III SA/Kr 1574/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 19 lipca 2024 r. znak SKO.GN/4160/6/2024 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. znak: SKO.GN/4160/6/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) po rozpatrzeniu zażalenia M. Ż. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Ryglic z dnia 5 grudnia 2023 r. znak: N.6830.2.2020 w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego zatwierdzenia granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] położonymi w miejscowości Z., Gmina Ryglice w wysokości 2.380 zł i zobowiązującego do uiszczenia tych kosztów: A. S. - właściciela działki nr [...] w Z. do uiszczenia kosztów rozgraniczenia w kwocie 1.190 zł oraz skarżącą – właścicielkę działki nr [...] w Z. do uiszczenia kosztów rozgraniczenia w kwocie 1.190 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 3 lipca 2020 r. A. S. wystąpił do Burmistrza Ryglic o rozgraniczenie nieruchomości składającej się z działki nr [...], z działką nr [...] położonymi w miejscowości Z., Gmina Ryglice. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2020 r. organ I instancji wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w celu ustalenia przebiegu granic ww. nieruchomości. Po przeprowadzeniu postępowania, Burmistrz Ryglic, decyzją z dnia 5 grudnia 2023 r. znak: N.6830.2.2020, zatwierdził granicę ww. nieruchomości. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2023 r., znak: N.6830.2.2020 Burmistrz Ryglic ustalił koszty powyższego postępowania w wysokości 2 380,00 zł i zobowiązał właścicieli rozgraniczanych działek do uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że do przeprowadzenia rozgraniczenia upoważniony został geodeta J. W. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A." [...] w Ł. Geodeta ten pomimo wezwań, nie dostarczył dokumentacji z przeprowadzonych czynności ustalenia granic między ww. nieruchomości. W związku z powyższym w dniu 13 lutego 2023 r. została podpisana nowa umowa z geodetą wyłonionym w drodze zamówienia publicznego z P. B., prowadzącym działalnością gospodarczą pod nazwą: U. w T. w celu przeprowadzenia przedmiotowego rozgraniczenia na podstawie upoważnienia Burmistrza Ryglic z dnia 2 marca 2023 r. Organ I instancji wyjaśnił, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, zgodnie z przedłożonym przez geodetę rachunkiem Nr [...] z dnia 8 listopada 2023 r. wyniosły 2.380 zł. W związku z powyższym, Burmistrz Ryglic, powołując się na treść art. 152 k.c. zobowiązał A. S. do uiszczenia kosztów w wysokości połowy kwoty tj. 1.190 zł, gdyż postępowania sprawdzone było na jego wniosek i w jego interesie, a drugą połowę w wysokości 1.190 zł zobowiązał do uiszczenia skarżącą, gdyż działka nr [...] graniczy z działką nr [...]. W zażaleniu wniesionym od ww. postanowienia, skarżąca zwróciła uwagę, że nie istnieje bezwzględny obowiązek dzielenia kosztów rozgraniczenia po połowie. W ocenie skarżącej należy w każdym przypadku brać pod uwagę czy zachowanie strony uzasadnia obciążenie kosztami postępowania czy tylko jedną z nich, a rozkład kosztów powinien odzwierciedlać rzeczywisty zakres sporności lub niepewności. Skarżącą wskazała, że spór graniczny wywołał swoimi działaniami sąsiad oraz organ wraz z geodetą i to oni powinni ponosić koszty postępowania rozgraniczeniowego, a nie osoba poszkodowana, za jaką uważa się skarżąca. Dalej stwierdziła, że koszty nie zostały poniesione w jej interesie, bo organ działał na rzecz drugiej strony tj. sąsiada. Skarżąca podkreśliła, że aby móc wskazać strony ponoszące koszty, należy odpowiedzieć na pytanie, kto wywołał spór graniczny. To wystąpienie sporu granicznego implikuje sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Nadto skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Ryglic z dnia 5 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r. zawiesiło postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie organu I instancji o kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Kolegium wskazało, że w pierwszej kolejności ustalić należy czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zawieszenia postępowania, SKO postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2024 r. znak: SKO.GN/4160/27/2024 SKO, utrzymało w mocy postanowienie z dnia 31 stycznia 2024 r. o zawieszeniu postępowania. Następnie Kolegium, decyzją z dnia 6 