III SA/Kr 155/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie S WSA Tadeusz Kiełkowski ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi G. Z. reprezentowanego przez kuratora dla nieobecnego – aplikanta adwokackiego A. Ż. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala. Decyzją z 20 września 2021 r., znak: [...] Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu G. Z. (skarżący) z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]w K. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wskazany lokal znajduje się w zasobach mieszkaniowych Gminy Miejskiej, a najemcą mieszkania jest M. K. - matka skarżącego. Na podstawie zeznań świadków, tj. matki skarżącego oraz D. W. i rodzeństwa skarżącego – K. Z. i M. Z., organ ustalił, że skarżący nie mieszka w powyższym lokalu. Skarżący w okresie od grudnia 2017 r. do lutego 2019 r. przebywał w zakładzie karnym, a po jego opuszczeniu nie wrócił już do wskazanego lokalu. Skarżący przychodził do lokalu jedynie w odwiedziny do syna. Od sierpnia 2020 r. przestał przychodzić i całkowicie zerwał kontakt z mieszkaniem. Ustalono też, że skarżący ma problemy alkoholowe, został pozbawiony praw rodzicielskich i obecnie to jego matka jest rodziną zastępczą dla syna skarżącego. Skarżący wyprowadzając się z mieszkania zabrał z mieszkania swoje rzeczy i zwrócił do niego klucze. Obecnie nie wiadomo gdzie przebywa. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie udało się ustalić aktualnego miejsca pobytu skarżącego. Na wniosek organu, postanowieniem z 14 kwietnia 2021 r. Sąd Rejonowy Wydział III Rodzinny i Nieletnich, ustanowił dla skarżącego kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Pomimo podjętych czynności również kuratorowi nie udało się ustalić miejsca pobytu skarżącego. W odwołaniu kurator podniosła zarzut naruszenia: 1. przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i ust. 1 z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191), przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i dobrowolny, podczas gdy opuszczenie lokalu przez skarżącego nie miało charakteru dobrowolnego, 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej "k.p.a.", przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, a w zakresie zbadanym - nierozpatrzenie należycie i w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że opuszczenie lokalu przez skarżącego nastąpiło z uwagi na sugestię i namowę matki skarżącego do opuszczenia przedmiotowego lokalu; – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 6 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie –brak przeprowadzenia oględzin lokalu mieszkalnego przy ul. Kobierzyńskiej 95/54, celem ustalenia, czy skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił lokal oraz przez niezwrócenie się przez do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Urzędu Skarbowego celem ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania skarżącego. Decyzją z 30 listopada 2021 r., znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wyjaśnił, że z art. 35 ustawy o ewidencji ludności wynika, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba fizycznie w danym lokalu nie przebywa, a opuszczenie tego lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Jeśli zatem w trakcie postępowania o wymeldowanie zostanie ustalone, że osoba której wniosek dotyczy nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, opuściła to miejsce, wówczas organ meldunkowy obowiązany jest do jej wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o ww. przepis. Organ zaznaczył przy tym, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "opuszczenia" miejsca pobytu stałego, a zatem nie sprecyzował czy winno ono mieć kwalifikowany charakter, co do jego przyczyn, sposobu, czy też czasu jego trwania. Stąd też każdorazowo pojęcie to należy odnosić do indywidualnej sytuacji strony. Wojewoda podał, że w sprawie bezspornym jest, że skarżący nie zamieszkuje w wyżej opisanym lokalu, gdyż okoliczność ta znalazła potwierdzenie w dowodach w postaci: zawiadomienia Zarządu Budynków Komunalnych z 11 marca 2020 r. znak: [...], oświadczenia matki skarżącego o ilości osób zamieszkałych w lokalu, a dalej również w zeznaniach matki i rodzeństwa skarżącego. Wskazał również, że organ I instancji prowadząc czynności wyjaśniające wystąpił do Narodowego Funduszu Zdrowia oraz do Urzędu Pracy z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej aktualnego adresu zamieszkania lub wskazanego przez skarżącego adresu do korespondencji, lecz powyższe instytucje również podały, że miejsce faktycznego pobytu skarżącego pozostaje nieznane. Niepowodzeniem zakończyła się również próba kontaktu organ I instancji ze skarżącym na numer telefonu skarżącego uzyskany z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W ocenie Wojewody, organ I instancji zasadnie uznał, że skarżący, dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu. Dowody bowiem wskazują, że zmiana miejsca pobytu była spowodowana wyborem skarżącego, którego nie można postrzegać w kategoriach przymusu. Skarżący wybrał bowiem pewien niszowy tryb życia, który aktualnie realizuje. W ocenie Wojewody, brak jest brak jest przesłanek które wskazywałyby, że skarżący został zmuszony do zmiany miejsca pobytu stałego przez działania innych osób. Odnosząc się z kolei do zarzutów kuratora, organ wskazał, że skarżący jest osobą wyłączoną z życia społecznego - także w aspekcie aktywności zawodowej, stąd trudno byłoby oczekiwać, że wystąpienie zarówno do Urzędu Skarbowego jak i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych doprowadzi do ustalenia jego aktualnego miejsce pobytu. Natomiast przeprowadzenie dowodu z oględzin lokalu przy ul. [...] jedynie ewentualne wykazałoby pozostawienie rzeczy osobistych przez skarżącego, a nie fakt jego zamieszkiwania w tym lokalu. Organ wskazał, że dla spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu nie zawsze można wymagać zerwania wszelkiego kontaktu z budynkiem, w którym dany lokal się znajduje. W budynku mogą bowiem pozostać osoby bliskie, z którymi osoba opuszczająca budynek utrzymuje kontakt, bywa u nich, może nawet dysponować kluczami do budynku. Pozostawienie w lokalu rzeczy osobistych będących własnością osoby objętej wnioskiem o wymeldowanie, również nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. Natomiast, o tym czy dany budynek stanowi miejsce stałego pobytu decyduje to czy budynek ten rzeczywiście stanowi centrum życiowe danej osoby. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję organu II instancji, kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu skrzącego, domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji. Wniósł nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Ponadto kurator wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu. 3. przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i dobrowolny, podczas gdy opuszczenie lokalu przez skarżącego nie miało charakteru dobrowolnego, 4. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, a w zakresie zbadanym - nierozpatrzenie należycie i w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że opuszczenie lokalu przez skarżącego nastąpiło z uwagi na sugestię i namowę matki skarżącego do opuszczenia przedmiotowego lokalu; – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 6 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie –brak przeprowadzenia oględzin lokalu mieszkalnego przy ul. [...], celem ustalenia, czy skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił lokal. W uzasadnieniu kurator podniosła, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i doktryną, przesłankę opuszczenia miejsca stałego pobytu należy oceniać na tle konkretnej sytuacji i okoliczności danej sprawy, opuszczenie miejsca stałego pobytu musi być trwałe i dobrowolne. Przy czym, trwałość opuszczenia lokalu, rozumiana jest jako przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych kurator podniósł, że dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu powołanego przepisu konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Tymczasem w rozpoznawaj sprawie istnieją wątpliwości co do dobrowolnego opuszczenia lokalu, gdyż z zebranego materiału dowodowego wynika, że opuszczenie lokalu przez skarżącego nastąpiło z uwagi na sugestię i namowę jego matki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie została uwzględniona ponieważ organy wykazały, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu, a zmiana miejsca pobytu była spowodowana wyborem skarżącego. Podstawą wymeldowania skarżącego był art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony to jednak utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przepis ten nie ogranicza jednak wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki (wyrok NSA z 21 grudnia 2021 r., II OSK 147/19). Podobnie przyjmuje się, że ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku, gdy opuszczenie lokalu wynika z faktu odbywania kary pozbawienia wolności, gdyż w takich warunkach należy przyjąć, że stały pobyt w lokalu ustał na skutek okoliczności, za które winę ponosi osoba wymeldowana (wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., II OSK 334/19). Powyższe uwagi mają znaczenie, ponieważ zgodnie z ustaleniami organu- skarżący opuścił zajmowane mieszkanie w związku z odbywana karą pozbawienia wolności (od grudnia 2017 r. do lutego 2019 r.), a następnie w ogóle nie powrócił do mieszkania; zerwał również kontakty z synem co doprowadziło do ustanowienia matki skarżącego, a babki jego syna – rodziną zastępczą. Z akt wynika, że organ już na etapie ustalenia kuratora dla nieobecnego podjął czynności w celu ustalenia jego miejsca pobytu. Adres meldunkowy do momentu wymeldowania skarżącego nie był faktycznym jego miejsce zamieszkania, a skoro skarżący nie podejmował aktywności zawodowej to oczekiwanie, że samodzielnie zgłosi (lub jego pracodawca) faktyczne miejsce zamieszkania do urzędu skarbowego było nielogiczne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Dobrowolnie przyjęty przez skarżącego styl życia nie polegał na dopilnowywaniu formalności, podejmowaniu legalnego zatrudnienia itp. Ponadto, skoro od pierwotnego opuszczenia mieszkania (grudzień 2017 r.) minęło kilka lat, to oględziny lokalu nie mogły dostarczyć informacji czy lokal został opuszczony dobrowolnie czy też nie. Nawet powołanej przez właściwy sąd powszechny – kurator nie udało się ustalić faktycznego miejsca pobytu skarżącego. Z tych to powodów Sąd uznał zarzuty kurator skarżącego dotyczące naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i 6 k.p.a za niezasadne. W sprawie zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i oceniono go zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd zwraca uwagę, że opuszczenie mieszkania przez skarżącego i nieutrzymywanie kontaktów z najbliższymi skutkowało m.in. ustanowieniem rodziny zastępczej dla jego syna; potwierdzonym przebywaniem w zakładzie karnym; postępowaniem w przedmiocie ustanowienia kuratora dla nieobecnego – organ podjął więc, zdaniem Sądu, wszelkie czynności w celu ustalenia gdzie skarżący aktualnie przebywa i dlaczego opuścił dotychczas zajmowany lokal. Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 p.p.s.a.