III SA/Kr 1443/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o prawo pomocy w sprawie ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu radcę prawnego. K. Ś. wniósł na formularzu PPF o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Wskazał w nim, że dysponuje dochodem rzędu 635 zł pobieranym jako zasiłek stały i okresowy. W skład jego rodziny wchodzi czwórka dzieci. Wydatki kształtują się na poziomie: czynsz 551 zł miesięcznie, prąd 100 – 150 zł miesięcznie, wydatki na leki 60-100 zł miesięcznie oraz pozostałe w wysokości od 60 – 80 zł miesięcznie (tytuł wydatków nieczytelny). Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 24 października 2014 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, w pkt II oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 grudnia 2014 r. Skarżący wniósł skutecznie sprzeciw od tego postanowienia. Wezwaniem z dnia 17 lutego 2015 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 16 lutego 2015 r., skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w terminie do 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy poprzez udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur obrazujących wysokość czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz lub innych opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy, jak również stałych opłat innego rodzaju (np. związanych z leczeniem), przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub innych świadczeń dla skarżącego lub członków jego rodziny, przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego skarżącego obrazującego historię transakcji w ciągu trzech ostatnich miesięcy oraz podanie czy skarżący lub członkowie jego gospodarstwa domowego uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak, to, w jakiej wysokości, a w razie braku takich dochodów o wyjaśnienie pochodzenia źródeł utrzymania rodziny skarżącego. Skarżący odpowiedział w terminie, załączając fakturę na zakup leków na kwotę 67,64 zł, powiadomienie Gminy Zarząd Budynków Komunalnych z 22 grudnia 2014 r. o zmianie wysokości opłat za użytkowanie lokalu od 1 stycznia 2015 r., ustalające ją na kwotę 551,36 zł, wyciąg z konta zadłużenia czynszowego opiewający na kwotę 22 008,01 zł, decyzję Prezydenta Miasta z 23 stycznia 2015 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 180,00 zł oraz decyzję Prezydenta Miasta z 3 stycznia 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy z tego względu, że niniejsza sprawa należy do spraw o kategorii "6320" – z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W związku z powyższym Sąd w pkt I sentencji postanowienia orzekł na podstawie 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie K. Ś. profesjonalnego pełnomocnika podlega rozpoznaniu na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowiącego, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z zasadami prawa pomocy, to do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Natomiast przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.03.2014 r. sygn. akt II OZ 280/14, Lex nr 1447304, z 29.05.2013 r. sygn. akt II OZ 405/13, Lex nr 1319088). W ocenie Sądu K. Ś. wykazał w sposób dostateczny, że poniesienie przez niego kosztów pomocy prawnej w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego samego i dla jego zobowiązań. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że utrzymuje się jedynie ze środków pomocy społecznej, które wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skala zobowiązań finansowych skarżącego w sposób znacznie odbiegający od uzyskiwanego dochodu powoduje, że znajduje się on w ciągłym zadłużeniu. Oświadczenia skarżącego o sytuacji bytowej i materialnej zostały poparte stosownymi pismami organów (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Zarządu Budynków Komunalnych), które nie budzą wątpliwości, co do zawartych w nim stwierdzeń. Wynika z nich, że skarżący jest osobą ubogą, borykającą się głównie z problemem mieszkaniowym i koniecznością opłacenia zajmowanego lokalu. Powyższe wskazuje na spełnienie przesłanki przyznania K. Ś. radcy prawnego, o czym orzeczono w pkt II sentencji postanowienia na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.