czerwca 2024 r. znak: SKO.GN/4160/7/2024 orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Ryglic z 5 grudnia 2023r. W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 4 lipca 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 6 czerwca 2024 r. znak: SKO.GN/4160/7/2024, Kolegium decyzją z dnia 19 lipca 2024 r. znak: SKO.GN/4160/71/2024, utrzymało własną decyzję w mocy. W tych okolicznościach, postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. znak: SKO.GN/4160/6/2024, Kolegium podjęło z urzędu zawieszone wcześniej postępowanie zażaleniowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, uznało wniesione zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie oraz przywołał uchwałę podjętą w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 20006 r. sygn. I OPS 5/06 (publ. ONSAiWSA 2007/2/26). W motywach rozstrzygnięcia, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo obciążył kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. W swoich rozważaniach Kolegium zwróciło uwagę, że za wykonane czynności uprawniony geodeta otrzymał wynagrodzenie w kwocie 2.380 zł zgodne z rachunkiem nr [...] z dnia 8 listopada 2023 r. Uprawniony geodeta przeprowadził czynności w sprawie ustalenia granic, wskazał na działania, jakie zostały podjęte w tym względzie oraz jakie dowody i dokumenty wzięto pod uwagę w toku postępowania. Podkreślił, że w toku sprawy podjęto działania w celu ustalenia granic pomiędzy nieruchomościami. Wcześniej nie było prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, nie ustalono wiążąco granic nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega zatem wątpliwości, że granice nieruchomości stały się sporne. W konsekwencji skoro nastąpił spór co do granicy, która wcześniej nie była prawnie ustalona, nie ma podstaw do tego, aby obciążać kosztami tylko jedną stronę postępowania. Zasady uiszczania kosztów postępowania rozgraniczeniowego od lat są w orzecznictwie sądów administracyjnych ustalone i opierają się na istnieniu interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy, który jest niezależny od tego, który z właścicieli nieruchomości zainicjował postępowanie. Koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one wszystkie strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Kolegium odnosząc się do zarzutów skarżącej, a odnoszących się do problematyki tego, kto kwestionował granice nieruchomości, wskazał, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Reasumując SKO wskazało, że skoro nastąpił spór, co do granicy nieruchomości (czego dowodem jest wniosek o rozgraniczenie), a wcześniej nie były ustalone granice w postępowaniu rozgraniczeniowym, brak jest podstaw do twierdzenia, że właściciel nieruchomości nr [...] w sposób nieusprawiedliwiony dążył do ustalenia wiążących granic. Ponadto organ w formie bezprzetargowej przeprowadził postępowanie w sprawie wyłonienia geodety upoważnionego do przeprowadzenia rozgraniczenia. Spośród czterech podmiotów ubiegających się o wykonanie tych czynności, organ wybrał najtańszą ofertę. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 262 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a., naruszenie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w kontekście poniższych zdarzeń i sytuacji, których nie wyjaśniono lub uwzględniono tj.: - brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w kontekście art. 262 k.p.a. - brak ustalenia stanu faktycznego przez organy i przeprowadzenia dowodów, że sąsiad naruszył zasady współżycia sąsiedzkiego. W latach 2018 i 2019 dokonał znacznego nadsypania ziemi, tworząc budowlę ziemną ze skarpami sięgającymi 3 metrów. Działanie to przekroczyło granicę wynikającą ze spokojnego stanu użytkowania (posiadania) trwającego ponad 50 lat. Podkreśliła, że takie nasypanie ziemi tuż przy granicy (i jej przekroczenie wg stanu posiadania) musiało prowadzić do konfliktu (naruszenie stosunków wodnych, immisje, naruszenie własności), zwłaszcza że sąsiad zawodowo zajmuje się robotami ziemnymi i powinien zdawać sobie sprawę z konsekwencji. Zmiany te miały miejsce w okresie budowy kanalizacji przez poprzedniego Burmistrza. W tym czasie sąsiad również usunął słupy nośne drewnianego płotu. Dodatkowo, podczas późniejszego postępowania rozgraniczeniowego, sąsiad rozkładał agrowłókninę w pasie granicznym przy drodze wjazdowej na działkę [...], z którego wcześniej przez 50 lat nie korzystał; - bezprawne ustalenie granic działki nr [...] w 2020 r. w trybie rozporządzenia e.g.b.. Skarżąca podkreśliła, że czynność ta została zainicjowana przez pracownika urzędu, rzekomo w jej imieniu, lecz bez zgody i pełnomocnictwa. Wskazała, że żadna ze stron nie wnioskowała o ustalenie granic, a celem pierwotnym miało być jedynie ustalenie rzędnych terenu na potrzeby postępowania wodnoprawnego (art. 234 Prawo wodne). Zarzuciła, że wybrany przez organ geodeta naruszył przepisy prawa geodezyjnego i k.p.a. opierając ustalenia wyłącznie na mapach (zasadniczej i ewidencyjnej) o bardzo niskiej dokładności (ZRD=8, BPP=5). Według skarżącej, przy tak niewiarygodnych danych, geodeta powinien był zastosować kolejne metody przewidziane w rozporządzeniu e.g.b., czyli oprzeć się na zgodnym wskazaniu właścicieli lub stanie spokojnego posiadania, czego nie uczynił. Podkreśliła, że odmówiła podpisania protokołu z ustalenia granic i twierdzi, że geodeta uniemożliwił jej wpisanie uwag, na co posiada nagranie. Podniosła, że samo przyjęcie operatu geodezyjnego do zasobu przez starostę nie gwarantuje jego poprawności merytorycznej, gdyż starosta nie weryfikuje wszystkich aspektów pracy geodety, np. oceny dokładności i aktualności wykorzystanych materiałów czy konfrontacji ze stanem rzeczywistym na gruncie. Ponadto procedura ustalenia granic w trybie e.g.b. jest znacznie tańsze niż rozgraniczenie; - brak wyjaśnienia jaki wpływ na nałożenie kosztów ma skarga na decyzję rozgraniczania wydaną przez Burmistrza w dniu 5 grudnia 2023 r. Skarżąca wskazała, że sąsiad wniósł wniosek o rozgraniczenie w 2020 r. tuż po ustaleniu granic rozp. e.g.b., o które żadna strona sąsiadujących właścicieli działek nie wnioskowała. Decyzja Burmistrza jest zaskarżona obecnie do WSA w Krakowie. W prowadzonym postępowaniu nie uwzględniono m.in. wniosków i żądań na przeprowadzenie dowodów na istniejące znaki i ślady graniczne, dokumenty, ocenę materiału z zasobu wobec czego zachodzi wątpliwość co do prawidłowości prowadzonego postępowania. Zapłata powinna być za właściwie zgodnie ze sztuką wykonane czynności czyli rozgraniczenie. - brak wyjaśnień wyeliminowania skarżącej z postępowania rozgraniczeniowego poprzez wyznaczeniu pierwszego terminu czynności geodezyjnych na gruncie w specyficznym okresie wakacyjnym (połowa lipca 2023 r.), pomimo że postępowanie toczyło się od 2020 roku, a geodeta dysponował kontaktem telefonicznym umożliwiającym uzgodnienie dogodnego terminu dla stron, zwłaszcza przy umownym terminie zakończenia prac do 30 lipca. Skarżąca poinformowała również o niemożności stawienia się na drugi wyznaczony termin (w dniu 7 września), który w jej ocenie mógł być dopiero pierwszym realnie możliwym do uczestnictwa. Dodatkowo organ poinformował skarżącą, że jej obecność nie jest obowiązkowa. Istotnym naruszeniem praw strony było również całkowite zignorowanie jej wniosków i żądań dotyczących przeprowadzenia dowodów z istniejących śladów granicznych z przeszłości, mimo że postępowanie prowadzone jest w interesie stron. Co więcej, kilkukrotnie odmówiono skarżącej wydania kserokopii akt sprawy, co uniemożliwiło jej pełne zapoznanie się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji; - brak uwzględnienia okoliczności wynikających z prowadzonego przez Starostę rejestru ewidencji gruntów i budynków. Dokumentacja geodezyjna znajdująca się w zasobie państwowym była tworzona przez wiele dziesięcioleci w różnych warunkach historycznych, prawnych i technologicznych, co może powodować jej niewiarygodność. Zwraca uwagę, że chociaż przepisy (§ 6 ust. 1 rozporządzenia "o standardach") nakazują geodetom analizę materiałów pod względem dokładności, aktualności i kompletności, to ocena ta jest subiektywna i zależy od doświadczenia geodety. Skarżąca podkreśliła, że organy administracji (Starosta) mają świadomość niskiej jakości danych ewidencyjnych (jako przykład podaje digitalizację rastrów map z lat 70.), o czym świadczy nadawanie atrybutów ZRD i BPP wskazujących na niską wartość dowodową. Mimo tej wiedzy oraz ustawowego obowiązku utrzymywania ewidencji w stanie aktualności, Starosta przez lata nie podjął działań aktualizacyjnych z urzędu, np. poprzez modernizację finansowaną z pieniędzy podatników. Zamiast tego, zdaniem skarżącej, ciężar aktualizacji danych przerzuca się na obywateli poprzez wymaganie kosztownych postępowań rozgraniczeniowych. Dodatkowo wskazuje, że do niedawna (2020 r.) istniała możliwość ustalenia granic w trybie rozporządzenia w sprawie e.g.b., co było procedurą znacznie tańszą od rozgraniczenia; - organy administracji nie ustaliły, kto zainicjował spór graniczny. Wskazała, iż do powstania tego sporu przyczynił się sam organ I instancji, który działał jednocześnie jako strona w postępowaniu (posiadając punkt graniczny na styku rozgraniczanych działek) i jako organ wydający postanowienie. Dodatkowo organ ten nie przywrócił terenu wjazdu na działkę skarżącej nr [...] do stanu pierwotnego po budowie kanalizacji, przy czym nie określił, jaki wpływ ma ta okoliczność na proces rozgraniczenia; - naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkującego między innymi bezzasadnym przyjęciem, iż koszty zawsze należy podzielić między uczestników rozgraniczanych nieruchomości a postanowienie Burmistrza Ryglic z dnia 5 grudnia 2023 r. znak: M.6830.2.2020 jest prawidłowe i zgodne z przepisami; - naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do części zarzutów podniesionych w odwołaniu, co umożliwiłoby skarżącej poznanie pełnych motywów, którymi kierował się organ wydając postanowienie, a z drugiej strony uniemożliwił również kontrolę rozstrzygnięcia przez Sąd, w szczególności poprzez brak precyzyjnego ustalenia w treści postanowienia kto i co było powodem sporu granicznego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego do postawienia organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Z uwagi na charakter i zakres podniesionych w skardze zarzutów należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151, dalej: p.g.k., ustawa). Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony, stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 p.g.k. jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wskazane organy (art. 31 ust. 1 p.g.k.). Rodzaje rozstrzygnięć, jakie mogą zapaść w postępowaniu rozgraniczeniowym określają przepisy art. 31 ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 p.g.k. Jak wynika z powyższych regulacji w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest zatem wydanie trzech rodzajów decyzji: - decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 cyt. ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź - w przypadku braku dowodów - na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy); - decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 p.g.k.), bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 k.p.a.); - decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Niezależnie od sposobu zakończenia sprawy, zawsze wystąpienie sporu granicznego implikuje sposób rozliczenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, a koniecznymi kosztami tego postępowania są koszty związane z czynnościami upoważnionego geodety. Z uwagi na to, że przepisy p.g.k. nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia, w tej kwestii należy stosować przepisy działu IX kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Gramatyczna wykładnia przepisu art. 262 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Na tej podstawie można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej, w tym także o wynagrodzeniu upoważnionego geodety. Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 1 i 2 k.p.a.). Postanowienie dotyczące kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu, czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2007 r., sygn. VIII SA/Wa 436/07, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Występujące w orzecznictwie rozbieżności dotyczące zagadnienia, czy organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może kosztami tymi obciążyć każdą ze stron postępowania, czy też koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponieść tylko wnioskodawca, zostały rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., podjętej w sprawie o sygn. I OPS 5/06 (opubl. w CBOSA), w której Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wyjaśnił, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel nieruchomości sąsiedniej może uznawać, iż przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Co do zasady ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Jak podkreślił NSA, w postępowaniu administracyjnym ma bowiem również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest co do zasady równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Wyrażony w powołanej uchwale pogląd jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Stanowisko to w pełni podziela również sąd orzekający w niniejszej sprawie, a uchwała ma charakter prawnie wiążący (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Powyższe nie oznacza jednak, że nie mogą zaistnieć przypadki, kiedy dopuszczalne jest rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego według reguły przewidzianej w art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą stronę obciążają koszty postępowania, które wynikły z winy strony. Są to przypadki wyjątkowe, które muszą wynikać ze szczególnych okoliczności indywidualnej sprawy, decydujących o możliwości innego sposobu rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Tego rodzaju przypadki dotyczą takich sytuacji, kiedy granice sąsiadujących nieruchomości nie są w istocie sporne, gdyż zostały już wiążąco ustalone we właściwym trybie. O istnieniu sporu granicznego nie przesądza wyłącznie wniosek o rozgraniczenie, ale całokształt okoliczności sprawy tj. przebieg czynności rozgraniczeniowych, charakter dokumentów odzwierciedlających prawny przebieg granicy znajdujących się zasobie geodezyjnym, postawa stron postępowania rozgraniczeniowego podczas czynności rozgraniczenia i ich stosunek do wskazanego przez geodetę przebiegu granicy w świetle dokumentacji prawnej, łatwość odnalezienia punktów osnowy geodezyjnej w terenie oraz reakcja stron postępowania na końcowy wynik rozgraniczenia. W doktrynie podkreśla się, że "potrzeba rozgraniczenia nieruchomości powstaje wtedy, gdy granice gruntów nie zostały ustalone albo stały się sporne, a wznowienie znaków granicznych nie może nastąpić" (S. Rudnicki, Rozgraniczenie [w:] S. Rudnicki, G. Bieniek, M. Gdesz, Nieruchomości. Problematyka prawna, G. Bieniek, M. Gdesz, Warszawa 2013). Dalej autor ten podaje, że "przesłanką rozgraniczenia gruntów jest spór w sprawie przebiegu granicy". Konieczne jest więc istnienie sporu co do granicy lub brak jej ustalenia. Spór w sprawie o rozgraniczenie ma zawsze miejsce na etapie postępowania sądowego. Natomiast na etapie administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego mogą mieć miejsce zarówno przypadki wystąpienia obiektywnych przesłanek uzasadniających jego wszczęcie, jak i ich brak. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że wydatki związane z wynagrodzeniem geodety są uzasadnione, wykazane i przynależą do kosztów postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Wbrew zarzutom skarżącej, jakoby nie była ona stroną sporu granicznego, o jego istnieniu przekonuje sama skarżąca, która na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2025 r. do akt połączonej sprawy sygn. akt III SA/Kr 1573/24 przedłożyła pismo z dnia 7 maja 1992 r., w którym wskazano, że spór graniczny trwa od lat. Również postawa skarżącej postępowania rozgraniczeniowego podczas czynności rozgraniczenia i jej stosunek do wskazanego przez geodetę przebiegu granicy w świetle dokumentacji prawnej tj. brak akceptacji wskazanego przebiegu granicy, jednoznacznie świadczy o istnieniu sporu. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że ustalenie przez organ I instancji wysokości kosztów przedmiotowego postępowania, stanowiących wynagrodzenie geodety wyłonionego w trybie ofertowym, poprzez zlecenie czynności geodecie, który zaproponował najniższe wynagrodzenie, było prawidłowe. Ustalona kwota nie odbiega od przyjętej na rynku kwoty wynagrodzenia za podobne czynności rozgraniczeniowe. W ocenie Sądu, także sposób podziału kosztów postępowania po połowie pomiędzy poszczególnych właścicieli jest uzasadniony. Skoro koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i przekazującą sprawę do rozpoznania sądowi rejonowemu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1563/20, opubl. w CBOSA). Rację ma organ, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest kontrola decyzji kończącej postępowanie rozgraniczeniowe oraz prawidłowość tego postępowania, tymczasem merytoryczne zarzuty skarżącej podniesione w zażaleniu i powtórzone w skardze nakierowane są na kwestionowanie tejże decyzji, zasadnie zatem organ odwoławczy odmówił ustosunkowania się do nich. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.