III SA/Kr 1492/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2021 r. znak [....] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 9 września 2021 r., [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735; powoływanej dalej jako "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku skarżącej E. M. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., znak [...], na mocy której odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wyżej opisanej decyzji. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] 2021 r., znak [...], Prezydent Miasta odmówił skarżącej E. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Decyzja została doręczona skarżącej w dniu 2 sierpnia 2021 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 16 sierpnia 2021 r. W dniu 17 sierpnia 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wyżej opisanej decyzji wraz z odwołaniem. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podniosła, że korzystała z darmowej pomocy Poradni Prawnej Uniwersytetu, która w okresie wakacyjnym funkcjonuje w bardzo ograniczonym zakresie. Odwołanie zostało sporządzone przez Poradnię w dniu 16 sierpnia 2021 r., jednakże z przyczyn niezależnych od skarżącej i przez nią niezawinionych nie była ona w stanie wysłać go w odpowiednim terminie. Skarżąca wskazała, że jej matka H. N. choruje na cukrzycę, a w dniach 15-16 sierpnia 2021 r. jej stan zdrowia znacznie się pogorszył. Z powodu wahań poziomu cukru we krwi skarżąca musiała cały czas czuwać przy matce i wykonywać jej badania kontrolne, gdyż istniało duże ryzyko utraty przytomności. Lekarz zalecił pozostanie przy matce i sprawdzanie co 1,5 h poziomu cukru we krwi przez całą dobę. Skarżąca podniosła, że nie mogła pozostawić matki samej i udać się na pocztę w dniu 16 sierpnia 2021 r. Nie miała również w tym dniu żadnej możliwości poproszenia kogoś o pomoc. Nadto skarżąca podniosła, że nie ma w domu drukarki. Wniosek o przywrócenie terminu złożyła w pierwszym możliwym dniu po ustani przyczyny powodującej niemożność, czy li w dniu 17 sierpnia 2021 r., gdyż z tym dniem stan zdrowia matki uległ lekkiej poprawie i skarżącej udało się zorganizować wydruk dokumentów oraz wysłać je do organu. Skarżąca podkreśliła, że uchybienie terminowi nastąpiło wskutek nieszczęśliwego splotu zdarzeń oraz jej bardzo trudnej sytuacji losowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 września 2021 r. wskazało, że skarżąca jako powód uchybienia terminowi wskazała brak wiedzy i koniczność zwrócenia się z prośbą o pomoc przy przygotowaniu odwołania do Poradni Prawnej Uniwersytetu. Zdaniem organu taka argumentacja nie może być uznana za wyłączającą zawinienie w niniejszym przypadku. Także argumentacja o braku możliwości wydrukowania czy też wysłania do organu odwołania w dniu 16 sierpnia 2021 r. z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia matki nie zasługuje zdaniem organu na uwzględnienie. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie oraz naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Skarżąca podtrzymała argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, akcentując, że powodem uchybienia terminowi było pogorszenie stanu zdrowia matki w dwóch ostatnich dniach biegu terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone w uzasadnieniu decyzji stanowisko. Nadto organ podniósł, że matka strony ma 90 lat i cierpi na szereg schorzeń, nie jest zatem wiarygodne wyjaśnienie, że skarżąca nie mogła przewidzieć pogorszenia jej stanu zdrowia. Nadto organ wskazał, że w K mieszka druga z córek H. N., która z pewnością mogła pomóc w zakresie nadania na poczcie odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2021 r., w którym organ ten orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., znak [...], na mocy której odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Bezspornym w sprawie jest, że decyzja powyższa została skarżącej skutecznie doręczona w dniu 2 sierpnia 2021 r., a zatem termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 16 sierpnia 2021 r. Skarżąca wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w dniu następnym, to jest 17 sierpnia 2021 r. Skarżąca podniosła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Stosownie do art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Niewątpliwie przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, CBOSA). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W przeciwnym razie strona powinna zadbać z wyprzedzeniem o swoją sprawę (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08, CBOSA). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, CBOSA). Należy podnieść, że w niniejszej sprawie skarżąca powołała jako przyczynę uchybienia terminowi nagłe pogorszenie stanu zdrowia matki, którą skarżąca się opiekuje, w dniach 15 i 16 sierpnia 2021 r. i konieczność sprawowania nad nią ciągłej, nieprzerwanej opieki. Organ natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w zasadzie pominął tą okoliczność, koncentrując się na kwestii skorzystania przez skarżącą z pomocy Poradni Prawnej Uniwersytetu. Tymczasem skarżąca wyraźnie powołała się na przyczynę związaną z pogorszeniem stanu zdrowia matki. Z akt postępowania administracyjnego wynika, na jakie schorzenia cierpi matka skarżącej, w związku z tym twierdzenia skarżącej w tym zakresie należy uznać za uprawdopodobnione. Skoro zaś przyczyną uchybienia terminowi było nagłe pogorszenie stanu zdrowia matki skarżącej związane z koniecznością sprawowania nad nią stałej, nieprzerwanej opieki, to organ powinien odmawiając przywrócenia terminu ustalić ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca mogła posłużyć się inną osobą w celu wniesienia odwołania. Z akt postępowania administracyjnego wynika wprawdzie, że w K zamieszkuje druga córka H. N., jednakże wynika też, że zamieszkuje ona na drugim końcu miasta i nie może sprawować opieki nad matką z uwagi na swój stan zdrowia. W tej sytuacji brak podstaw do uznania za niewiarygodne twierdzeń skarżącej, że nie mogła się posłużyć inną osobą w złożeniu odwołania. Należy podnieść, że nie można poczytywać na zawinione oczekiwanie do ostatniego dnia terminu do dokonania czynności procesowej. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe i ustali, czy skarżąca istotnie miała możliwość posłużenia się inną osobą przy złożeniu odwołania w sytuacji, gdy stan zdrowia jej matki uległ znacznemu pogorszeniu w dwóch ostatnich dniach biegu terminu do wniesienia odwołania i wymagał stałej obecności skarżącej przy matce. Reasumując, złożona w niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna, wobec czego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.