III SA/Kr 1456/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Halina Jakubiec Protokolant st. ref. Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2014 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - na rzecz radcy prawnego L. K. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [ ] w M. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach Postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania K. Ś. zasiłku okresowego w kwocie 456 zł, gdyż strona złożyła odwołanie od decyzji z dnia 11 sierpnia 2014 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku okresowego w kwocie 106,50 zł od dnia 1 sierpnia 2014 r. do dnia 31 lipca 2015 r. W zażaleniu od powyższego postanowienia organu I instancji K. Ś. podniósł, że narusza ono Konstytucję i ustawę o pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a w związku z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] organ I instancji przyznał K. Ś. zasiłek okresowy w wysokości 106,50 zł na okres od 1 sierpnia 2014 r. do dnia 31 lipca 2015 r. Natomiast postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. Oznacza to więc, że decyzja organu I instancji z dnia [...] 2014 r. jest ostateczna. W związku z powyższym Kolegium uznało, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania w tej samej sprawie, gdyż w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja administracyjna rozstrzygająca tę samą sprawę, co stwarza stan tzw. res iudicata, czyli powagi rzeczy osądzonej. Z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się K. Ś. i pismem z dnia 14 stycznia 2015r. wniósł na nie skargę. Zdaniem skarżącego, zaskarżone postanowieniem zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, jak i Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014 r. poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 i art. 61a § 1 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.): "Art. 61. § 1. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu." "Art. 61a. § 1. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania." Ocena legalności zaskarżonego aktu wymagała zatem ustalenia, czy organ dokonał prawidłowego zastosowania art. 61a k.p.a. Na tle przytoczonej regulacji zauważa się, że jej zastosowanie może mieć miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, tj. gdy nie trzeba w sprawie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego po to, by stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1609/13; LEX nr 1665665). Co równie istotne, ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12; LEX nr 1497293). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego dotyczył przyznania zasiłku okresowego. Tymczasem jak słusznie ustaliły organy obu instancji, decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] organ I instancji przyznał K. Ś. zasiłek okresowy w wysokości 106,50 zł na okres od 1 sierpnia 2014 r. do dnia 31 lipca 2015 r. Natomiast postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. Oznacza to więc, że w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja administracyjna rozstrzygająca tę samą sprawę. Należało zatem ocenić wzajemne relacje postępowania, którego wszczęcia domagał się skarżący we wniosku z dnia 30 września 2014 r. oraz postępowania, w ramach którego wydano w/w decyzję. Postępowanie to dotyczyło zatem tej samej osoby (skarżącego) oraz obejmowało ten sam przedmiot (zasiłek okresowy). Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że sprawa dotycząca przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego została już ostatecznie rozstrzygnięta, a okoliczność ta niepodważalnie wyklucza możliwość wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 k.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych – przypadki te jednak w realiach niniejszej sprawy nie wystąpiły. W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarówno Prezydent Miasta, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonały zatem prawidłowego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w zaskarżonych postanowieniach. W swojej skardze skarżący zarzucił organom naruszenie prawa i Konstytucji, jednak nie wskazał jakie konkretnie przepisy zostały naruszone. Należy stwierdzić, że przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie stanowią samodzielnej podstawy do wydawania decyzji czy postanowień. Stanowią one jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy postępowania organów, które zostają skonkretyzowane w poszczególnych ustawach, w tym przypadku w Kodeksie postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu przepisy tej ustawy nie zostały jednak naruszone. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, by zaskarżone postanowienie było dotknięte jakimikolwiek uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Skargę należało zatem oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a. – jak w pkt I wyroku. W punkcie II wyroku Sąd – stosownie do art. 250 p.p.s.a. – orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota wynika z kolei z § 15 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 z późn. zm.).