III SA/Kr 1579/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, oświadczając że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Twierdzi, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Przy dochodach gospodarstwa domowego adnotował kwotę "0 zł". Uzasadniając swoje starania powołał się na art. 108 kpa. Z urzędu stwierdza się, że tylko na przestrzeni ubiegłego roku skarżący złożył ponad 40 wniosków o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata w najrozmaitszych sprawach, w których swoją sytuacją materialną z rozmysłem przedstawia w sposób tak niekompletny jak wyżej opisany. Skarżący wie przy tym, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należy przedstawić. Zdaje sobie również sprawę z tego, że niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcia powodowane są wyłącznie wybiórczym, a co za tym idzie, nieprzekonywującym zaprezentowaniem przez skarżącego własnej sytuacji majątkowej. Zna bowiem treść postanowień tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak też postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego w licznych sprawach skarżącego (por. przykł. postanowienie NSA z dnia 29.11.2012 r. sygn. akt I OZ 848/12 oraz postanowienie WSA w Krakowie wydanego w sprawie do sygn. akt III SA/Kr 305/12). Z urzędu stwierdza się, że również w sprawie o sygn. akt. III SA/Kr 950/14 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14.01.2015 r. sygn. akt I OZ 1216/14 uchylił postanowienie WSA w Krakowie w części obejmującej odmowę zwolnienia od kosztów sądowych umarzając postepowanie w tym zakresie, w części zaś odnoszącej się do żądania ustanowienia adwokata zażalenie oddalił (k. 53). Uzasadniając to rozstrzygniecie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że referendarz sądowy umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakt, że skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów na podstawie art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa. Oddalenie zaś wniosku o ustanowienie adwokata nastąpiło z uwagi na to, że skarżący nie przedstawił w sposób przekonujący swojej sytuacji materialnej mimo, że wiedział jakie informacje należy podać we wniosku i jakie dokumenty do niego dołączyć, gdyż już wcześniej składał takie wnioski w innych postępowaniach sądowych. Wyjaśnił także, że orzeczona przez WSA w Krakowie odmowa zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wynikała z faktu, że oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku okazały się niewystarczające, skarżący zaś pomimo wezwania nie złożył niezbędnych wyjaśnień i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. Uchylając postanowienie WSA w Krakowie w części obejmującej odmowę zwolnienia od kosztów sądowych i umarzając postepowanie w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że skoro skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, to sąd I instancji powinien postępowanie w tej części umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość a merytorycznie rozstrzygnąć wniosek skarżącego tylko w części dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Poza tym podzielił stanowisko, że strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że skoro strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt. 1 lit. a) ppsa to w tym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bezprzedmiotowy a w związku z tym należało postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Co się natomiast tyczy żądanego ustanowienia adwokata, to powtórzyć należy skarżącemu, że stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma zaś być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący przeszedł nad tym po raz kolejny do porządku, choć po lekturze uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.01.2015 r. sygn. akt I OZ 1216/14 a także powoływanych wcześniej postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.11.2012 r. sygn. akt I OZ 848/12 i postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanego w sprawie do sygn. akt III SA/Kr 305/12 oraz szeregu podobnych orzeczeń w innych, licznych sprawach skarżącego zdawał on sobie sprawę, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należało przedstawić. Skoro jednak po raz kolejny taka była decyzja skarżącego to w konsekwencji i obecnie nie było potrzeby wzywania strony o informacje. Jedynym refleksem takiego działania byłoby bowiem przedłużanie postępowania, co stoi w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 7 ppsa nakładającym na sąd (a w zakresie powierzonych czynności także i referendarza) obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć równocześnie wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 243 §1 ppsa oraz art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa i art. 245 §3 ppsa.