III SA/Kr 1386/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skarg G. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego z dnia 25 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. A. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania oraz 7,60 (siedem) złotych i 60/100 groszy tytułem zwrotu wydatków. W dniu [...] 2012 r. Burmistrz – po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia 15 marca 2012 r. przez G. K. - wydał następujące decyzje: 1) znak: [...], którą odmówił G. K. przyznania zasiłku okresowego; 2) znak: [...], którą odmówił G. K. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia, jedzenia i mediów. W uzasadnieniach tych decyzji organ l instancji opisał starania organu poczynione w celu uzyskania informacji o sytuacji materialnej wnioskodawczyni, w szczególności o dochodach członków rodziny. Burmistrz podał, że pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. pracownik socjalny wezwał członków rodziny G. K. do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia sytuacji osobistej i majątkowej. Organ l instancji zwrócił się także do Kuchni Św. Brata Alberta oraz Powiatowego Urzędu Pracy z zapytaniami dotyczącymi rodziny wnioskodawczyni. Organ l instancji wskazał, że członkowie rodziny G. K. wykazali brak współdziałania w ustaleniu sytuacji materialnej i bytowej rodziny, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy stosownie do art. 107 ust. 1 i 5 ustawy o pomocy społecznej. Od powyższych decyzji odwołała się G. K., która zakwestionowała uzależnienie przez organ I instancji przyznanie wnioskowanej pomocy od zachowania członków rodziny. Odwołująca się podniosła, że z uwagi na trudną sytuację osobistą, chorobę nie jest w stanie samodzielnie podjąć działań zmierzających do rozwiązania powstałej sytuacji życiowej. W dniu 25 lipca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło odwołania G. K. od opisanych wyżej dwóch decyzji Burmistrza i działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 8 ust.1 pkt 2, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, art. 39 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 ze zm.) oraz na podstawie rozporządzenia rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 nr 127 poz. 1055) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, wydało następujące decyzje: 1) znak: [...], którą utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2012 r. znak: [...] o odmowie przyznania G. K. zasiłku okresowego; 2) znak: [...] którą utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2012 r. znak: [...] o odmowie przyznania G. K. zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia, jedzenia i mediów. W uzasadnieniach tych decyzji Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż G. K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem S. oraz synami B. i D. Kryterium dochodowe dla rodziny czteroosobowej wynosi zatem 1.404 złotych. Organ l instancji ustalił także, że G. K. jest osobą niepełnosprawną, niezarejestrowaną w PUP i pozostającą w stałym leczeniu specjalistycznym. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika też, że rodzina G. K. jest objęta pomocą społeczną, która w lutym 2012 r. wyniosła 1.228,50 zł, do tego zasiłek celowy w kwocie 300 zł oraz zasiłek stały w wysokości 175,50 zł miesięcznie. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji wzywał członków rodziny G. K. do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej, jednak bezskutecznie. Ponadto organ l instancji prowadził postępowanie w celu samodzielnego ustalenia istotnych okoliczności, m.in. zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy oraz do Kuchni Św. Brata Alberta. W wyniku prowadzonego postępowania ustalił, że rodzina odwołującej się korzysta z pomocy żywnościowej z Kuchni Św. Brata Alberta oraz, że członkowie rodziny G. K. są zarejestrowani w PUP jako bezrobotni bez prawa do zasiłku. Kolegium zwróciło uwagę, że pracownik socjalny stwierdził okoliczność mogącą mieć istotne dla sprawy znaczenie, a to, że D. K. syn wnioskodawczyni sprzedawał w W rogaliki, uzyskując pewien dochód. Dlatego organ l instancji uznał, że konieczne jest odebranie oświadczeń o dochodach od członków rodziny G. K. W ocenie Kolegium w sprawie miał miejsce z brak współdziałania ze strony członków rodziny odwołującej się. Zdaniem Kolegium w sytuacji, gdy organ l instancji ustalił, że jeden z członków rodziny ma zajęcie płatne, zasadnym było wyjaśnienie tej okoliczności celem ustalenia jednego z warunków przyznania pomocy społecznej, tj. kryterium dochodowego. Dlatego, w ocenie Kolegium, organ l instancji zasadnie domagał się, wobec ustalonych okoliczności faktycznych, od członków rodziny G. K. współdziałania, a brak takiego współdziałania zasadnie stał się podstawą do odmowy przyznania świadczenia. Opisane powyżej decyzje SKO G. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca zarzuciła, że Kolegium w ogóle nie uwzględniło jej odwołania i nie zapoznało jej z materiałem dowodowym w sprawie. Skarżąca zarzuciła też, że organ l instancji opierał się na własnych przypuszczeniach w kwestii sprzedawania rogalików przez syna D. W ocenie skarżącej organy administracji publicznej nie uwzględniły tego, że instytucja pomocy społecznej ma umożliwić przezwyciężanie trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca podniosła, że ponosi negatywne konsekwencje odmowy składania wyjaśnień przez jej członków rodziny. Podkreśliła również swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniami z dnia 2 sierpnia 2013 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych oraz przyznał skarżącej adwokata z urzędu. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącej z urzędu zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie: 1) art. 2, art. 3, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, art. 39 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 i ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, mimo iż istniały oczywiste przesłanki do jej uchylenia; 2) art. 7, 8, 10, 70, 77, 80 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpoznanie sprawy w oparciu o całokształt materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej oceny, w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, a także zbadania treści odwołania, na skutek czego doszło do błędnego rozstrzygnięcia. 3) art. 38 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, iż skarżąca jako osoba de facto samotnie gospodarującej nie spełnia kryteriów ustawowych pozwalających na przyznanie prawa do zasiłku okresowego; 4) art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, iż brak współdziałania ze strony rodziny każdorazowo stanowi podstawę odmowy przyznania zasiłku. Pełnomocnik skarżącej wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu na rzecz adwokata M. A. (w tym kosztów nadania dwóch przesyłek poleconych w łącznej kwocie 7,60 zł, oświadczając, że koszty udzielonej pomocy nie zostały uiszczone w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Kontrolując zaskarżone decyzje zgodnie z powyższymi zasadami należało uznać, że skargi są uzasadnione. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej u.p.s. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób o nie się ubiegających, od których wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 2 ust. 1 ustawy). Świadczenia z pomocy społecznej polegają na przyznaniu pomocy w formie świadczeń pieniężnych, oraz świadczeń niepieniężnych (art. 36 u,p.s.). Jednym ze świadczeń wymienionych w art. 36 pkt. 1 u.p.s. jest zasiłek okresowy, o którego przyznanie wnioskowała skarżąca. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 6 pkt..10 u.p.s. rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Zgodnie z art. 8 ust. 1. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, i 91, przysługuje (według stanu na datę wydania zaskarżonych decyzji) : 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 8 ust.3. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) (9) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ust. 4 przepisu stanowi, jakich kwot nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 Redakcja przepisu art. 38 ust. 1 u.p.s. nie pozostawia żadnych wątpliwości, że w przypadku zaistnienia przesłanek w nim przewidzianych, zasiłek okresowy przysługuje osobie spełniającej te przesłanki i to bez względu na wszelkie inne okoliczności sprawy, w tym także na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.11. 2011 r., I OSK 1088/11, LEX nr 1131468, z 16.11. 2012 r. , I OSK 1222/12, LEX nr 1291314). Z przepisu tego nie wynika, aby zasada przyznawania zasiłku okresowego miała charakter uznaniowy. Uznaniowość tego świadczenia została ograniczona jedynie do wysokości świadczenia, przy czym ustawodawca wskazał tu graniczne kwoty tej wysokości, oraz okresu, na jaki ma ono być przyznane. Spełnienie warunków do przyznania zasiłku okresowego obliguje organ do jego przyznania. (por. wyrok WSA w Łodzi z 12.06.2012 r., II SA/Łd 333/12, LEX nr 1230657). Materialnoprawne podstawy przyznania zasiłku okresowego wynikające z przesłanek określonych przepisem art. 38 ust. 1 u.p.s. wyznaczają organom rozpatrującym wniosek przyznanie tego świadczenia zakres i cel postępowania dowodowego, które powinno doprowadzić do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności. Organy powinny więc ustalić, czy wniosek o przyznanie zasiłku okresowego pochodzi od osoby samotnie gospodarującej, czy od rodziny. Następnie, stosownie do wyniku powyższego ustalenia, organy powinny ustalić dochód wnioskującego podmiotu, zgodnie z zasadami ustanowionymi w art. 8 ustawy, mając na uwadze, jakie kwoty nie podlegają wliczeniu do dochodu i następnie dokonać oceny, czy w konkretnym przypadku zaistniały podstawy do przyznania zasiłku okresowego, bez względu na pozostałe okoliczności sprawy, a to z uwagi na wyżej wskazany, obligatoryjny charakter tego świadczenia. Natomiast wysokość konkretnej kwoty zasiłku i okres, na który zostanie przyznany winna być ustalona z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, w ramach uznania administracyjnego, w granicach określonych przepisem art. 38 ust. 2, 3 i 4 u.p.s.. Drugim świadczeniem, o którego przyznanie ubiegała się skarżąca był zasiłek celowy na pokrycie kosztów leczenia, jedzenia i mediów. Przesłanki i zasady przyznawania tego świadczenia określone zostały w przepisie art. 39 u.p.s., zgodnie z którym, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust.2). Przyznanie zasiłku celowego także jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Ustawodawca w ust. 1 przepisu posłużył się niedookreślonym pojęciem "niezbędnej potrzeby bytowej"., natomiast ust. 2 zawiera przykładowe wyliczenie niezbędnych potrzeb bytowych . Ocena istnienia po stronie wnioskującego o przyznanie zasiłku celowego niezbędnej potrzeby bytowej należy więc do organu rozpatrującego indywidualną sprawę. Za ugruntowany należy uznać pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że niezbędne potrzeby bytowe to potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia a w szczególności życia lub zdrowia. Wysokość zasiłku celowego pozostawiona została uznani organu. Beneficjentem tego świadczenia może być osoba lub rodzina. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego, które jednak nie pozwala na dowolność w rozstrzygnięciu, a z drugiej strony – na spełnienie każdego żądania osoby ubiegającej się o to świadczenie. Stan sprawy wymaga nadto wskazania, że w ustawie o pomocy społecznej określono jeszcze przesłankę obowiązku współdziałania (art. 4 u.p.s.). Współdziałanie osoby to gotowość podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, gotowość skorzystania z jego rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudności, w jakich się znalazła. Ocena współdziałania musi obejmować także zachowanie osoby ubiegającej się o pomoc wobec czynności organu mających na celu ustalenie jej rzeczywistej sytuacji życiowej. Obowiązkiem organów administracji w toku każdego postępowania mającego na celu rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy jest przestrzeganie wyrażonej w art. 7 kpa. zasady praworządności, zgodnie z którą, w toku postępowania, z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Rozwinięciem tej zasady jest zasada oficjalności postępowania dowodowego oraz zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którą organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego ma decydujące znaczenie, ponieważ tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony wynikających z przepisu prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Negatywne rozstrzygnięcie podjęte w ramach uznania administracyjnego powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco, i jasno uzasadnione, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (por. NSA, wyrok z 18.05. 2005 r., sygn. akt FSK 221/04-cbois.nsa.gov.pl). Analiza przedstawionych sądowi akt kontrolowanych postępowań prowadzi do wniosku, że organy rozpatrujące wnioski skarżącej o przyznanie świadczeń w postaci zasiłku okresowego i zasiłku celowego naruszyły przepisy postępowania i przepisy prawa materialnego w stopniu decydującym o wyeliminowaniu zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Powołane przez organy podstawy prawne zaskarżonych rozstrzygnięć, jak i treść uzasadnień wskazują, że odmowy przyznania skarżącej świadczeń, o które się ubiegała nastąpiły z powodu uznania przez organy braku współdziałania skarżącej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji. Prawidłowa podstawa prawna takiego rozstrzygnięcia powinna wskazywać art. 11 ust. 2 u.p.s. To na podstawie bowiem tego przepisu, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę. Zasadnicze uchybienia mające wpływ na wynik kontrolowanego postępowania są następujące: Prowadząc postępowanie w sprawie przyznania skarżącej zasiłku okresowego organy zupełnie pominęły wynikający z treści art. 38 ust. 1 u.p.s. obligatoryjny charakter świadczenia w postaci zasiłku okresowego, o czym była mowa wyżej. W związku z tym bezpodstawnie oceniły istnienie przesłanek przyznania skarżącej zasiłku okresowego wyłącznie przez pryzmat regulacji zawartej w art. 4 u.p.s., nie dokładając starań w celu przeprowadzenia kompletnego postępowania dowodowego celem ustalenia przede wszystkim dochodu skarżącej. Był to zasadniczy obowiązek organów w przypadku rozpoznawania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. Z przeprowadzonego ze skarżąca wywiadu celem aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe. Okoliczności tej nie dostrzegły organy, w istocie ją kwestionując, ponieważ z niewyjaśnionych w uzasadnieniach przyczyn, dążyły do ustalenia dochodu rodziny, mając na celu ustalenie dochodu skarżącej jako dochodu osoby "w rodzinie". Postępowanie takie samo w sobie nie byłoby uchybieniem, gdyby organy powołały się na konkretne dowody świadczące o tym, że w sytuacji skarżącej mamy do czynienia nie z jednoosobowym gospodarstwem, ale z rodziną w rozumieniu przepisu art. z art. 6 pkt..10 u.p.s., składającą się ze skarżącej, jej męża i dwóch dorosłych synów. Przepis powyższy, do zakwalifikowania osób jako rodziny wymaga jednak nie tylko wspólnego zamieszkiwania ale i wspólnego gospodarowania, czyli obydwie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, co w sprawie nie zostało wykazane przez organy. Po drugie, organy nie tylko błędnie powołały się na negatywną przesłankę braku współdziałania skarżącej, ale także zupełnie błędnie przypisały skarżącej ów brak współdziałania w sytuacji, kiedy okoliczność tę można by odnieść ewentualnie do męża i synów skarżącej, w sytuacji niewątpliwego ustalenia, że stanowią oni wraz ze skarżącą rodzinę w rozumieniu art. 6 ust. 10 ustawy. Przepis art. 11 ust. 2 ustawy nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, z uwagi na brak współdziałania członków rodziny (w rozumieniu art. 6 pkt. 10 u.p.s.) tej osoby. Sąd nie stwierdził, aby zachowanie i postawa skarżącej wyczerpywały przesłanki odmowy przyznania pomocy skarżącej z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 2 ustawy. Skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji zachowania członków rodziny w sytuacji, kiedy to na organie spoczywa obowiązek wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy także w sytuacji, gdy stosownych okoliczności nie sposób ustalić w drodze wywiadu środowiskowego. Ma to istotne znaczenie w sytuacji ubiegania się o świadczenie obligatoryjne, uzależnione od dochodu osoby ubiegającej się. Bowiem faktu, iż skarżąca jest osobą niepełnosprawną i przewlekle chorą nie może ulegać wątpliwości, chociaż organy i tej okoliczności nie badały. Organy wbrew przeprowadzonym dowodom uznały także, iż brak współdziałania męża i synów skarżącej uniemożliwia ustalenie dochodu skarżącej. Stanowisko takie jest nieuzasadnione. Z odpowiedzi, której udzielił Urząd Pracy wynika, że mąż i synowie skarżącej są bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Bez istnienia w sprawie jakichkolwiek dowodów uznały organy, że syn skarżącej D "sprzedawał obwarzanki" uzyskując w ten sposób dochód. Okoliczność ta nie wynika z żadnego przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji dowodów, w dodatku brak jakichkolwiek danych, które mogłyby stanowić podstawę do ewentualnego ustalenia, czy D. K. podejmował płatne zajęcia, w jakim okresie i z jakim wynagrodzeniem. Odnośnie natomiast do odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego stwierdzić należy, że organy nie ustaliły sytuacji skarżącej pod kątem istnienia przesłanek do przyznania tego rodzaju świadczenia, wynikających z art. 39 ustawy. Nie wzięły pod uwagę, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną i leczy się na przewlekłą chorobę wielonarządową (toczeń). Nie kwestionując tych okoliczności, pominęły je, chociaż są to okoliczności istotne z punktu widzenia regulacji art. 39 u.p.s. Niewątpliwie stan skarżącej uzasadnia wydatkowanie określonych kwot na leki i materiały opatrunkowe. Nie ulega także wątpliwości, że skarżąca i jej mąż korzystają z pomocy Kuchni św. Brata Alberta, co wskazuje na co najmniej okresowe braki możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb żywnościowych. Z akt sprawy wynika nadto, że skarżąca korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, nadto nie wynika, aby jej sytuacja życiowa i dochodowa uległa poprawie w okresie, w którym ubiegała się o przedmiotowe świadczenia. Okoliczności tych organy nie poddały ocenie. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że wywiad środowiskowy nie jest jedynym sposobem uzyskania informacji, na podstawie których organy pomocy społecznej ustalają materialną i życiową sytuację beneficjenta tej pomocy. Istotne dla sprawy okoliczności winny być ustalone za pomocą wszelkich środków dowodowych, a uzyskane dowody powinny być poddane wyczerpującej i wszechstronnej ocenie. Ustawa o pomocy społecznej nie ogranicza postępowania dowodowego prowadzonego w celu ustalenia sytuacji wnioskującego o pomoc do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Mając na uwadze obowiązujący stan prawny wynikający z przepisów art. 38 i 39 u.p.s. organy powinny więc w obydwu postępowaniach mieć na uwadze, że wniosek o udzielenie pomocy pochodził wyłącznie od skarżącej, a także uwzględnić istotę i przesłanki przyznania zasiłku okresowego wskazaną wyżej, ustalić, czy skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, czy członkiem rodziny w skład której wchodzi jej mąż, czy także dorośli synowie, bądź jeden z nich, ustalić w sposób wynikający z art. 107 ust. 5b dochód skarżącej jako osoby, bądź jako osoby w rodzinie, oraz sytuację osobistą rodzinną, dochodowa i majątkową skarżącej dokonać aktualnych ustaleń odnośnie stanu zdrowia skarżącej i potrzeb skarżącej z niego wynikających. Akta sprawy nie powalają Sądowi na całościową weryfikację oceny sytuacji skarżącej, ponieważ zawierają jedynie dokument w postaci aktualizacji wywiadu środowiskowego, bez wskazania, kiedy przeprowadzany był zasadniczy wywiad środowiskowy i bez umieszczenia w aktach chociażby kopii tego wywiadu. Dopiero szczegółowo i zgodnie z powyższymi wskazaniami przeprowadzone postępowanie dowodowe może stanowić podstawę rozstrzygnięć wniosków skarżącej, złożonych w 15 marca 2012 r. Podjęte rozstrzygnięcia winny być uzasadnione ze wskazaniem i omówieniem zastosowanych przepisów prawa materialnego i zgodnie z pozostałymi wymogami ustanowionymi w art. 107 § 3 kpa. Skoro zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 38 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 39 Ustawy o pomocy społecznej w sposób mający wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 77 i 80 kpa w sposób , który niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) i lit. c) p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika rozstrzygnięto na podstawie art. 250 p.p.s.a.