III SA/Kr 1580/21
WyrokWSA w Krakowie2022-04-11
Skład orzekający: WSA Ewa Michna, WSA Janusz Kasprzycki, WSA Tadeusz Kiełkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na zarządzającego transportem za wykonywanie przewozu pojazdem bez ważnego badania technicznego może zostać umorzona lub złagodzona, jeśli naruszenie wynikło z natłoku obowiązków lub błędnego przekonania o automatycznym przedłużeniu ważności badań w związku z pandemią COVID-19?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kara pieniężna nałożona na zarządzającego transportem za brak ważnego badania technicznego pojazdu jest zasadna. Zarządzający transportem ponosi odpowiedzialność niezależną od winy za stwierdzone naruszenia. Okoliczności takie jak natłok obowiązków czy błędne przekonanie o automatycznym przedłużeniu ważności badań w związku z pandemią COVID-19 nie stanowią podstaw do umorzenia lub złagodzenia kary, gdyż nie są to zdarzenia losowe, niezależne od zarządzającego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na Ł. S., zarządzającego transportem w firmie D. M. Firma Transportowa D w S., za wykonywanie przewozu pojazdem (naczepą) bez ważnego badania technicznego. Badanie techniczne naczepy upłynęło 30 marca 2021 r., a kontrola drogowa miała miejsce 9 kwietnia 2021 r. Skarżący argumentował, że naruszenie wynikło z natłoku obowiązków i błędnego przekonania o automatycznym przedłużeniu ważności badań w związku z pandemią COVID-19. Organy administracji utrzymały karę pieniężną w wysokości 200 zł, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2021 r., znak: [...], w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala.
Uzasadnienie:
Zaskarżoną przez Ł. S., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 6 października 2021 r. nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. l, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 919 ze zm. zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym), art. 71, art. 81 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110) oraz Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, art. 1, 2 oraz art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE, (Dz. Urz. UE. L Nr 300, str. 51, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1071/2009), utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu drogowego z dnia [...] 2021 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych).
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Dnia 9 kwietnia 2021 r. dokonano kontroli drogowej przeprowadzonej w miejscowości J, zespołu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki Renault o nr rej.[...] wraz z naczepą marki Inter Cars o nr rej. [...]. Pojazdem kierował M. W. W momencie kontroli drogowej wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy, realizowany na rzecz i w imieniu D. M. Firma Transportowa D w S. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli drogowej nr [...] z dnia 9 kwietnia 2021 r.
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że osobą zarządzającą w przedsiębiorstwie D. M. Firma Transportowa D w S jest Ł. S. posiadający certyfikat kompetencji zawodowych nr [...]. Powyższe zostało potwierdzone przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego.
W wyniku rozpoznania sprawy Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego dnia [...] 2021 r. wydał decyzję administracyjną nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 200,00 zł (słownie: dwieście złotych).
Dnia 28 czerwca 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego. Zdaniem skarżącego sytuacja dotycząca braku przeglądu naczepy wynikła z natłoku obowiązków związanych z prowadzoną przez przewoźnika działalnością transportową, co doprowadziło do przeoczenia terminu kolejnego badania technicznego kontrolowanej naczepy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 6 października 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył relewantne przepisy ustawy o transporcie drogowym, wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a.; w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie
art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do ustawy o transporcie drogowym określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 k.p.a. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Odnosząc się do stwierdzonego naruszenia, polegającego wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy podał, że podczas kontroli drogowej stwierdzono, iż naczepa marki Inter Cars o nr rej. [...] nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego dopuszczającego do ruchu drogowego. Ważność badań technicznych upłynęła w dniu 30 marca 2021 r. Powyższe ustalono na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli drogowej oraz wydruku danych z systemu historiapojazdu.gov.pl.
W związku z powyższym zasadnym według organu odwoławczego było utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 200,00 zł za stwierdzone naruszenia określone w Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym.
Dalej organ odwoławczy podał, że kwestią nie podlegającą dyskusji jest fakt, że Ł. S. posiada wymagane kompetencje zawodowe potwierdzone certyfikatem kompetencji zawodowych nr [...] oraz jest osobą zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie D. M. Firma Transportowa D w S odpowiedzialną za terminowe wykonywanie okresowych badań technicznych.
Poprawnie więc ustalono osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie, co wynika wprost z przepisów prawa, a także poprawnie ustalono osobę odpowiedzialną za powstałe naruszenie. W niniejszej sprawie Ł. S. jest zgłoszony jako osoba zarządzająca transportem co oznacza, że odpowiada w świetle prawa za flotę pojazdów przewoźnika zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazał ponadto, że do podstawowych obowiązków zarządzającego transportem, wynikających z ww. aktów prawnych należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa, a także pojazdami którymi podmiot realizuje zlecenia transportowe. Zadaniem zarządzającego transportem, który nadzoruje i organizuje zlecenia transportowe jest takie działanie, które nie doprowadzi do łamania przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zarządzający transportem powinien wykazać się dbałością o osiągnięcie zamierzonego celu. Zarządzający transportem powinien każdorazowo sprawdzać pojazd przed wysłaniem kierowcy w celu realizacji zadania przewozowego. W niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu.
Odnośnie charakteru odpowiedzialności zarządzającego transportem, organ wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt II SA/Go 564/16, w którym sąd określił charakter odpowiedzialności administracyjnej, stwierdzając iż: "Kary za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy
nie ma charakteru karnego, nie jest zatem oparta na zasadzie winy. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem".
Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że nałożona na przedsiębiorcę kara pieniężna za stwierdzone w toku kontroli naruszenia Ip. 9.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym jest karą nakładaną za samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia. Nieistotnym w przypadku stwierdzenia ww. naruszenia jest stan techniczny pojazdu w momencie kontroli. Pojazd nieposiadający aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, nie może poruszać się po drodze publicznej, zaś zakaz ma charakter bezwzględny. Kluczowym w niniejszej sprawie jest moment kontroli. Kontrolowana naczepa Inter Cars o nr rej. [...] nie posiadała ważnego okresowego badania technicznego w chwili kontroli, a co za tym idzie nie jest dopuszczona do ruchu. Bez znaczenia jest zatem w niniejszej sprawie fakt wykonania okresowych badań po kontroli.
W odniesieniu do argumentów odwołania, że po wybuchu pandemii rozniosła się informacja, iż terminy dokumentów w transporcie ulegają automatycznemu przedłużeniu organ odwoławczy podniósł, że przedsiębiorca winien jest stosować się do zaleceń i przepisów aktualnych i obowiązujących na terytorium Rzeczypospolitej, zaś zgodnie z Komunikatem Instytucji Organów i Jednostek Organizacyjnych Unii Europejskiej z dnia 3 czerwca 2020 r. Polska poinformowała Komisję dnia 29 maja 2020 r. o podjęciu decyzji, że nie stosuje następujących przepisów rozporządzenia (UE) 2020/698. Przepisy rozporządzenia (UE) 2020/698, których Polska nie stosuje:
- art. 4 ust. 1 dotyczący regularnych przeglądów tachografów stosowanych w transporcie drogowym na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014(1),
- art. 5 ust. 1 dotyczący terminów okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady2014/45/UE(2),
- art. 5 ust. 2 dotyczący ważności świadectw zdatności do ruchu drogowego na podstawie dyrektywy 2014/45/UE.
W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego nie istnieje możliwość odroczenia terminu okresowych badań technicznych.
Dodał organ, że w myśl art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
Podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. W wyroku z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3437/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "Sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d. W myśl powołanego przepisu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli, kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3). Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane
do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie. Orzecznictwo sądowe przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2005 r., VI SA/Wa 1224/04 (LEX nr 205475)". Co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić. Obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego.
Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do przypisania odpowiedzialności za stwierdzone w toku kontroli drogowej naruszenie stronie. Prawidłowo ustalono również stan faktyczny. Organy obu instancji dysponowały m.in. protokołem kontroli drogowej, wyjaśnieniami strony, wydrukiem danych z systemu historiapojazdu.gov.pl. W czasie kontroli inspektorzy udowodnili w sposób nie budzący wątpliwości, że strona dopuściła się naruszeń. Sama strona w trakcie toczącego się postępowania nie dostarczyła dokumentów świadczących, że ujawnione naruszenie powstały na skutek okoliczności niemożliwych do przewidzenia na które nie miała wpływu. Nie było więc koniecznym zebranie dodatkowego materiału dowodowego w sytuacji, gdy ustalenia faktyczne uzyskane w trakcie kontroli nie budziły wątpliwości i jednoznacznie wskazywały na powstanie naruszeń. W świetle powyższego nie można uznać, aby organ zaniechał przeprowadzenia rzetelnego postępowania. W wyroku z dnia 25 lutego 2002 r. (sygn. akt II SA 3126/00, Lex nr 81779) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wyrażona w art. 7 k.p.a., nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Organ, rozstrzygając sprawę, nie miał możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy o transporcie drogowym, gdyż zaistniał określony w tym przepisie stan faktyczny, co wynikało z zebranych dowodów.
Organy obu instancji zapewniły stronie postępowania możliwość wypowiedzenia się co do zaistniałych naruszeń, jak również informował listownie o czynnościach w toku postępowania. W związku z powyższym zarzuty strony organ odwoławczy uważa za bezpodstawne. Organ właściwie zgromadził całokształt materiału dowodowego, niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Organ pierwszej instancji dokonał także prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do obowiązujących przepisów prawa, a także uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa. Strona skarżąca nie została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu i mogła wypowiadać się co do zebranych w sprawie dowodów. Strona została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu względem niej postępowania administracyjnego. W przedmiotowym postępowaniu strona miała prawo składać własne wnioski dowodowe, jak i również odnieść się do już zgromadzonego materiału dowodowego.
W przedmiotowej sprawie art. 92b ustawy o transporcie drogowym nie znajdzie zastosowania, bowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tegoż zapisu tylko w przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca. Jednocześnie w niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Wobec czego w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które zarządzający powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. To zarządzający transportem powinien udowodnić okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zastosowania przepisu art. 92c ustawy o transporcie drogowym, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu.
Skarżący nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na powstanie takich okoliczności, mogących obalić ustalenia organu pierwszej instancji. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem, Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym były okolicznościami, na które zarządzający transportem miał wpływ i mógł je przewidzieć. Wpływ zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie przejawia się w braku kontroli nad pojazdem. Nie wskazał on wystąpienia żadnych innych okoliczności na które nie miał wpływu, lub których nie mógł przewidzieć.
Materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt naruszenia przepisów przez stronę. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie ustawy o transporcie drogowym są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w załączniku nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Organ podkreślił, że ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych, zdarzeń losowych czy rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez stronę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów:
- art. 92a ust 2, art. 4 pkt 22 lit l ustawy o transporcie drogowym. zw. z Ip. 15.1 zał. nr 4 do ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 92c ust 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej na zarządzającego transportem w sytuacji gdy okoliczności sprawy i wyjaśnienia strony wskazują, że nie miał on wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł on przewidzieć;
- art. 5 ust 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/698 z dnia 25 maja 2020 r., ustanawiające szczególne środki tymczasowe w związku z epidemią COVID-19 dotyczące odnawiania lub przedłużania ważności niektórych certyfikatów i świadectw, licencji i zezwoleń oraz przesunięcia niektórych okresowych kontroli i okresowych szkoleń w niektórych obszarach prawodawstwa dotyczącego transportu (dalej zwanego rozporządzeniem 2020/698);
- art. 92c ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o transporcie drogowym poprzez nie przeanalizowanie w realiach niniejszej sprawy podstaw do umorzenia postępowania w sytuacji gdy przepisy prawa UE przewidywały automatyczne przedłużenia ważności badań okresowych pojazdów i pomimo zgłoszenia przez Polskę informacji o niestosowaniu tych przepisów, strona miała prawo uważać, że przepisy UE obowiązują i badania uległy przedłużeniu, a zatem stosowanie surowej kary w sposób automatyczny jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa;
- art. 189a § 2 pkt 1 -3 k.p.a., art. 189d k.p.a., art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. poprzez nie zastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w UTD przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych, ich miarkowania i odstępowania od nich i które to przepisy powinny znaleźć zastosowanie w sprawie, a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie UTD zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a.;
- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nie rozstrzygnięcie wątpliwości co do zakresu obowiązywania normy prawa UE na korzyść strony w sytuacji gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie ze złożonym przez organ w odpowiedzi na skargę wnioskiem (przy braku żądania pozostałych stron przeprowadzenia rozprawy, jak stanowi art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd dokonując bowiem kontroli według wyżej wskazanych kryteriów zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że przy ich wydawaniu orzekające organy nie naruszyły, ani przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 4 pkt 22 lit. l, art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. jedn., Dz.U. z 2022 r., poz. 180, zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym).
Ustawa o transporcie drogowym określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, zasady i tryb wyznaczania dworców, w których jest udzielana pomoc osobom niepełnosprawnym i zasady ochrony praw pasażerów ( art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym).
Wobec powyższego, zgodnie z 4 pkt 22 lit. l ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym na dzień kontroli, przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów m.in. z ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym,
Według art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł. do 2000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 zł (ust. 4).
Zgodnie z art. 92a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy o transporcie drogowym.
W myśl lp.15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 200 zł.
Stosownie do art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26 WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, s. 51 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1071/2009) zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d i która:
a. w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
b. ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
c. posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009 jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d), właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że:
a. przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy;
b. umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a, precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem;
c. w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a, może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz
d. osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
Stosownie do art. 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1071/2009 państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. 1 nie mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w odniesieniu do ograniczonej liczby przedsiębiorstw lub floty pojazdów mniejszej niż określona w ust. 2 lit. c (ust. 3) Przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem (ust. 4).
Skoro w rozpatrywanej sprawie z niebudzących wątpliwości ustaleń orzekających organów wynika, że skarżący posiada wymagane kompetencje zawodowe potwierdzone certyfikatem kompetencji zawodowych nr [...] (k. 18 akt administracyjnych) oraz jest osobą zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie D. M. Firma Transportowa D w S (vide: pismo z dnia 6 maja 2021 r., k. 19 akt administracyjnych), to był odpowiedzialny za takie zorganizowanie pracy pracownikom i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, które pozwolą stwierdzić przed wyjazdem danego pojazdu, czy jest on sprawny technicznie, czy posiada ważne badania techniczne oraz czy kierowca zastosował się do poleceń przełożonego. Oznacza to też, że był odpowiedzialny za terminowe wykonywanie okresowych badań technicznych pojazdów tej firmy.
W ocenie więc Sądu organy prawidłowo ustaliły podmiot odpowiedzialny za stwierdzone podczas kontroli w dniu 9 kwietnia 2021 r. naruszenie przepisów ustawy transporcie drogowym. Skarżący, zgłoszony bowiem jako osoba zarządzająca transportem, odpowiada w świetle prawa za flotę pojazdów przewoźnika zgodnie
z obowiązującymi przepisami prawa. Do takiej osoby w świetle wskazanych powyżej regulacji należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa, a także pojazdami którymi podmiot realizuje zlecenia transportowe. Zadaniem zarządzającego transportem, który nadzoruje i organizuje zlecenia transportowe jest takie działanie, które nie doprowadzi do łamania przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zarządzający transportem powinien wykazać się dbałością o osiągnięcie zamierzonego celu. Zarządzający transportem powinien każdorazowo sprawdzać pojazd przed wysłaniem kierowcy w celu realizacji zadania przewozowego. W niniejszej sprawie skarżący po pierwsze nie kwestionował, że jest osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie D. M. Firma Transportowa D w S. Po drugie, nie wskazał okoliczności, których nie mógł przewidzieć oraz na które nie miał wpływu.
Zgodzić się więc należało z organami obydwu instancji, że w tym przypadku kara pieniężna z tytułu stwierdzonego naruszenia ustawy o transporcie drogowym mogła być nałożona na skarżącego, jako osobę zarządzającą transportem, na którym spoczywał obowiązek zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywany w sposób rzeczywisty i ciągły, co wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009.
Rację miały orzekające organy, że skarżący ze swoich obowiązków nie wywiązał się, ponieważ naczepa skontrolowanego pojazdu, którym kierowca wykonywał przewóz drogowy, nie posiadała aktualnych badań technicznych (brak aktualnych badań technicznych naczepy Inter Cars o nr rej. [...]), potwierdzających zdatność pojazdu do ruchu. Ważność tych badań upływała w dniu 30 marca 2021 r. Bez znaczenia jest zatem w niniejszej sprawie fakt wykonania okresowych badań po kontroli.
Postanowienia zaś art. 92a ust. 2 dopuszczają nałożenie kary na zarządzającego w przedsiębiorstwie transportowym. Wprowadzenie funkcji osoby zarządzającej transportem jest bowiem wyrazem troski prawodawcy o należyte wykonywanie czynności w zakresie organizacji i zapewnienia bezpieczeństwa transportu drogowego w zakresie przewozu rzeczy i osób. Prawodawca wymaga więc, by osoba ta posiadała dobrą reputację, odpowiednią wiedzę, co będzie skutkowało zapewnieniem właściwej realizacji wymogów obowiązujący przewoźników (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1171/19; LEX nr 2760364).
W odniesieniu do argumentacji skarżącego, że po wybuchu pandemii rozniosła się informacja, iż terminy dokumentów w transporcie ulegają automatycznemu przedłużeniu, a skarżący pozostawał w przekonaniu, że przekroczenie terminu ważności badań technicznych nie spowoduje negatywnych konsekwencji, stwierdzić należy, że zasadne jest w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego. Przedsiębiorca winien stosować się do zaleceń i przepisów aktualnych i obowiązujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaś zgodnie z Komunikatem Instytucji Organów i Jednostek Organizacyjnych Unii Europejskiej z dnia 3 czerwca 2020 r. Polska poinformowała Komisję dnia 29 maja 2020 r. o podjęciu decyzji, że nie stosuje następujących przepisów rozporządzenia (UE) 2020/698. Przepisy rozporządzenia (UE) 2020/698, których Polska nie stosuje:
- art. 4 ust. 1 dotyczący regularnych przeglądów tachografów stosowanych w transporcie drogowym na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014(1),
- art. 5 ust. 1 dotyczący terminów okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady2014/45/UE(2),
- art. 5 ust. 2 dotyczący ważności świadectw zdatności do ruchu drogowego
na podstawie dyrektywy 2014/45/UE.
Bezzasadny wobec tego jest zarzut skarżącego naruszenia art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) poprzez nie rozstrzygnięcie wątpliwości co do zakresu obowiązywania normy prawa UE wynikającej z rozporządzenia (UE) 2020/698 na korzyść strony. Podnieść należy, że jeśli wynik przeprowadzonej wykładni daje jasność co do treści normy prawnej, to nie ma podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. Tylko niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów stosowanego prawa rozstrzyga się na korzyść strony, a taka sytuacja nie zachodziła, skoro wskazanych przepisów tego rozporządzenia Polska nie stosowała.
W tym zakresie również postawiony organom zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 i ust.1a ustawy o transporcie drogowym polegający na nieprzeanalizowaniu przez organy podstaw do umorzenia postępowania o nałożenie kary nie mógł być także uwzględniony.
Skarżący powinien więc przedsiębrać odpowiednie czynności i uzyskać stosowną informację w tym zakresie od odpowiedniego organu, czy rzeczywiście negatywne konsekwencje nie będą mu groziły wobec braku aktualnych badań technicznych pojazdów firmy, w której jest zarządzającym transportem. W tym przejawia się należyta dbałość i odpowiedzialność podmiotu pełniącego funkcję zarządzającego transportem przedsiębiorcy. W związku z powyższym rację miał organ odwoławczy wskazując, że nie istniała możliwość odroczenia terminu okresowych badań technicznych, a podniesiony także zarzut naruszenia art. 5 ust 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/698 z dnia 25 maja 2020 r. nie można było uznać za zasadny.
Trafnie też organ podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w myśl art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
Podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce
w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. W wyroku z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3437/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "Sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d. W myśl powołanego przepisu z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu (ust. 1). Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli, kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3). Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie.
Nie zasługiwały na uwzględnienie także i pozostałe zarzuty skargi.
W odniesieniu do wysokości kary, w świetle art. 92a ust. 4 i 8 w zw. z Ip. 15.1 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, kara ta została określona w sposób sztywny i ani organ ani Sąd nie ma możliwości kształtowania jej wysokości wobec braku zastosowania w sprawie art. 189d k.p.a. i 189a § 2 pkt 1 k.p.a.
Trafna jest też argumentacja organu odwoławczego, że skarżący nie mógł skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Analiza tej regulacji pozwala na stwierdzenie, że przesłanką egzoneracyjną jest sytuacja, gdy okoliczności i dowody wskazują, iż podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na ich powstanie, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie mógł przewidzieć. Zatem dla zastosowania tej normy prawnej niezbędne jest zaistnienie obydwu przesłanek łącznie.
Skarżący, miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się co do stwierdzonych naruszeń. Nie podniósł żadnych nadzwyczajnych okoliczności, poza tymi, że okoliczność braku aktualnych badań technicznych naczepy kontrolowanego pojazdu wynikał z natłoku obowiązków przewoźnika. Nie są to jednak okoliczności pozwalające na wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Do nich należą bowiem, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, tylko takie, które powstały w warunkach niezależnych od skarżącego, a więc takie jak klęski żywiołowe katastrofy, a nie niedbałość, niewiedza, czy zaniechanie, czy też niedostateczne sprawdzenie prawem wymaganych warunków prowadzenia tego rodzaju działalności gospodarczej.
Wobec powyższego w żaden sposób nie można więc było postawić orzekającym organom naruszenia przepisów postępowania - artykułów 7, 77 § 1, 80, czy 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności i niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego lub brak odniesienia się do zarzutów odwołania. Nie można też postawić organom zarzutu niewłaściwej wykładni przepisów ustawy o transporcie drogowych, czy też innych, wskazanych przepisów prawa materialnego, ani też ich niewłaściwego zastosowania.
Organ odwoławczy mógł więc skorzystać ze swych kompetencji, wskazanych w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Skarga nie mogła zatem odnieść zamierzonego skutku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2022 r., poz. 329) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło