III SA/Kr 1565/16
WyrokWSA w Krakowie2017-03-03
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Renata Czeluśniak, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego, dochód z działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem ewidencjonowanym powinien być ustalany na podstawie przychodu wykazanego w zaświadczeniu z urzędu skarbowego, czy na podstawie dochodu zadeklarowanego w oświadczeniu strony, pomniejszonego o należny podatek i składki?Ratio decidendi
Dochód z działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem ewidencjonowanym, na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, powinien być ustalany na podstawie dochodu zadeklarowanego w oświadczeniu strony, pomniejszonego o należny zryczałtowany podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zgodnie z art. 3 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracji nie mogą utożsamiać przychodu z dochodem i na tej podstawie dokonywać obliczeń, zwłaszcza gdy zaświadczenie z urzędu skarbowego dotyczy przychodu, a nie dochodu.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe. Organ ustalił dochód z działalności gospodarczej skarżącego opodatkowanej ryczałtem na podstawie przychodu wykazanego w zaświadczeniu z urzędu skarbowego, pomniejszonego o podatek i składki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący w skardze do WSA podniósł, że dochód powinien być ustalony na podstawie jego oświadczenia, a nie przychodu z zaświadczenia, z uwzględnieniem kosztów uzyskania przychodu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. S. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Decyzją z dnia 21 września 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania P. W. (dalej: skarżącego) od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2016 r. znak: [...] odmawiającej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci K., D., Ł. i G. W. utrzymało w mocy ww. decyzję.
Decyzja SKO została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Organ I instancji po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 18 lipca 2016 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego orzekł jak powyżej wskazano. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż zachodzi przesłanka negatywna do przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt przekroczenia przez rodzinę skarżącego kryterium dochodowego przewidzianego przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący zadeklarował wysokość dochodu w 2014 r. na podstawie załączonych do wniosku oświadczeń. Skarżący wskazał wysokość dochodu z tytułu otrzymanego w 2014 r. zasiłku chorobowego w wysokości 12 833,40 zł, od którego odliczono kwotę należnego podatku wynoszącego 0,00 zł oraz sumę składek na ubezpieczenie społeczne wynoszącą 0,00 zł, a także wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 0,00 zł, co dało 12 833,40 zł, tj. 1 069,45 zł w przeliczeniu na miesiąc. Ponadto skarżący jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu ewidencjonowanego. W oświadczeniu z dnia 14 września 2015 r. załączonym do wniosku skarżący zadeklarował wysokość dochodu z tytułu prowadzenia tej działalności w 2014 r. na kwotę 196 731,51 zł, natomiast w oświadczeniu z dnia 24 czerwca 2016 r. zadeklarował wysokość dochodu osiągniętego w 2014 r. na kwotę 13 800,00 zł.
Organ I instancji podał, że w przypadku osób prowadzących działalność podlegającą opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ich dochód ustala się na podstawie dochodu deklarowanego przez tę osobę w oświadczeniu, jednak, że w przypadku, gdy organ poweźmie uzasadnioną wątpliwość co do wiarygodności oświadczenia o wysokości wskazanego dochodu, to jego obowiązkiem jest zweryfikować oświadczenie i dokonać własnych wyliczeń. Dysponując zaświadczeniem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego o dochodzie skarżącego z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej organ stwierdził, że z porównania obydwu dokumentów jednoznacznie wynika zasadnicza rozbieżność co do dochodu skarżącego. Z zaświadczenia urzędu skarbowego wynika, iż przychód z działalności wyniósł 207 918,41 zł i w związku z tym obliczono dochód, odejmując od przychodu wskazane w zaświadczeniu kwoty: podatku - 8 501,00 zł, składek na ubezpieczenie społeczne – 2 685,90 zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne - 2 786,71 zł. Tak wyliczona kwota 193 944,80 zł (tj. 16 162,07 zł miesięcznie), a nie kwota dochodu wynikająca z oświadczeń skarżącego została przyjęta przez organ I instancji jako dochód na potrzeby ustalenia prawa do wnioskowanych świadczeń. Organ I instancji powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że dane dotyczące dochodu wykazane w zaświadczeniu z urzędu skarbowego - w sytuacji ewidentnych rozbieżności z danymi z oświadczenia strony - uzyskują walor podstawy do ustalenia faktycznych, wiarygodnych danych o wysokości dochodu w postępowaniu o przyznanie zasiłku rodzinnego. Zaświadczenie stanowi bowiem urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez konkretny organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2015 r. I OSK 1875/13). Na poparcie przyjętej metody obliczenia dochodu organ powołał się na fakt, że w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości odliczenia kosztów uzyskania przychodu, jeśli źródłem tego dochodu jest działalność gospodarcza podlegająca opodatkowaniu w formie ryczałtu ewidencyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2014 r. IV SA/GI 242/14). Tym samym organ odmówił mocy dowodowej oświadczeniom P. W., uznając je za niewiarygodne.
Organ ustalił też, że zgodnie z pozyskanymi informacjami dotyczącymi dochodu oraz wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne żony skarżącego – B. W. za 2014 r. nie osiągnęła ona dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.). Podał też, że p. W posiadali w 2014 r. gospodarstwo rolne o powierzchni 1,2476 ha przeliczeniowych w styczniu 2014 r. oraz o powierzchni 1,2000 ha przeliczeniowych w miesiącach luty 2014 r. - grudzień 2014 r. Dochód z gospodarstwa rolnego wyniósł 3 017,09 zł [tj. (1,2476 hap x 208,83 zł x 1 mc) + (1,2000 hap x 208,83 zł x 11 mc)]. Łączny dochód rodziny za 2014 r. dał zatem sumę 209 795,29 zł, a miesięczny dochód rodziny wyniósł 17 482,94 zł. Miesięczny dochód rodziny został następnie powiększony o wartość dochodu uzyskanego przez B. W. z miesiąca marca 2015 r. w kwocie netto 490,99 zł i wyniósł 17 973,93 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje 2 995,66 zł.
Organ stwierdził, że zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych rodzina spełnia ustawowe wymogi do nabycia prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami, z wyjątkiem jednakże spełnienia przesłanki dochodowej. Kwota dochodu na osobę w rodzinie wynosząca 2 995,66 zł przekracza bowiem wskazane w ustawie kryterium dochodowe o 2 321,66 zł. Organ wskazał, że łączny dochód całej 6-osobowej rodziny nie może przekroczyć 4 044,00 zł (674,00 zł x 6 osób). Różnica między dochodem rodziny w wysokości 17 973,93 zł, a kwotą 674,00 zł pomnożoną przez 6 osób, tj. 4 044,00 zł wynosi 13 929,93 zł. Jest to kwota wyższa, niż kwota przysługujących rodzinie świadczeń, ustalonych zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych:
1) w okresie od lipca do sierpnia 2016 r. - 59 532 zł, tj. (4 x 118 zł x 2 : 2) + [(100 : 12) x4] + (1 x 90 zł x 2 : 2) = 472,00 zł + 33,32 zł + 90,00 zł = 595,32 zł
2) w okresie od września do października 2016 r. - 605,82 zł, tj. (4 x 118 zł x 2 : 2) + [(100 : 12) x 4] + (1 x 90 zł x 2 : 2) + (1 x 63 zł x 2 : 12) = 472,00 zł + 33,32 zł + 90,00 zł + 10,50 zł = 605,82 zł - w związku z czym świadczenia nie przysługują z zastosowaniem zasady "złotówka za złotówkę".
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodził się z ustaleniami organu I instancji dotyczącymi wysokości uzyskanego dochodu, podnosząc, że rzeczywisty dochód na osobę w rodzinie jest znacznie niższy i wynika m.in. z uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu towarzyszących prowadzonej w rodzinie działalności gospodarczej. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem złożonego dnia 24 czerwca 2016 r. oświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu, wskazując, że wcześniej, składając oświadczenie dnia 14 września 2015 r. pomylił się, wpisując przychód zamiast dochodu. Skarżący podniósł, że ryczałt ewidencjonowany jest preferencyjną formą opodatkowania pozwalającą mikro przedsiębiorcom na opodatkowanie niższą stawką obrotu a nie dochodu. Nie jest prowadzona ewidencja kosztów, w związku z tym nie ma możliwości jednoznacznie, na podstawie faktur określenia osiągniętego dochodu. Dlatego zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wprowadził "deklarowany w oświadczeniu dochód ...". Skarżący podniósł, że dochód nie jest równy przychodowi, zwłaszcza w przypadku usług transportowych, gdzie koszty amortyzacji i eksploatacji pojazdu są bardzo wysokie, podobnie jak wydatki na paliwo, ubezpieczenia, podatki drogowe, koszty zatrudnienia pracownika. Podał też, że jego działalność jest opodatkowana w zakresie podatku VAT, dlatego prowadzi ewidencję kosztów dla celów tego podatku i biorąc je pod uwagę, dochód wyniósł 21 171 zł brutto, co po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zryczałtowanego podatku dochodowego daje dochód netto w wysokości 6 747, 97 zł, a więc nawet mniej niż podał w oświadczeniu.
Skarżący wskazał, że przyjmując przychód jako dochód z działalności gospodarczej został ukarany za to, że wybrał preferencyjne opodatkowanie w formie ryczałtu ewidencjonowanego. Podniósł również, że świadczenie rodzinne w przypadku posiadania czwórki uczących się dzieci jest znaczącą pozycją w budżecie jego rodziny. Wskazał również, że przez kilka lat składał podobne oświadczenie o dochodzie i było ono podstawą do wypłaty świadczeń rodzinnych i na tej podstawie zarzucił, że powoływanie się na złożone pomyłkowo błędne oświadczenie jest dla niego krzywdzące.
Decyzją z dnia 21 września 2016 r. SKO orzekło jak wyżej wskazano na podstawie m.in. art. 138 § 1 kpa i art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114). Po dokonaniu ponownej analizy wysokości dochodu rodziny skarżącego uzyskanego w 2014 r. organ podał, że dochód:
-skarżącego jak wynika z informacji skarbowych pozyskanych z sytemu teleinformatycznego wyniósł 12 833,40 zł;
- rodziny skarżącego z gospodarstwa rolnego obliczony w sposób ryczałtowy wyniósł 3 017,09 zł;
- skarżącego z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej (ustalony na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego) - 193 944,80 zł,
a zatem łączny dochód opisany wyżej wyniósł zatem 209 795,29 zł, co miesięcznie daje kwotę 17 482,94 zł. Dodatkowo, tak ustalony dochód miesięczny został powiększony o dochód uzyskany przez żonę skarżącego w kwocie 490,99 zł. Ostatecznie zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł 17 973,93 zł, co po podzieleniu przez 6 - liczbę osób w rodzinie daje kwotę miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie w wysokości 2 995,66 zł i przekracza ustawowe kryterium umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego, Kolegium podniosło, że decyzja organu l instancji odpowiada przepisom prawa. Zdaniem organu odwoławczego niemożliwe jest dokonanie obliczeń w sposób wykazany przez skarżącego, ponieważ jednoznaczne zasady obliczania dochodu nie dają swobody działania organom administracji, które muszą postąpić tak, jak nakazuje im norma prawna w konkretnym zakresie. Kolegium stwierdziło, że powołany przez organ I instancji wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/GI 242/14 zachowuje aktualność na gruncie rozpoznawanej sprawy. Na tej podstawie organ odwoławczy podkreślił, że organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, iż obecnym stanie prawnym, zwłaszcza w kontekście postanowień art. 2 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma możliwości odliczenia kosztów uzyskania przychodu jeśli źródłem tego dochodu jest działalność gospodarcza podlegająca opodatkowaniu w formie ryczałtu ewidencyjnego.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku. Podniósł, podobnie jak w odwołaniu, że przyjęcie przychodu na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu zamiast dochodu wykazanego w oświadczeniu deklarującego ten dochód jest niezgodne z przepisami.
W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przede wszystkim przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, w skrócie: p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu W świetle tego przepisu Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola z uwzględnieniem powyższych kryteriów doprowadziła do uznania, że skarga jest zasadna.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 września 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2016 r. w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114, w skrócie: u.ś.r.), szczególnie jej art. 5 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 1b.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.ś.r., zasiłek rodzinny przysługuje m.in. matce lub ojcu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674,00 zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności kwoty 764,00 zł. Stosowne do art. 5 ust. 3, 3a i 3c u.ś.r., w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę 674,00 zł lub 764,00 zł pomnożoną przez liczbę członków rodziny o kwotę nie niższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w wysokości różnicy między łączną kwotą przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny, z zastrzeżeniem, że w sytuacji, gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona w opisany sposób jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują. Jak stanowi art. 5 ust. 3b u.ś.r. łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym: 1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków; 2) dodatków do zasiłku rodzinnego: z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, z tytułu samotnego wychowywania dziecka, z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej i z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które jest ustalane prawo do tych dodatków; 3) dodatków do zasiłku rodzinnego: z tytułu urodzenia dziecka, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, podzielonych przez 12.
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną pozostaje wysokość dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem ewidencjonowanym.
Organ I instancji na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego ustalił przychód w wysokości 207 918,41 zł i w związku z tym obliczył dochód odejmując od przychodu wskazane w zaświadczeniu kwoty podatku - 8 501,00 zł, składek na ubezpieczenie społeczne - 2.685,90 zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne - 2 786,71 zł. Na tej podstawie przyjął, że dochód z tytułu działalności gospodarczej skarżącego wynosi 193 944,80 zł (tj. 16 162,07 zł miesięcznie). Organ odwoławczy stwierdził prawidłowość obliczenia tego dochodu. Stąd, w ocenie organów, za rok 2014 kwota dochodu na osobę w rodzinie skarżącego wynosząca 2 995,66 zł przekroczyła wskazane w ustawie kryterium dochodowe o 2 321,66 zł, co przesądziło o odmowie przyznania świadczeń. Zdaniem natomiast skarżącego, dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej został obliczony błędnie, ponieważ nie zostały odliczone koszty uzyskania przychodu.
Wobec powyższego zwrócić należy uwagę na przepis art. 3 pkt 1a i 1b u.ś.r., który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne;
b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 ze zm.) osoby fizyczne osiągające przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej mogą opłacać zryczałtowany podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych bądź karty podatkowej.
Biorąc to pod uwagę, obliczenie dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu osiąganego z tej działalności powinno przebiegać z uwzględnieniem ww. art. 3 pkt 1b u.ś.r., a zgodnie z tym przepisem - dochodem jest deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Skoro art. 3 pkt 1b u.ś.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: deklarowany w oświadczeniu dochód z ww. działalności, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, tzn., że dochodem w rozumieniu ww. przepisu jest deklarowany dochód pomniejszony j. w., a nie, jak obliczył organ - przychód po odjęciu od niego kwot z ww. tytułów.
Oznacza to, że obliczając dochód skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego, organy administracji publicznej obydwóch instancji nie mogły zrównać z dochodem przychodu z tej działalności i pomniejszyć go o kwotę podatku i składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1b u.ś.r., to dochód (deklarowany przez skarżącego), a nie przychód należy pomniejszyć o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Dlatego, jak słusznie zarzucił skarżący w odwołaniu i skardze, przyjęcie przychodu na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu zamiast dochodu wykazanego w oświadczeniu deklarującego ten dochód jest niezgodne z ww. przepisem.
Nie kwestionując co do zasady prawa organu do podważenia wiarygodności składanego w trybie art. 3 pkt 1b u.ś.r. oświadczenia co do dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne i możliwości jego zweryfikowania m.in. na podstawie zaświadczenia urzędu skarbowego, podnieść należy, że powołane zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego nie jest wystarczające do podważenia wiarygodności oświadczenia skarżącego z dnia 24 czerwca 2016 r. co do deklarowanego dochodu. W zaświadczeniu tym podano bowiem przychód (a nie dochód) z działalności skarżącego (207 918,41 zł) oraz kwoty: podatku (8 501,00 zł), składek na ubezpieczenie społeczne (2 685,90 zł) oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne ( 2 786,71 zł). Przepis art. 3 pkt 1b u.ś.r. nie pozwala, jak już wyżej podniesiono, na zastępowanie dochodu (deklarowanego przez skarżącego) przychodem, a następnie pomniejszanie przychodu (a nie dochodu) o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Z porównania ww. zaświadczenia z urzędu skarbowego i oświadczenia skarżącego z dnia 24 czerwca 2016 r. nie można zatem stwierdzić, że wynika z nich jednoznacznie "zasadnicza rozbieżność co do faktycznego dochodu". Ww. zaświadczenie nie dotyczyło w ogóle dochodu. Jak trafnie podniósł WSA w Krakowie w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1371/16, z uwagi na konstrukcję zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, rozliczający się w ten sposób podatnik nie ma możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o osiągniętym w danym roku dochodzie, co wyjaśnia powody, dla których ustawodawca na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, jaki i ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął, że dochód w przypadku podatników opłacających ryczałt ustalany jest na podstawie oświadczenia podatnika, a nie zaświadczenia organu podatkowego.
Organy obliczyły natomiast, niezgodnie z ww. przepisem, dochód skarżącego z tytułu ww. działalności gospodarczej, odejmując od wykazanego w zaświadczeniu przychodu wskazane kwoty podatku, składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, a następnie tak wyliczoną kwotę 193 944,80 zł wliczyły do dochodu rodziny skarżącego. Wyliczona w ten sposób kwota, a nie kwota dochodu wynikająca z oświadczenia wnioskodawcy została przyjęta jako dochód na potrzeby ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia.
Stwierdzić zatem należy, że w utrzymanej zaskarżoną decyzją w mocy decyzji organu I instancji niezgodnie z prawem – art. 3 pkt 1b u.ś.r., dokonano wyliczenia dochodu rodziny skarżącego w części dochodu z tytułu prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego, co miało wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Sąd w składzie rozpoznającym nin. sprawę podziela w całości pogląd WSA w Krakowie wyrażony w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1371/16 dotyczący wykładni art. 3 pkt 1b u.ś.r.
Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, przy obliczeniu dochodu rodziny skarżącego organ uwzględni wykładnię art. 3 pkt 1b u.ś.r. zaprezentowaną w nin. wyroku oraz w wyroku z 12 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1371/16.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1a i 1c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło