III SA/Kr 1400/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2020 r. sprawy ze skargi H. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2018 r. znak: [...] przyznał skarżącemu H. N. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia na okres od dnia 1 marca 2018 r. na czas nieokreślony w wysokości 153,00 zł miesięcznie. Od przedmiotowej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył skarżący, wnosząc o przyznanie wnioskowanego świadczenia od dnia 9 stycznia 2017 r., czyli od dnia ukończenia 75 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 września 2018 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017, poz. 1952 ze zm.) – dalej u.ś.r. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. do zasady prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika natomiast, iż przedmiotowy wniosek został złożony wraz z wymaganą dokumentacją w siedzibie Urzędu Miasta w dniu 15 marca 2018 r. a nie w miesiącu styczniu 2017 r., w którym H. N. ukończył 75 rok życia umożliwiający ubieganie się o zasiłek pielęgnacyjny z tytułu ukończonego 75 roku życia. Organ zauważył również, że przywołane powyżej przepisy są przepisami o charakterze związanym, którego istota polega na tym, iż ustawa uzależnia jego zastosowanie od spełnienia ściśle określonej przesłanki. Zatem w rozpatrywanym przypadku data złożenia wniosku, zgodnie z cytowanym przepisem, determinuje zatem dzień przyznania świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H. N. nie zgodził się z wydanym przez Kolegium rozstrzygnięciem, zarzucając naruszenie art. 2 w zw. z art. 24 u.ś.r. poprzez błędną ich wykładnie i przyjęcie, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat, ale tylko wtedy gdy złoży o to wniosek i od daty złożenia wniosku, a nie od daty kiedy spełniała przesłanki do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są obarczone żadną z ww. wad naruszenia prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2018 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. znak: [...] orzekającą o przyznaniu skarżącemu H. N. zasiłku pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia na okres od dnia 1 marca 2018 r. na czas nieokreślony w wysokości 153,00 zł miesięcznie. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżanej decyzji były przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 2 pkt 2 u.ś.r., świadczeniami rodzinnymi są świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. Stosownie do art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W myśl art. 16 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 16 ust. 2 u.ś.r. i jest osobą uprawnioną do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Sporny pozostaje natomiast okres, za który skarżący powinien mieć przyznane prawo do tego świadczenia. Organy uznały bowiem, że świadczenie to należy się skarżącemu od miesiąca, w którym został złożony wniosek o jego przyznanie wraz z wymaganą dokumentacją, tj. od marca 2018 r. Skarżący twierdzi natomiast, że świadczenie to powinno być mu przyznane od dnia ukończenia 75 roku życia, tj. od dnia 9 stycznia 2017 r. W ocenie Sądu stanowisko zarówno Prezydenta Miasta, jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych organ ustala począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Oznacza to, że nawet jeśli spełnione były przez uprawnionego ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości w przypadku późniejszego złożenia wniosku, przyznania świadczenia rodzinnego niejako "wstecznie", czyli za miesiące poprzedzające złożenie wniosku (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 910/18, oraz wyrok WSA w Gdańsku z 16 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 137/19; http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem aby został wypłacony zasiłek pielęgnacyjny, strona musi wcześniej złożyć stosowny wniosek o przyznanie prawa do tego zasiłku. Inaczej mówiąc decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyznanie, zatem z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1362/11; http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazane wyżej stanowisko, co do okresu za jaki przyznany może być zasiłek pielęgnacyjny uznać można za ugruntowane tak w doktrynie (Małysa-Sulińska, Katarzyna, Kawecka, Anna i Sapeta, Joanna. Art. 16. W: Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz. LEX, 2015), jak i orzecznictwie. Jak wskazuje NSA w wyroku z dnia 1 grudnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2254/17) wniosek jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie przyznania świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku. Podobny pogląd wyrażony został w wyroku NSA z dnia 10 marca 2017 r. (sygn. akt I OSK 2513/15). Sąd wskazał w nim, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu od którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych - a do tej kategorii zalicza się także zasiłek pielęgnacyjny - posiada data złożenia wniosku wraz z wymaganymi przez przepisy prawa załącznikami. Jak dalej wywodził sąd, organy administracji nie są uprawnione do przyznawania zasiłku na okres wcześniejszy, niż od początku miesiąca, w którym został złożony wniosek. W wyroku z dnia 23 stycznia 2018 r. (sygn. akt I OSK 2314/17) NSA wskazał natomiast, że nie może budzić wątpliwości konstytucyjnych powiazanie daty nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z datami złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia. Jak wywodził dalej, nie stoi w sprzeczności z zasadą państwa prawnego wynikającą z art. 2 Konstytucji RP wymóg, by to obywatel ubiegający się o świadczenie ze środków publicznych inicjował we właściwym momencie postępowanie zmierzające do przyznania mu tego świadczenia. Wobec powyższego, skoro skarżący przedmiotowy wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z wymaganą dokumentacją złożył dopiero w dniu 15 marca 2018 r., a nie w miesiącu styczniu 2017 r., w którym to ukończył 75 rok życia umożliwiający ubieganie się o ten zasiłek, to początkowym dniem okresu za który jest on uprawniony do świadczenia w formie przedmiotowego zasiłku jest, jak słusznie to uznały organy obu instancji, dzień 1 marca 2018 r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że aby uzyskać prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy, tj. od daty ukończenia przez skarżącego 75 lat (tj. od 9 stycznia 2017 r.) przedmiotowy wniosek musiałby być złożony najpóźniej do dnia 31 stycznia 2017 r. Jak natomiast wynika z akt taki wniosek nie został złożony. Pierwszym bowiem wnioskiem skarżącego o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest wniosek z dnia 15 marca 2018 r. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, zgodnie z którym winien on otrzymać zasiłek pielęgnacyjny od dnia 9 stycznia 2017 r., podkreślić należy jeszcze raz, że powyższe świadczenie może być przyznane dopiero od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zatem nie jest ono przyznawane z urzędu. Z urzędu, czyli bez wniosku, możliwe jest otrzymanie przez osoby, które ukończyły 75 rok życia - nie zasiłku pielęgnacyjnego, a - dodatku pielęgnacyjnego, którego otrzymanie regulują przepisy ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz.U. 2020.53). Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz prawnym, organy zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego, nie dopuszczając się przy tym naruszenia przepisów proceduralnych. Ponadto Sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.