III SA/Kr 1462/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. sprawy ze skarg K. Ś. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014r. nr [....] z dnia 30 czerwca 2014r. nr [....] z dnia 30 czerwca 2014r. nr [....] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego P. G. - Kancelaria Radcy Prawnego, ul. [ ] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 720 zł (słownie: siedemset dwadzieścia złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżonymi postanowieniami nr [...], [...] i [...] z dnia 30 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy postanowienia Prezydenta Miasta nr [...], [...] z dnia [...] 2014 r. oraz nr [...] z dnia [...] 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: pismem z dnia 7 lutego 2014 r. K. Ś. (dalej: skarżący) zwrócił się do Prezydenta Miasta o : 1) wypłacenie zaległego zasiłku stałego w kwocie 529 zł za miesiąc za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r. wraz z odsetkami ustawowymi; 2) wypłacenie zaległego zasiłku okresowego w kwocie 418 zł za miesiąc za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r. wraz z odsetkami ustawowymi, 3) wypłacenie zaległego zasiłku na jeden posiłek ciepły w kwocie 180 zł za miesiąc za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r. wraz z odsetkami ustawowymi. Postanowieniami z dnia 4 i 7 marca 2014 r. Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania na skutek ww. żądań zgłoszonych przez skarżącego. Organ ustalił, że decyzjami nr [...] oraz [...] z dnia [...] 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku stałego i zasiłku okresowego na okres od 1 lipca do 30 września 2012 r., natomiast decyzjami nr [...] oraz [...] z dnia [...] 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku stałego i zasiłku okresowego na okres od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. Ponadto decyzjami nr [...] z dnia [...] 2012 r., nr [...] z dnia [...] 2012 r. i nr [...] z dnia [...] 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku celowego na zakup żywności do przygotowania jednego gorącego posiłku oraz śniadań i kolacji na maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2012 r. Również decyzją SKO nr [...] przyznano skarżącemu taki zasiłek na wrzesień 2012 r. Z kolei decyzjami nr [...], [...] i [...] przyznano skarżącemu taki zasiłek na październik, listopad i grudzień 2012 r. Organ stwierdził, że powyższe decyzje są ostateczne i prawomocne, a zatem postępowanie z wniosku z dnia 7 lutego 2014 r. nie może być wszczęte, gdyż sprawy te zostały już rozstrzygnięte. Po rozpatrzeniu zażaleń skarżącego, zaskarżonymi postanowieniami z dnia 30 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. postanowienia Prezydenta Miasta. Kolegium wskazało, że postępowanie administracyjne w sprawach określonych w podaniu skarżącego z dnia 7 lutego 2014 r. nie może być wszczęte z uzasadnionych przyczyn o charakterze przedmiotowym. Jak bowiem zauważyło Kolegium, sprawy te zostały już rozstrzygnięte decyzjami ostatecznymi, które nie zostały zaskarżone do sądu administracyjnego i pozostają prawomocne. Pismami z dnia 31 lipca 2014 r. K. Ś. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na ww. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej: u.p.s.). Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonych postanowień oraz przyznania mu prawa pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Postanowieniami z dnia 27 kwietnia 2015 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie dla niego adwokata. Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. Sąd postanowił o połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw z ww. skarg i o ich dalszym prowadzeniu pod sygn. akt III SA/Kr 1462/14, zaś pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, a ponadto wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269 ), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270- t.j. ; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżone postanowienia naruszały prawo w stopniu uzasadniającym ich eliminację z obrotu prawnego. Należało zatem zauważyć, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu uczyniono postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Ocena legalności zaskarżonego aktu wymagała zatem ustalenia, czy organ dokonał prawidłowego zastosowania art. 61a k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na tle przytoczonej regulacji zauważa się, że jej zastosowanie może mieć miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, tj. gdy nie trzeba w sprawie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego po to, by stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1609/13; LEX nr 1665665). Co równie istotne, ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12; LEX nr 1497293). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należało zauważyć, że wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego dotyczył następujących spraw administracyjnych: 1) zasiłku stałego za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r.; 2) zasiłku okresowego za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r. oraz 3) zasiłku na jeden posiłek ciepły za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r. Tymczasem jak słusznie ustaliły organy obu instancji, w obiegu prawnym pozostają decyzje administracyjne (ostateczne i prawomocne), które rozstrzygają ww. sprawy, a mianowicie decyzje Prezydenta Miasta nr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], jak również decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...]. Należało zatem ocenić wzajemne relacje postępowania, którego wszczęcia domagał się skarżący w podaniu z dnia 7 lutego 2014 r. oraz postępowań, w ramach których wydano ww. decyzje. Postępowania te dotyczyły zatem tej samej osoby (skarżącego) oraz obejmowały co najmniej ten sam przedmiot (zasiłek okresowy, zasiłek stały oraz zasiłek na przygotowanie jednego ciepłego posiłku na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r.). Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że sprawy dotyczące przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie ww. świadczeń zostały już ostatecznie rozstrzygnięte, a okoliczność ta niepodważalnie wyklucza możliwość wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 k.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych – przypadki te jednak w realiach niniejszej sprawy nie wystąpiły. Ponadto należy zauważyć , że skarżący zwrócił się do organów o wypłatę zaległych – jego zdaniem – świadczeń. Tymczasem w ustawie o pomocy społecznej brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania skarżącego w trybie postępowania administracyjnego . W związku z powyższym należy stwierdzić , że zarówno Prezydent Miasta, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonały zatem prawidłowego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w zaskarżonych postanowieniach. W tym miejscu należy ponadto wskazać, że stawiane przez skarżącego zarzuty naruszenia przez organ art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 u.p.s. – należy uznać za oczywiście bezzasadne. W zaskarżonych postanowieniach Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie konkretyzowało bowiem norm wynikających z tych przepisów. Zarzuty te są zatem nieadekwatne kwestionowanym przez skarżącego rozstrzygnięciom, których podstawę prawną stanowił przede wszystkim art. 61a § 1 k.p.a. Tego zaś przepisu – ani innych norm regulujących kwestie wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony – Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło. Zarzuty skarg okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcia były dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Wobec powyższego skargi należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a. W punkcie II wyroku Sąd – stosownie do art. 250 p.p.s.a. – orzekł ponadto o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu we wszystkich połączonych sprawach. Zasądzona kwota wynika z kolei z § 15 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490-t.j.). Na zakończenie należy jeszcze wskazać, że istniały podstawy do połączenia spraw ze skarg na wszystkie ww. postanowienia do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanych sprawach skargi te, ze względu na stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu. Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji.