III SA/Kr 1418/24

WyrokWSA w Krakowie2025-08-07

Skład orzekający: Ewa Michna, Bogusław Wolas, Marta Kisielowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nie badając okresu 6 miesięcy poprzedzających wydanie własnej decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował przepis art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ ten nie zbadał okresu 6 miesięcy poprzedzających wydanie własnej decyzji, ograniczając się jedynie do kontroli okresu ustalonego przez organ pierwszej instancji. Tymczasem organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji wydał decyzję, uznając, że skarżący nie stawił się na wywiad alimentacyjny i nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w wymaganym wymiarze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił, że reguluje swoje zobowiązania, przebywa za granicą i informował o tym urzędy. W skardze podniósł, że w okresie poprzedzającym wydanie decyzji organu odwoławczego wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w wymiarze przekraczającym 50%.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2024 r., nr SKO.AL/4112/70/2023 w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 24 czerwca 2024 r. znak SKO.AL/4112/70/2023 po rozpatrzeniu odwołania skarżącego – P. M. od decyzji Burmistrza Gminy Krzeszowice z dnia 7 czerwca 2023 r., nr SSR 531-12/23, orzekającej o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, na podstawie art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej jako "k.p.a.", utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zaskarżoną decyzją opisaną na wstępie organ I instancji postanowił uznać skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że Burmistrz Gminy Krzeszowice w ramach wszczętego postępowania wobec dłużnika alimentacyjnego, wezwał skarżącego do zgłoszenia się w celu przeprowadzenia wywiadu oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Skarżący nie zgłosił się na wywiad mimo prawidłowo doręczonej korespondencji. W toku podejmowanych czynności ustalono, że skarżący jako dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małoletniej S. M. w wysokości 850 złotych miesięcznie oraz że egzekucja świadczeń alimentacyjnych od dłużnika alimentacyjnego jest bezskuteczna. Dłużnik alimentacyjny uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, a ponadto z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Krowodrzy S. N. wynika, że w okresie od 1.11.2022 r. do 30.04.2023 r., tj. przez okres ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Burmistrz Gminy Krzeszowice jako podstawę prawną wydanej decyzji o stwierdzeniu, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, uchylającym się od zobowiązań alimentacyjnych, wskazał art. 5 ust. 3 oraz 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że nie odmawiał przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego ani złożenia oświadczenia majątkowego. Po wezwaniu do zgłoszenia się do urzędu celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, skarżący skontaktował się telefonicznie z urzędem i poinformował o braku możliwości stawienia się na wyznaczony termin ze względu na przebywanie na stałe poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a to w Norwegii, gdzie aktywnie poszukuje pracy, aby móc realizować obowiązek alimentacyjny. Jest zarejestrowany w norweskim urzędzie pracy, a także od 26 czerwca 2023 r. posiada sezonową pracę, która zapewni mu możliwość bieżącego regulowania należności alimentacyjnych oraz przynajmniej częściowej spłaty zaległości. Wskazał, że do wykonywania pracy sezonowej potrzebuje prawa jazdy. Podkreślił, że zdaje sobie sprawę z istniejącej zaległości, podejmuje działania zmierzające do spłaty zaległości, ale połączonej z regulowaniem bieżących alimentów. Chciałby spłacić zaległość w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy, jeśli tylko po zakończeniu prac sezonowych uda mu się znaleźć zatrudnienie. Podkreślił także, że od marca 2023 r. płaci na bieżąco po 850 zł alimentów miesięcznie na konto matki dziecka (nie zdawał sobie sprawy, że powinien wpłacać alimenty na konto komornika) oraz po 100 zł miesięcznie za pośrednictwem komornika w celu spłaty zaległości. Wcześniej opłacał alimenty w miarę możliwości. Do odwołania dołączono potwierdzenia wpłat alimentów w kwocie 850 zł miesięcznie za miesiące marzec-czerwiec 2023 r. na konto M. B. Następnie wraz pismami z dnia 6 października 2023 r. oraz 23 października 2023 r. skarżący przedłożył do akt sprawy potwierdzenia wpłat alimentów, w tym zaległych, dokonywanych na konto Komornika Sądowego oraz ponownie potwierdzenia wpłat alimentów w kwocie 850 zł miesięcznie za miesiące marzec-czerwiec 2023 r. na konto M. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 3 ust. 5, art.4 ust. 1, art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm., w dalszej części jako "ustawa") i podniosło, że z akt niniejszej sprawy wynika, że w piśmie z dnia 25 kwietnia 2023 r. organ I instancji wezwał skarżącego do stawienia się w siedzibie urzędu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Pomimo wezwania, skarżący nie stawił się w wyznaczonym terminie. Ponadto z akt sprawy wynika, że w ostatnich 6 miesiącach przed wydaniem decyzji skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie nie niższej niż 50% ustalonych alimentów. Wobec powyższego organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych informując jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Następnie decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. Burmistrz Gminy Krzeszowice uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uznając, że ziściły się przesłanki określone w art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W obecnie prowadzonym postępowaniu odwoławczym kontroli organu odwoławczego podlega zaskarżona decyzja w sprawie uznania skarżącego, będącego w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnikiem alimentacyjnym (czyli osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna), za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W ocenie organu I instancji skarżący nie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków w zakresie zgłoszenia się na wezwanie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, przez co ziściły się określone w art. 5 ust. 3 cyt. ustawy przesłanki do wydania przedmiotowej decyzji. Dłużnik nie wywiązywał się też z obowiązku alimentacyjnego w wysokości określonej w art. 5 ust. 3a tej ustawy. Natomiast skarżący zarzuca, że reguluje swoje zobowiązania przez wpłaty do komornika oraz matki swojej córki. Nie jest w sprawie sporne, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu cyt. ustawy, ponieważ ciąży na nim obowiązek alimentacyjny, z którego się nie wywiązywał albo wywiązywał nieregularnie, czy tez z opóźnieniem. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji skierował do skarżącego wezwanie do stawienia się w siedzibie urzędu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, (pismo z dnia 25 kwietnia 2023 r., które zostało odebrane przez ojca skarżącego). W odpowiedzi skarżący wysłała do organu wiadomość e-mail powołując się na rozmowę telefoniczną oraz załączając dowody ostatnich wpłat zobowiązań alimentacyjnych. Z informacji przekazanej w piśmie z dnia 26 maja 2023 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa Korowody wynika jednak, że w ostatnich 6 miesiącach przed wydaniem decyzji skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie nie niższej niż 50% ustalonych alimentów. Z przepisów powołanej na wstępie ustawy wynika, że w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów możliwe jest podjęcie określonych działań wobec dłużnika alimentacyjnego; m.in. do obowiązków organu właściwego dla dłużnika należy przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej. Działania takie organ właściwy dłużnika podejmuje na wniosek organu właściwego wierzyciela (art. 3 ust. 5 cyt. ustawy), co miało miejsce w niniejszej sprawie. Oświadczenie majątkowe składane jest przez zobowiązanego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 4 ust. 1 i 2). Dane te są niezbędne do uskutecznienia prowadzenia egzekucji należnych osobie uprawnionej alimentów. Natomiast w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego zachylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Biorąc pod uwagę imperatywny charakter przepisu art. 5 ust. 3 cyt. ustawy organ właściwy dłużnika nie może zaniechać wszczęcia i przeprowadzenia takiego postępowania, choć jego zakończenie wcale nie musi nastąpić decyzją uznającą dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dłużnik może bowiem np. wywiązać się z ciążących na nim obowiązków w toku takiego postępowania. Konieczne jest również ustalenie, że przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wynika to z zaświadczenia komornika, gdzie podane są kwoty mniejsze niż 50% zasądzonych alimentów na rzecz osoby uprawnionej (zasądzone alimenty to 850 zł, natomiast wpłaty dłużnika od listopada 2022 r. do kwietnia 2023 r. następowały w wysokości 100 albo 200 zł w każdym miesiącu). Organ podkreślił, że skarżący nie stawił się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a zatem zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego, a także wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżący nie złożył wymaganego oświadczenia, zaś z informacji przekazanej przez komornika sądowego wynika, że w ostatnich 6 miesiącach przed wydaniem decyzji nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie nie niższej niż 50% ustalonych alimentów. Zdaniem organu skarżący nie może skutecznie kwestionować działań organu I instancji podejmowanych na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, ponieważ mają one m.in. na celu realizację obowiązku państwa udzielenia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Dlatego też obowiązkiem skarżącego było stawienie się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania organ wskazał, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawały deklarowane w odwołaniu wpłaty na rzecz osoby uprawnionej zaspakajające potrzeby dziecka. Dłużnik alimentacyjny ma bowiem obowiązek w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dokonywać wpłat bieżących i zaległych alimentów na rzecz dziecka za pośrednictwem komornika, niezależnie od dokonywanych dobrowolnych wpłat na potrzeby dziecka, do których jest zobowiązany jako rodzic dziecka. Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący – P. M. Skarżący zaskarżył w decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie jak również o uchylenie decyzji organu l instancji względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji. Decyzji tej zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji poprzez nieuwzględnienie podnoszonych argumentów w skardze na decyzję organu l instancji. Skarżący wskazał, że przyczyny niestawiennictwa były urzędnikom znane. Pozostawał w kontakcie telefonicznym i mailowym z urzędnikami i informował ich o swojej sytuacji. Pozostawał i nadal pozostaje za granicą - przy czym odległość od siedziby urzędu jest na tyle daleka że nie mam możliwości stawić się na wezwanie (Norwegia). Wywiad w miarę możliwości technicznych mógł zostać przeprowadzony za pośrednictwem Internetu. Skarżący podniósł, ze na dzień wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze były spełnione przesłanki przewidziane przez art. 5 ust. 3a. Ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Na dzień wydania decyzji SKO a także za ostatnie 6 miesięcy - także przed datą wydanie decyzji przez organ – skarżący wywiązuje się ze zobowiązań alimentacyjnych w zakresie daleko wyższym niż 50% - tzn. płaci pełną kwotę należnych alimentów oraz reguluje zaległości. Taka sytuacja ma miejsce od co najmniej lutego 2023 r. Na potwierdzenie powyższego skarżący załączył potwierdzenia wpłat świadczeń za okres luty 2023 r. - lipiec 2024 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2024 r. znak SKO.AL/4112/70/2023 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy Krzeszowice z dnia 7 czerwca 2023r., nr SSR 531-12/23, orzekająca o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 438 ze zm. dalej u.p.o.u.d.a. ustawa). Zgodnie z jej preambułą wprowadzenie do porządku prawnego tego aktu normatywnego podyktowane było potrzebą zapewnienia dostarczania środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom oraz potrzebą wspierania osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów co z kolei należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Jej istotą jest więc zapewnienie, aby osoby zobowiązane do płacenia alimentów faktycznie swój obowiązek wypełniały. Na podstawie art. 3 ust. 1 u.p.o.u.d.a. w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona do alimentów może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów (ust.2). Z kolei organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku między innymi otrzymania wyżej wymienionego wniosku (ust.5). Następnie na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy. Z kolei dłużnik alimentacyjny składa powyższe oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o czym należy składającego pouczyć przed złożeniem oświadczenia (art. 4 ust. 2). W art. 5 u.p.o.u.d.a. zostały zawarte zasady dotyczące postępowania wobec dłużnika alimentacyjnego. W pierwszej kolejności organ właściwy dłużnika przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne informacje mające wpływ na skuteczność prowadzonej egzekucji, w szczególności zawarte w wywiadzie alimentacyjnym oraz oświadczeniu majątkowym dłużnika alimentacyjnego (ust.1). Zgodnie z ustępem 2, gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny wraz ze wskazaniem nie dłuższego niż 30-dniowy terminu na wykonanie tego zobowiązania; 2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego. Jeżeli natomiast dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (ust.3 pkt 1). Zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Natomiast na podstawie art. 5 ust. 3b pkt 1 i 2 ustawy jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika ma obowiązek złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, 1228, 1907 i 1965) oraz po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Z punktu widzenia rozstrzyganej sprawy istotne są również definicje legalne zawarte w art. 2 pkt 2 i 3 ustawy. Zgodnie z pierwszą z nich bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, albo postępowanie upadłościowe, w toku którego w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie otrzymano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a. braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b. braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Z kolei druga z tych definicji stanowi, że dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organy przedwcześnie uznały, że w odniesieniu do skarżącego zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Sąd zauważa, że mimo twierdzeń skarżącego, zawartych w odwołaniu, że dokonuje wpłat i nie zachodzą przesłanki z art. 5 ust. 3a ustawy organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, opierając się jedynie na piśmie komornika sądowego z 26 maja 2023 r., z którego wynika, że skarżący, w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Skarżący przy piśmie z dnia 6 października 2023 r. przedłożył dowody wpłaty alimentów oraz zaległości alimentacyjnych do których to dokumentów organ II instancji w żaden sposób się nie odniósł. Ponadto, przed wydaniem decyzji organu II instancji nie ustalono, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak wynika z dowodów wpłaty przedłożonych przez skarżącego przy skardze, za okres od grudnia 2023 r. do maja 2024 r. dokonywał on wpłat alimentów oraz zaległości alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów oraz spłacał zaległości alimentacyjne. Podkreślić trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku WSA w Poznaniu z 12 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1347/14 oraz w wyrokach WSA w Krakowie z 25 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 915/21 i z 5 września 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1888/22, które Sąd rozpoznający niniejsza sprawę podziela, okres ostatnich 6 miesięcy oznacza okres poprzedzający wydanie decyzji przez organ II instancji. W niniejszej sprawie organ II instancji ograniczył się jedynie do skontrolowania okresu ustalonego przez organ I instancji. Tymczasem obowiązkiem SKO było prawidłowo ustalić i zbadać okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez ten organ, a nie przez organ I instancji. Wynika to z generalnej reguły - mającej swe źródło w ogólnej zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) - zgodnie z którą organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, a nie tylko ogranicza się do kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wniesienie odwołania od decyzji wywołuje bowiem skutek prawny w postaci uruchomienia postępowania odwoławczego, przenosząc na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wcześniej rozstrzygniętej decyzją nieostateczną organu pierwszej instancji (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2013, art. 138, Nb 1 i 5, i powołane tam orzecznictwo). To z kolei implikuje m.in. konieczność uwzględniania przez organ odwoławczy wszelkich zmian w stanie faktycznym i prawnym sprawy, jakie zaszły po wydaniu decyzji w pierwszej instancji (por.m.in. wyroki NSA: z 21 czerwca 2012 r., I OSK 767/11; z 1 lutego 2012 r., II OSK 2176/10; z 7 lipca 1998 r., IV SA 451/88 - CBOSA; por też: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., art. 138, Nb 1; A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2014, uw. I.7 do art. 138). Sąd podziela także pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt 1347/14, że pod użytym w art. 5 ust. 3a ustawy pojęciem "ostatnich 6 miesięcy" należy rozumieć okres kolejnych sześciu miesięcy kalendarzowych bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym dochodzi do wydania orzeczenia w sprawie (w analizowanym tu kontekście "ostatni" znaczy bowiem tyle, co "taki, po którym nie ma innego" – por. hasło "ostatni" w zn. 1 [w:] Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003). Zatem w przypadku decyzji organu I instancji – która została wydana w dniu 7 czerwca 2023 r. – okres ostatnich 6 miesięcy w rozumieniu art. 5 ust. 3a ustawy obejmował okres od grudnia 2022 r. do maja 2023 r. Tymczasem organ ten objął swym badaniem okres nieco wcześniejszy: od listopada 2022 r. do kwietnia 2023 r. Jeszcze istotniejszy błąd popełnił organ II instancji, który ograniczył się jedynie do skontrolowania okresu ustalonego przez organ I instancji. Tymczasem obowiązkiem SKO było prawidłowo ustalić i zbadać okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez ten organ, a nie przez organ I instancji, a więc okres od grudnia 2023 r. do maja 2024 r. Sąd wskazuje, że konsekwencje wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają bardzo poważny charakter, gdyż ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest bowiem podstawą wniosku o ściganie za przestępstwo nie alimentacji określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego oraz stanowi podstawę wniosku do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Obliguje to organ do szczególnej staranności i aktywności w postępowaniu. Tych wymagań w toku kontrolowanego postępowania nie spełniono, przez co Sąd nie mógł zweryfikować czy w sprawie zaistniały przesłanki do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił jedynie zaskarżoną decyzję, mając przy tym na uwadze, że pozostały do wyjaśnienia zakres sprawy nie wykracza poza ramy zakreślone przez art. 136 k.p.a. W ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium, stosownie do postanowień art. 153 p.p.s.a., uwzględni powyższe stanowisko Sądu i przeprowadzi uzupełniające postępowanie wyjaśniające i w zależności od jego wyniku wyda stosowne i adekwatne rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, do czego obliguje je art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, wobec stwierdzania uchybienia przez organy art. 7, art. 77 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024.572)., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchylił zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło