępowania oraz ewentualnego jej na treść rozstrzygnięcia będzie oceniana w toku postępowania przeprowadzonego w wyniku wydania postanowienia. Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiesiło postępowanie wznowieniowego ze względu na zaskarżenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 października 2018 r. (sygn. akt II SA/Kr 21/18). Postanowieniem z dnia 17 września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło z urzędu zawieszone postępowanie. Pismami z dnia 22 kwietnia 2020 r., 9 czerwca 2018 skarżący podtrzymał stanowisko zawarte we wniosku o wznowienie postępowania. Decyzją z dnia 12 października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o umorzeniu postępowania wznowieniowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zbyt pochopnie w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2019 r. stwierdziło, że skarżący dotrzymał miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W pierwszej kolejności Kolegium rozpoznało wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia 9 października 2020 r. orzekło o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem Kolegium postępowanie wznowieniowe powinno zostać umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Kolegium wskazało, że nie jest uprawnione do merytorycznego rozpoznania wniosku wznowieniowego skarżącego. Kolegium podniosło, że podnoszone przez skarżącego zarzuty były przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że organ błędnie przyjął, że w sprawie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania w postaci jego bezprzedmiotowości, skarżący podniósł, że w sprawie istniała zarówno podstawa faktyczna jak i prawna uzasadniająca wznowienie postępowania, w szczególności polegająca na braku udziału skarżącego w postępowaniu. Skarżący wskazał, że zarzuty dotyczące wznowienia postępowania nie zostały rozpatrzone przez organ. W odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało, że nie ma przeszkód, aby najpierw wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie umorzyć postępowanie wznowieniowe. Spóźniona jest natomiast w ocenie organu próba podnoszenia nowych podstaw wznowienia postępowania na etapie skargi. Kolegium wniosło o jej oddalenie. Pismem z dnia 27 sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty i twierdzenia podniesione przez skarżącego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu podniósł, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania został złożony wyłącznie z ostrożności procesowej, a zatem organ winien był zbadać czy rzeczywiście skarżący terminu nie dochował. W ocenie skarżącego organ winien ponadto zbadać czy nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Zgodnie z art. 107§ 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że Kolegium nie uzasadniło i nie wskazało zaistnienia w sprawie przesłanek umorzenia postępowania, de facto uniemożliwiając sądowi kontrolę zapadłego rozstrzygnięcia. W zaskarżonej decyzji, organ przywołał treść art. 105 § 1 i 2 k.p.a. Kolegium podniosło, że w sprawie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, a Kolegium nie jest uprawnione do merytorycznego rozpoznania wniosku wznowieniowego. Organ nie wyjaśnił dlaczego w realiach niniejszej sprawy zachodzą przesłanki umorzenia postępowania, dlaczego w ocenie organu postępowanie jest bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu organ zaniechał również wezwania skarżącego w trybie art. 79a §1 k.p.a., który stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując ją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Skoro bowiem powstały wątpliwości w zakresie dotrzymania przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ winien był wezwać skarżącego do uprawdopodobnienia dotrzymania terminu, w szczególności poprzez wykazanie kiedy skarżący uzyskał informacje o zaistnieniu podstaw do wznowienia postępowania. Jest to szczególnie istotne, ponieważ ustalenie faktu dotrzymania bądź nie dotrzymania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, warunkuje dalsze postępowanie organów, polegające na ocenie zaistnienia przesłanek do wznowienia, a w dalszej kolejności ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Dokonanie tych czynności, a także szczegółowe wyjaśnienie w oparciu o jakie przesłanki organ stwierdził, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania wznowieniowego było szczególnie istotne ze względu na fakt, że w postanowieniu o wznowieniu postępowania organ wskazał, że wniosek skarżącego został złożony w terminie. Tymczasem, w decyzji o umorzeniu postępowania organ stwierdził, że zbyt pochopnie uznał w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2019 r., że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie. Sąd zważył, że w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2019 roku Kolegium wyraźnie przyjęło, że "wniosek o wznowienie postępowania złożono w terminie miesiąca od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia". Wskazać należy, że zgodnie z art. 11 k.p.a. organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Co więcej, w świetle art. 8 k.p.a. powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nie może zatem budzić wątpliwości fakt, że mając na względzie ochronę zaufania obywateli do państwa, organ nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że przedwcześnie przesądził kwestię dochowania terminu przez skarżącego, lecz powinien wnikliwie i starannie wyjaśnić z jakich przyczyn stwierdził, że skarżący nie dochował terminu do złożenia wniosku. Ponownie rozpatrując sprawę organ ustali okoliczność dochowania przez skarżącego terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, wówczas dopiero rozważy czy w sprawie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania, a następnie podejmie rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wskazaniami art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji.