III SA/Kr 1444/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 października 2013 r. nr: [ ] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 października 2013 roku w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżący P. D. zawarł wniosek o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 listopada 2013 roku skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący przesłał wypełniony formularz. Z oświadczenia w nim zawartego wynika, że P. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B. D., synem K. ur. [....] 2000 r. i córką K. ur. [....] 2003 r. Ich miesięczny dochód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wynosi ok. 3.000 zł (średnia z trzech miesięcy). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi nieruchomość rolna wielkości 1,02 ha oraz samochód osobowy. Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy P. D. podniósł, iż w dniu 15 września 2012 roku uległ wypadkowi, którego następstwem były problemy z poruszaniem się o własnych siłach. Rehabilitacja trwała do 30 listopada 2012 roku, co uniemożliwiło skarżącemu w pełni funkcjonowanie i prowadzenie działalności związanej z jego firmą. Wydatki związane z utrzymaniem dzieci pochłaniają znaczną część dochodów skarżącego. Są one związane z zakupem książek i przyborów potrzebnych do szkoły, ubrań, opłaceniem obiadów na stołówce, a także zakupem leków, gdyż dzieci często chorują. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, P.D. został wezwany do złożenia w terminie 7 dni wyjaśnień i stosownych dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: oświadczenia, gdzie aktualnie zamieszkuje, czyją własność stanowi ta nieruchomość, kto ponosi koszty jej utrzymania i jaka jest wysokość tych kosztów, dokumentów potwierdzających wysokość dochodów skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej (m.in. zeznanie podatkowe za rok 2012 oraz deklaracje VAT-7 za ostatnie 3 miesiące 2013 roku), oświadczenia czy małżonka skarżącego osiąga jakiekolwiek dochody – jeśli tak, należało podać źródło tych dochodów i ich wysokość, zaś jeśli nie – wyjaśnić czy jest ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna i przedłożyć na tę okoliczność stosowne zaświadczenie właściwego urzędu pracy, wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, leczenie, telefon, edukację dzieci, itp., a także zaświadczenia z właściwego Wydziału Komunikacji o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na nazwisko skarżącego i jego żony, bądź o ich braku. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 grudnia 2013 roku. Tym samym termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 6 stycznia 2014 roku. Mimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżący nie odniósł się do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych, winien był przekonać orzekającego, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji materialnej skarżącego, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącego wykonane. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało orzekający nie miał możliwości dokonania rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku. Nieudzielanie przez skarżącego informacji, o których mowa w skierowanym do niego wezwaniu, a także nieprzesłanie dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych P. D. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienia NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05, z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II OZ 951/12) należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.